19 shlokas
- 1
अंशुं गृह्णाति
सर्वत्वायैव तस्माद्वा अंशुं गृह्णात्य् अथैतान्प्रज्ञातानेवाग्निष्टोमिकान्ग्रहान्गृह्णात्याग्रयणात्
aṃśuṃ gṛhṇāti
sarvatvāyaiva tasmādvā aṃśuṃ gṛhṇāty athaitānprajñātānevāgniṣṭomikāngrahāngṛhṇātyāgrayaṇāt
- 2
अथ पृष्ठ्यान्गृह्णाति
तद्यदेवैतैर्देवा उदजयंस्तद् एवैष एतैरुज्जयति
atha pṛṣṭhyāngṛhṇāti
tadyadevaitairdevā udajayaṃstad evaiṣa etairujjayati
- 3
अथ षोडशिनं गृह्णाति
तद्यदेवैतेनेन्द्र उदजयत्तद् एवैष एतेनोज्जयति
atha ṣoḍaśinaṃ gṛhṇāti
tadyadevaitenendra udajayattad evaiṣa etenojjayati
- 4
अथैतान्पञ्च वाजपेयग्रहान्गृह्णाति
ध्रुवसदं त्वा नृषदम्मनःसदम् उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा जुष्टतममिति सादयत्य् एषां वै लोकानामयमेव ध्रुव इयम्पृथिवीमम् एवैतेन लोकमुज्जयति
athaitānpañca vājapeyagrahāngṛhṇāti
dhruvasadaṃ tvā nṛṣadammanaḥsadam upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir indrāya tvā juṣṭatamamiti sādayaty eṣāṃ vai lokānāmayameva dhruva iyampṛthivīmam evaitena lokamujjayati
- 5
अप्सुषदम्त्वा घृतसदं व्योमसदम् उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा जुष्टं गृह्णाम्येष ते योनिर् इन्द्राय त्वा जुष्टतममिति सादयत्य् एषां वै लोकानामयमेव व्योमेदम् अन्तरिक्षम् अन्तरिक्षलोकम् एवैतेनोज्जयति
apsuṣadamtvā ghṛtasadaṃ vyomasadam upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmyeṣa te yonir indrāya tvā juṣṭatamamiti sādayaty eṣāṃ vai lokānāmayameva vyomedam antarikṣam antarikṣalokam evaitenojjayati
- 6
पृथिविसदं त्वान्तरिक्षसदं दिविसदं देवसदं नाकसदमुपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा जुष्टतममिति सादयत्य् एष वै देवसन्नाकसद् एष एव देवलोको देवलोकमेवैतेनोज्जयति
pṛthivisadaṃ tvāntarikṣasadaṃ divisadaṃ devasadaṃ nākasadamupayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir indrāya tvā juṣṭatamamiti sādayaty eṣa vai devasannākasad eṣa eva devaloko devalokamevaitenojjayati
- 7
अपां रसमुद्वयसं सूर्ये सन्तं समाहितम् अपां रसस्य यो रसस्तं वो गृह्णाम्य् उत्तमम् उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा जुष्टं गृह्णाम्य् एष ते योनिर् इन्द्राय त्वा जुष्टतममिति सादयत्य् एष वा अपां रसो यो ऽयम्पवते स एष सूर्ये समाहितः सूर्यात्पवत एतमेवैतेन रसमुज्जयति
apāṃ rasamudvayasaṃ sūrye santaṃ samāhitam apāṃ rasasya yo rasastaṃ vo gṛhṇāmy uttamam upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā juṣṭaṃ gṛhṇāmy eṣa te yonir indrāya tvā juṣṭatamamiti sādayaty eṣa vā apāṃ raso yo 'yampavate sa eṣa sūrye samāhitaḥ sūryātpavata etamevaitena rasamujjayati
- 8
ग्रहा ऊर्जाहुतयः
व्यन्तो विप्राय मतिं तेषां विशिप्रियाणां वो ऽहम् इषम् ऊर्जं समग्रभम् उपयामगृहीतो ऽसीन्द्राय त्वा जुष्टमेष ते योनिर् इन्द्राय त्वा जुष्टतममिति सादयत्य् ऊर्ग्वै रसो रसमेवैतेनोज्जयति
