18 shlokas
- 1
इध्मम् अभ्यादधति
उपयमनीर् उपकल्पयन्ति
आज्यम् अधिश्रयति
स्रुवं च स्रुचं संमार्ष्टि
अथोत्पूयाज्यम्पञ्चगृहीतं गृह्णीते यदा प्रदीप्त इध्मो भवति
idhmam abhyādadhati
upayamanīr upakalpayanti
ājyam adhiśrayati
sruvaṃ ca srucaṃ saṃmārṣṭi
athotpūyājyampañcagṛhītaṃ gṛhṇīte yadā pradīpta idhmo bhavati
- 2
अथोद्यच्छन्तीध्मम्
उपयच्छन्त्य् उपयमनीः
अथाहाग्नये प्रह्रियमाणायानुब्रूह्य् एकस्फ्ययानूदेहीति
अनूदैति प्रतिप्रस्थातैकस्फ्ययैतस्मान्मध्यमाच्छङ्कोर्य एष वेदेर्जघनार्धे भवति
तद्यद् एवात्रान्तःपातेन गार्हपत्यस्य वेदेर्व्यवच्छिन्नम्भवति तद् एवैतद् अनुसंतनोति
athodyacchantīdhmam
upayacchanty upayamanīḥ
athāhāgnaye prahriyamāṇāyānubrūhy ekasphyayānūdehīti
anūdaiti pratiprasthātaikasphyayaitasmānmadhyamācchaṅkorya eṣa vederjaghanārdhe bhavati
tadyad evātrāntaḥpātena gārhapatyasya vedervyavacchinnambhavati tad evaitad anusaṃtanoti
- 3
तद्धैक ओत्तरवेदेर् अनूदायन्ति
तद् उ तथा न कुर्यात्
ऐवैतस्मान्मध्यमाच्छङ्कोर् अनूदेयात्
त आयन्त्य् आगच्छन्त्य् उत्तरवेदिम्
taddhaika ottaraveder anūdāyanti
tad u tathā na kuryāt
aivaitasmānmadhyamācchaṅkor anūdeyāt
ta āyanty āgacchanty uttaravedim
- 4
प्रोक्षणीर् अध्वर्युर् आदत्ते
स पुरस्ताद् एवाग्रे प्रोक्षत्य् उदङ्तिष्ठन्न् इन्द्रघोषस्त्वा वसुभिः पुरस्तात्पात्व् इति
इन्द्रघोषस्त्वा वसुभिः पुरस्ताद्गोपायत्व् इत्य् एवैतद् आह
prokṣaṇīr adhvaryur ādatte
sa purastād evāgre prokṣaty udaṅtiṣṭhann indraghoṣastvā vasubhiḥ purastātpātv iti
indraghoṣastvā vasubhiḥ purastādgopāyatv ity evaitad āha
- 5
अथ पश्चात्प्रोक्षति प्रचेतास्त्वा रुद्रैः पश्चात्पात्व् इति
प्रचेतास्त्वा रुद्रैः पश्चाद्गोपायत्व् इत्य् एवैतद् आह
atha paścātprokṣati pracetāstvā rudraiḥ paścātpātv iti
pracetāstvā rudraiḥ paścādgopāyatv ity evaitad āha
- 6
अथ दक्षिणतः प्रोक्षति मनोजवास्त्वा पितृभिर्दक्षिणतः पात्व् इति
मनोजवास्त्वा पितृभिर्दक्षिणतो गोपायत्व् इत्य् एवैतद् आह
atha dakṣiṇataḥ prokṣati manojavāstvā pitṛbhirdakṣiṇataḥ pātv iti
manojavāstvā pitṛbhirdakṣiṇato gopāyatv ity evaitad āha
- 7
अथोत्तरतः प्रोक्षति विश्वकर्मा त्वादित्यैर् उत्तरतः पात्व् इति
विश्वकर्मा त्वादित्यैर् उत्तरतो गोपायत्व् इत्य् एवैतद् आह
athottarataḥ prokṣati viśvakarmā tvādityair uttarataḥ pātv iti
viśvakarmā tvādityair uttarato gopāyatv ity evaitad āha
- 8
