श्लोकः 13.21
कार्यकारणकर्तृत्वे हेतुः प्रकृतिरुच्यते ।
पुरुषः सुखदुःखानां भोक्तृत्वे हेतुरुच्यते ॥
लिप्यन्तरणम्
kāryakāraṇakartṛtve hetuḥ prakṛtirucyate |
puruṣaḥ sukhaduḥkhānāṃ bhoktṛtve heturucyate ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
कार्यकारणकर्तृत्वे प्रकृतिः हेतुः उच्यते, सुखदुःखानां भोक्तृत्वे पुरुषः हेतुः उच्यते।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
भगवान् उभयोः तत्त्वयोः कार्याणि विभजति। कर्तृत्वसम्बन्धि सर्वं प्रकृतेः, कार्यं देहः, करणानि इन्द्रियाणि मनः च, कर्तृभावः अपि। सुखदुःखयोः अनुभवे पुरुषः हेतुः। कर्म प्रकृत्या क्रियते, अनुभवः पुरुषेण। कार्यकारण इति पाठे केचित् कार्यकरण इति पठन्ति, अर्थः तु प्रायः समानः, देहः इन्द्रियाणि च।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08