grahā ūrjāhutayaḥ
vyanto viprāya matiṃ teṣāṃ viśipriyāṇāṃ vo 'ham iṣam ūrjaṃ samagrabham upayāmagṛhīto 'sīndrāya tvā juṣṭameṣa te yonir indrāya tvā juṣṭatamamiti sādayaty ūrgvai raso rasamevaitenojjayati
- 9
तान्वा एतान्
पञ्च वाजपेयग्रहान्गृह्णाति प्रजापतिं वा एष उज्जयति यो वाजपेयेन यजते संवत्सरो वै प्रजापतिः पञ्च वा ऋतवः संवत्सरस्य तत्प्रजापतिमुज्जयति तस्मात्पञ्च वाजपेयग्रहान्गृह्णाति
tānvā etān
pañca vājapeyagrahāngṛhṇāti prajāpatiṃ vā eṣa ujjayati yo vājapeyena yajate saṃvatsaro vai prajāpatiḥ pañca vā ṛtavaḥ saṃvatsarasya tatprajāpatimujjayati tasmātpañca vājapeyagrahāngṛhṇāti
- 10
अथ सप्तदश सोमग्रहान्गृह्णाति
सप्तदश सुराग्रहान्प्रजापतेर्वा एते अन्धसी यत्सोमश्च सुरा च ततः सत्यं श्रीर्ज्योतिः सोमो ऽनृतम्पाप्मा तमः सुरैते एवैतद् उभे अन्धसी उज्जयति सर्वं वा एष इदमुज्जयति यो वाजपेयेन यजते प्रजापतिं ह्युज्जयति सर्वम् उ ह्येवेदम्प्रजापतिः
atha saptadaśa somagrahāngṛhṇāti
saptadaśa surāgrahānprajāpatervā ete andhasī yatsomaśca surā ca tataḥ satyaṃ śrīrjyotiḥ somo 'nṛtampāpmā tamaḥ suraite evaitad ubhe andhasī ujjayati sarvaṃ vā eṣa idamujjayati yo vājapeyena yajate prajāpatiṃ hyujjayati sarvam u hyevedamprajāpatiḥ
- 11
स यत्सप्तदश
सोमग्रहान्गृह्णाति सप्तदशो वै प्रजापतिः प्रजापतिर्यज्ञः स यावान् एव यज्ञो यावत्य् अस्य मात्रा तावतैवास्यैतत्सत्यं श्रियं ज्योतिरुज्जयति
sa yatsaptadaśa
somagrahāngṛhṇāti saptadaśo vai prajāpatiḥ prajāpatiryajñaḥ sa yāvān eva yajño yāvaty asya mātrā tāvataivāsyaitatsatyaṃ śriyaṃ jyotirujjayati
- 12
अथ यत्सप्तदश
सुराग्रहान्गृह्णाति सप्तदशो वै प्रजापतिः प्रजापतिर्यज्ञः स यावानेव यज्ञो यावत्य् अस्य मात्रा तावतैवास्यैतद् अनृतम्पाप्मानं तम उज्जयति
atha yatsaptadaśa
surāgrahāngṛhṇāti saptadaśo vai prajāpatiḥ prajāpatiryajñaḥ sa yāvāneva yajño yāvaty asya mātrā tāvataivāsyaitad anṛtampāpmānaṃ tama ujjayati
- 13
त उभये चतुस्त्रिंशद्ग्रहाः सम्पद्यन्ते
त्रयस्त्रिंशद्वै देवाः प्रजापतिश्चतुस्त्रिंशस्तत्प्रजापतिमुज्जयति
ta ubhaye catustriṃśadgrahāḥ sampadyante
trayastriṃśadvai devāḥ prajāpatiścatustriṃśastatprajāpatimujjayati
- 14
अथ यत्र राजानं क्रीणाति
तद्दक्षिणतः प्रतिवेशतः केशवात्पुरुषात्सीसेन परिस्रुतं क्रीणाति न वा एष स्त्री न पुमान्यत्केशवः पुरुषो यदह पुमांस्तेन न स्त्री यद् उ केशवस्तेन न पुमान्नैतद् अयो न हिरण्यं यत्सीसं नैष सोमो न सुरा यत्परिस्रुत्तस्मात्केशवात्पुरुषात्सीसेन परिस्रुतं क्रीणाति
atha yatra rājānaṃ krīṇāti
taddakṣiṇataḥ prativeśataḥ keśavātpuruṣātsīsena parisrutaṃ krīṇāti na vā eṣa strī na pumānyatkeśavaḥ puruṣo yadaha pumāṃstena na strī yad u keśavastena na pumānnaitad ayo na hiraṇyaṃ yatsīsaṃ naiṣa somo na surā yatparisruttasmātkeśavātpuruṣātsīsena parisrutaṃ krīṇāti
