40 shlokas
- 1
दक्षिणेनाहवनीयम्प्राचीनग्रीवे कृष्णाजिने उपस्तृणाति
तयोरेनमधि दीक्षयति
यदि द्वे भवतस्तदनयोर्लोकयो रूपम्
तदेनमनयोर्लोकयोरधि दीक्षयति
dakṣiṇenāhavanīyamprācīnagrīve kṛṣṇājine upastṛṇāti
tayorenamadhi dīkṣayati
yadi dve bhavatastadanayorlokayo rūpam
tadenamanayorlokayoradhi dīkṣayati
- 2
सम्बद्धान्ते भवतः
सम्बद्धान्ताविव हीमौ लोकौ
तर्द्मसमुते पश्चाद्भवतः
तद् इमाव् एव लोकौ मिथुनीकृत्यतयोरेनमधि दीक्षयति
sambaddhānte bhavataḥ
sambaddhāntāviva hīmau lokau
tardmasamute paścādbhavataḥ
tad imāv eva lokau mithunīkṛtyatayorenamadhi dīkṣayati
- 3
यद्य् उ एकं भवति तदेषां लोकानां रूपम्
तदेनमेषु लोकेष्वधि दीक्षयति
यानि शुक्लानि तानि दिवो रूपं यानि कृष्णानि तान्यस्यै
यदि वेतरथा यान्येव कृष्णानि तानि दिवो रूपं यानि शुक्लानि तान्यस्यै
यान्येव बभ्रूणीव हरीणि तान्यन्तरिक्षस्य रूपम्
तदेनमेषु लोकेष्वधि दीक्षयति
yady u ekaṃ bhavati tadeṣāṃ lokānāṃ rūpam
tadenameṣu lokeṣvadhi dīkṣayati
yāni śuklāni tāni divo rūpaṃ yāni kṛṣṇāni tānyasyai
yadi vetarathā yānyeva kṛṣṇāni tāni divo rūpaṃ yāni śuklāni tānyasyai
yānyeva babhrūṇīva harīṇi tānyantarikṣasya rūpam
tadenameṣu lokeṣvadhi dīkṣayati
- 4
अन्तकम् उ तर्हि पश्चात्प्रत्यस्येत्
तदिमानेव लोकान्मिथुनीकृत्य तेष्वेनमधि दीक्षयति
antakam u tarhi paścātpratyasyet
tadimāneva lokānmithunīkṛtya teṣvenamadhi dīkṣayati
- 5
अथ जघनेन कृष्णाजिने पश्चात्प्राङ्जान्वाक्न उपविशति
स यत्र शुक्लानां च कृष्णानां च संधिर्भवति तदेवम् अभिमृश्य जपत्य् ऋक्सामयोः शिल्पे स्थ इति
यद्वै प्रतिरूपं तच्छिल्पम्
ऋचां च साम्नां च प्रतिरूपे स्थ इत्येवैतदाह
atha jaghanena kṛṣṇājine paścātprāṅjānvākna upaviśati
sa yatra śuklānāṃ ca kṛṣṇānāṃ ca saṃdhirbhavati tadevam abhimṛśya japaty ṛksāmayoḥ śilpe stha iti
yadvai pratirūpaṃ tacchilpam
ṛcāṃ ca sāmnāṃ ca pratirūpe stha ityevaitadāha
- 6
ते वामारभ इति
गर्भो वा एष भवति यो दीक्षते
स छन्दांसि प्रविशति
तस्मान्न्वक्नाङ्गुलिरिव भवति
न्यक्नाङ्गुलय इव हि गर्भाः
te vāmārabha iti
garbho vā eṣa bhavati yo dīkṣate
sa chandāṃsi praviśati
tasmānnvaknāṅguliriva bhavati
nyaknāṅgulaya iva hi garbhāḥ
- 7
स यदाह ते वामारभ इति ते वाम्प्रविशामीत्येवैतदाह
ते मा पातम् आस्य यज्ञस्योदृच इति ते मा गोपायतम् आस्य यज्ञस्य संस्थाया इत्येवैतदाह
