श्लोकः 13.22
पुरुषः प्रकृतिस्थो हि भुङ्क्ते प्रकृतिजान्गुणान् ।
कारणं गुणसङ्गोऽस्य सदसद्योनिजन्मसु ॥
लिप्यन्तरणम्
puruṣaḥ prakṛtistho hi bhuṅkte prakṛtijānguṇān |
kāraṇaṃ guṇasaṅgo'sya sadasadyonijanmasu ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
पुरुषः हि प्रकृतिस्थः प्रकृतिजान् गुणान् भुङ्क्ते, अस्य सदसद्योनिजन्मसु गुणसङ्गः कारणम्।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
बन्धः कथम् उत्पद्यते इति भगवान् व्याचष्टे। प्रकृतौ स्थितः पुरुषः प्रकृतिजान् गुणान् अनुभवति। एतत् स्वयं दोषः न, किन्तु पुरुषः गुणेषु सज्जति, सुखदुःखाभ्यां तादात्म्यं करोति, अयं सङ्गः शुभाशुभयोनिषु जन्मनः कारणम्। अतः बन्धस्य मूलं प्रकृतिः न, आसक्तिः। सङ्गत्यागेन एव मुक्तिः इति अग्रे स्पष्टम्।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08