- 15
अथ पूर्वेद्युः
द्वौ खरौ कुर्वन्ति पुरो ऽक्षमेवान्यम्पश्चादक्षमन्यं नेत्सोमग्रहांश्च सुराग्रहांश्च सह सादयामेति तस्मात्पूर्वेद्युर्द्वौ खरौ कुर्वन्ति पुरो ऽक्षमेवान्यम्पश्चादक्षमन्यम्
atha pūrvedyuḥ
dvau kharau kurvanti puro 'kṣamevānyampaścādakṣamanyaṃ netsomagrahāṃśca surāgrahāṃśca saha sādayāmeti tasmātpūrvedyurdvau kharau kurvanti puro 'kṣamevānyampaścādakṣamanyam
- 16
अथ यत्र पूर्वया द्वारा
वसतीवरीः प्रपादयन्ति तद् अपरया द्वारा नेष्टा परिस्रुतम्प्रपादयति दक्षिणतः पात्राण्यभ्यवहरन्ति पुरोऽक्षमेव प्रत्यङ्ङासीनो ऽध्वर्युः सोमग्रहान्गृह्णाति पश्चादक्षम्प्राङासीनो नेष्टा सुराग्रहान्त्सोमग्रहम् एवाध्वर्युर्गृह्णाति सुराग्रहं नेष्टा सोमग्रहमेवाध्वर्युर्गृह्णाति सुराग्रहं नेष्टैवम् एवैनान्व्यत्यासं गृह्णीतः
atha yatra pūrvayā dvārā
vasatīvarīḥ prapādayanti tad aparayā dvārā neṣṭā parisrutamprapādayati dakṣiṇataḥ pātrāṇyabhyavaharanti puro'kṣameva pratyaṅṅāsīno 'dhvaryuḥ somagrahāngṛhṇāti paścādakṣamprāṅāsīno neṣṭā surāgrahāntsomagraham evādhvaryurgṛhṇāti surāgrahaṃ neṣṭā somagrahamevādhvaryurgṛhṇāti surāgrahaṃ neṣṭaivam evainānvyatyāsaṃ gṛhṇītaḥ
- 17
न प्रत्यञ्चम् अक्षम् अध्वर्युः
सोमग्रहमतिहरति न प्राञ्चमक्षं नेष्टा सुराग्रहं नेज्ज्योतिश्च तमश्च संसृजावेति
na pratyañcam akṣam adhvaryuḥ
somagrahamatiharati na prāñcamakṣaṃ neṣṭā surāgrahaṃ nejjyotiśca tamaśca saṃsṛjāveti
- 18
उपर्युपर्येवाक्षम् अध्वर्युः
सोमग्रहं धारयत्य् अधो ऽधो ऽक्षं नेष्टा सुराग्रहं सम्पृचौ स्थः सम्मा भद्रेण पृङ्क्तम् इति नेत्पापमिति ब्रवावेति तौ पुनर्विहरतो विपृचौ स्थो वि मा पाप्मना पृङ्क्तमिति तद्यथेषीकाम्मुञ्जाद्विवृहेद् एवमेनं सर्वस्मात्पाप्मनो विवृहतस्तस्मिन्न तावच्चनैनो भवति यावत्तृणस्याग्रं तौ सादयतः
uparyuparyevākṣam adhvaryuḥ
somagrahaṃ dhārayaty adho 'dho 'kṣaṃ neṣṭā surāgrahaṃ sampṛcau sthaḥ sammā bhadreṇa pṛṅktam iti netpāpamiti bravāveti tau punarviharato vipṛcau stho vi mā pāpmanā pṛṅktamiti tadyatheṣīkāmmuñjādvivṛhed evamenaṃ sarvasmātpāpmano vivṛhatastasminna tāvaccanaino bhavati yāvattṛṇasyāgraṃ tau sādayataḥ
- 19
अथाध्वर्युः
हिरण्यपात्रेण मधुग्रहं गृह्णाति तम्मध्ये सोमग्रहाणां सादयत्य् अथोक्थ्यं गृह्णात्यथ ध्रुवम् अथैतान्त्सोमग्रहान् उत्तमे स्तोत्र ऋत्विजां चमसेषु व्यवनीय जुह्वति तान्भक्षयन्त्य् अथ माध्यन्दिने सवने मधुग्रहस्य च सुराग्रहाणां चोद्यते तस्यातः
athādhvaryuḥ
hiraṇyapātreṇa madhugrahaṃ gṛhṇāti tammadhye somagrahāṇāṃ sādayaty athokthyaṃ gṛhṇātyatha dhruvam athaitāntsomagrahān uttame stotra ṛtvijāṃ camaseṣu vyavanīya juhvati tānbhakṣayanty atha mādhyandine savane madhugrahasya ca surāgrahāṇāṃ codyate tasyātaḥ

