श्लोकः 18.42
शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।
ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥
लिप्यन्तरणम्
śamo damastapaḥ śaucaṃ kṣāntirārjavameva ca |
jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ brahmakarma svabhāvajam ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
शमः दमः तपः शौचं क्षान्तिः आर्जवम् एव च ज्ञानं विज्ञानम् आस्तिक्यं स्वभावजं ब्रह्मकर्म।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
ब्राह्मणस्य कर्म आन्तरिकैः गुणैः वर्ण्यते, शमः दमः तपः शौचं क्षान्तिः आर्जवं ज्ञानं विज्ञानम् आस्तिक्यं च। अस्यां सूच्यां अधिकाराः विशेषाधिकाराः वा न सन्ति, केवलं दुष्कराः सद्गुणाः। अतः ब्राह्मणत्वं गौरवस्य उत्तरदायित्वस्य च पदम्। आस्तिक्यम् इति शास्त्रे परलोके ईश्वरे वा श्रद्धा इति व्याख्यायते।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08