अथ याः प्रोक्षण्यः परिशिष्यन्ते तद्ये एते पूर्वे स्रक्ती तयोर्या दक्षिणा ता न्यन्तेन बहिर्वेदि निनयतीदम् अहं तप्तं वार्बहिर्धा यज्ञान्निःसृजामीति
सा यद् एवादः सिंही भूत्वाशान्तेवाचरत्ताम् एवास्या एतच्छुचं बहिर्धा यज्ञान्निःसृजति यदि नाभिचरेत्
यद्य् उ अभिचरेद् आदिशेद् इदम् अहं तप्तं वार् अमुम् अभि निःसृजामीति
तम् एतया शुचा विध्यति
स शोचन्न् एवामुं लोकम् एति
atha yāḥ prokṣaṇyaḥ pariśiṣyante tadye ete pūrve sraktī tayoryā dakṣiṇā tā nyantena bahirvedi ninayatīdam ahaṃ taptaṃ vārbahirdhā yajñānniḥsṛjāmīti
sā yad evādaḥ siṃhī bhūtvāśāntevācarattām evāsyā etacchucaṃ bahirdhā yajñānniḥsṛjati yadi nābhicaret
yady u abhicared ādiśed idam ahaṃ taptaṃ vār amum abhi niḥsṛjāmīti
tam etayā śucā vidhyati
sa śocann evāmuṃ lokam eti
- 9
स यद्धार्यमाणे ऽग्नौ उत्तरवेदिं व्याघारयति
यद् एवैनाम् अदो देवा अब्रुवन्पूर्वां त्वाग्नेर् आहुतिः प्राप्स्यतीति तद् एवैनाम् एतत्पूर्वाम् अग्नेर् आहुतिः प्राप्नोति
यद्व् एषा देवान् अब्रवीद्यां मया कां चाशिषम् आशासिष्यध्वे सा वः सर्वा समर्धिष्यत इति ताम् एनयात्रर्त्विजो यजमानायाशिषम् आशासते
सास्मै सर्वा समृध्यते
sa yaddhāryamāṇe 'gnau uttaravediṃ vyāghārayati
yad evainām ado devā abruvanpūrvāṃ tvāgner āhutiḥ prāpsyatīti tad evainām etatpūrvām agner āhutiḥ prāpnoti
yadv eṣā devān abravīdyāṃ mayā kāṃ cāśiṣam āśāsiṣyadhve sā vaḥ sarvā samardhiṣyata iti tām enayātrartvijo yajamānāyāśiṣam āśāsate
sāsmai sarvā samṛdhyate
- 10
तद्वा एतद् एकं कुर्वन्द्वयं करोति यद् उत्तरवेदिं व्याघारयति
अथ यैषाम्मध्ये नाभिकेव भवति तस्यै ये पूर्वे स्रक्ती तयोर्या दक्षिणा
tadvā etad ekaṃ kurvandvayaṃ karoti yad uttaravediṃ vyāghārayati
atha yaiṣāmmadhye nābhikeva bhavati tasyai ye pūrve sraktī tayoryā dakṣiṇā
- 11
तस्याम् आघारयति सिंह्य् असि स्वाहेति
अथापरयोर् उत्तरस्यां सिंह्य् अस्य् आदित्यवनिः स्वाहेति
अथापरयोर्दक्षिणस्यां सिंह्य् असि ब्रह्मवनिः क्षत्रवनिः स्वाहेति
बह्वी वै यजुःष्व् आशीः
तद्ब्रह्म च क्षत्रं चाशास्त उभे वीर्ये
tasyām āghārayati siṃhy asi svāheti
athāparayor uttarasyāṃ siṃhy asy ādityavaniḥ svāheti
athāparayordakṣiṇasyāṃ siṃhy asi brahmavaniḥ kṣatravaniḥ svāheti
bahvī vai yajuḥṣv āśīḥ
tadbrahma ca kṣatraṃ cāśāsta ubhe vīrye
- 12
अथ पूर्वयोर् उत्तरस्यां सिंह्य् असि सुप्रजावनी रायस्पोषवनिः स्वाहेति
तत्प्रजाम् आशास्ते यद् आह सुप्रजावनिर् इति
रायस्पोषवनिर् इति
भूमा वै रायस्पोषः
तद्भूमानम् आशास्ते
atha pūrvayor uttarasyāṃ siṃhy asi suprajāvanī rāyaspoṣavaniḥ svāheti
tatprajām āśāste yad āha suprajāvanir iti
rāyaspoṣavanir iti
bhūmā vai rāyaspoṣaḥ
tadbhūmānam āśāste
- 13
अथ मध्य आघारयति सिंह्य् अस्य् आवह देवान्यजमानाय स्वाहेति
तद्देवान्यजमानायावाहयति
अथ स्रुचम् उद्यच्छति भूतेभ्यस्त्वेति
प्रजा वै भूतानि
प्रजाभ्यस्त्वेत्य् एवैतद् आह
atha madhya āghārayati siṃhy asy āvaha devānyajamānāya svāheti
taddevānyajamānāyāvāhayati
atha srucam udyacchati bhūtebhyastveti
prajā vai bhūtāni
prajābhyastvety evaitad āha
- 14
अथ परिधीन्परिदधाति ध्रुवो ऽसि पृथिवीं दृंहेति मध्यमं ध्रुवक्षिद् अस्य् अन्तरिक्षं दृंहेति दक्षिणम् अच्युतक्षिद् असि दिवं दृंहेत्य् उत्तरम्
अग्नेः पुरीषम् असीति सम्भारान् उपनिवपति
तद्यत्सम्भारा भवन्त्य् अग्नेर् एव सर्वत्वाय
atha paridhīnparidadhāti dhruvo 'si pṛthivīṃ dṛṃheti madhyamaṃ dhruvakṣid asy antarikṣaṃ dṛṃheti dakṣiṇam acyutakṣid asi divaṃ dṛṃhety uttaram
agneḥ purīṣam asīti sambhārān upanivapati
tadyatsambhārā bhavanty agner eva sarvatvāya
- 15
शरीरं हैवास्य पीतुदारु
तद्यत्पैतुदारवाः परिधयो भवन्ति शरीरेणैवैनम् एतत्समर्धयति कृत्स्नं करोति
śarīraṃ haivāsya pītudāru
tadyatpaitudāravāḥ paridhayo bhavanti śarīreṇaivainam etatsamardhayati kṛtsnaṃ karoti
- 16
मांसं हैवास्य गुल्गुलु
तद्यद्गुल्गुलु भवति मांसेनैवैनम् एतत्समर्धयति कृत्स्नं करोति
māṃsaṃ haivāsya gulgulu
tadyadgulgulu bhavati māṃsenaivainam etatsamardhayati kṛtsnaṃ karoti
- 17
गन्धो हैवास्य सुगन्धितेजनम्
तद्यत्सुगन्धितेजनम्भवति गन्धेनैवैनम् एतत्समर्धयति कृत्स्नं करोति
gandho haivāsya sugandhitejanam
tadyatsugandhitejanambhavati gandhenaivainam etatsamardhayati kṛtsnaṃ karoti
- 18
अथ यद्वृष्णे स्तुका भवति
वृष्णेर्ह वै विषाणे अन्तरेणाग्निर् एकां रात्रिम् उवास तद्यद् एवात्राग्नेर्न्यक्तं तद् इहाप्य् असद् इति
तस्माद्वृष्णे स्तुका भवति
तस्माद्या शीर्ष्णो नेदिष्ठं स्यात्ताम् आच्छिद्याहरेत्
यद्य् उ तां न विन्देद् अपि याम् एव कां चाहरेत्
तद्यत्परिधयो भवन्ति गुप्त्या एव
दूर इव ह्य् एनम् उत्तरे परिधय आगच्छन्ति
atha yadvṛṣṇe stukā bhavati
vṛṣṇerha vai viṣāṇe antareṇāgnir ekāṃ rātrim uvāsa tadyad evātrāgnernyaktaṃ tad ihāpy asad iti
tasmādvṛṣṇe stukā bhavati
tasmādyā śīrṣṇo nediṣṭhaṃ syāttām ācchidyāharet
yady u tāṃ na vinded api yām eva kāṃ cāharet
tadyatparidhayo bhavanti guptyā eva
dūra iva hy enam uttare paridhaya āgacchanti