sa yadāha te vāmārabha iti te vāmpraviśāmītyevaitadāha
te mā pātam āsya yajñasyodṛca iti te mā gopāyatam āsya yajñasya saṃsthāyā ityevaitadāha
- 8
अथ दक्षिणेन जानुनारोहति शर्मासि शर्म मे यच्छेति
चर्म वा एतत्कृष्णस्य तदस्य तन्मानुषं शर्म देवत्रा
तस्माद् आह शर्मासि शर्म मे यच्छेति
नमस्ते अस्तु मा मा हिंसीरिति
श्रेयांसं वा एष उपाधिरोहति यो यज्ञम्
यज्ञो हि कृष्णाजिनम्
तस्मा एवैतद्यज्ञाय निह्नुते
तथो हैनमेष यज्ञो न हिनस्ति
तस्मादाह नमस्ते ऽस्तु मा मा हिंसीर् इति
atha dakṣiṇena jānunārohati śarmāsi śarma me yaccheti
carma vā etatkṛṣṇasya tadasya tanmānuṣaṃ śarma devatrā
tasmād āha śarmāsi śarma me yaccheti
namaste astu mā mā hiṃsīriti
śreyāṃsaṃ vā eṣa upādhirohati yo yajñam
yajño hi kṛṣṇājinam
tasmā evaitadyajñāya nihnute
tatho hainameṣa yajño na hinasti
tasmādāha namaste 'stu mā mā hiṃsīr iti
- 9
स वै जघनार्ध इवैवाग्र आसीत
अथ यदग्र एव मध्य उपविशेद्य एनं तत्रानुष्ठ्या हरेद्द्रप्स्यति वा प्र वा पतिष्यतीति तथा हैव स्यात्
तस्माज्जघनार्ध इवैवाग्र आसीत
sa vai jaghanārdha ivaivāgra āsīta
atha yadagra eva madhya upaviśedya enaṃ tatrānuṣṭhyā hareddrapsyati vā pra vā patiṣyatīti tathā haiva syāt
tasmājjaghanārdha ivaivāgra āsīta
- 10
अथ मेखलाम्परिहरते
अङ्गिरसो ह वै दीक्षितानबल्यमविन्दत्
ते नान्यद्व्रतादशनम् अवाकल्पयन्
त एताम् ऊर्जम् अपश्यन्त्समाप्तिम्
ताम्मध्यत आत्मन ऊर्जम् अदधत
समाप्तिं तया समाप्नुवन्
तथो एवैष एताम्मध्यत आत्मन ऊर्जं धत्ते
समाप्तिं तया समाप्नोति
atha mekhalāmpariharate
aṅgiraso ha vai dīkṣitānabalyamavindat
te nānyadvratādaśanam avākalpayan
ta etām ūrjam apaśyantsamāptim
tāmmadhyata ātmana ūrjam adadhata
samāptiṃ tayā samāpnuvan
tatho evaiṣa etāmmadhyata ātmana ūrjaṃ dhatte
samāptiṃ tayā samāpnoti
- 11
सा वै शाणी भवति
मृद्व्यसदिति न्वेव शाणी
यत्र वै प्रजापतिरजायत गर्भो भूत्वैतस्माद्यज्ञात्तस्य यन्नेदिष्ठमुल्बमासीत्ते शणाः
तस्मात्ते पूतयो वान्ति
यद्वस्य जराय्वासीत्तद्दीक्षितवसनम्
अन्तरं वा उल्बं जरायुणो भवति
तस्माद् एषान्तरा वाससो भवति
स यथैवातः प्रजापतिरजायत गर्भो भूत्वैतस्माद्यज्ञाद् एवम् एवैषो ऽतो जायते गर्भो भूत्वैतस्माद्यज्ञात्
sā vai śāṇī bhavati
mṛdvyasaditi nveva śāṇī
yatra vai prajāpatirajāyata garbho bhūtvaitasmādyajñāttasya yannediṣṭhamulbamāsītte śaṇāḥ
tasmātte pūtayo vānti
yadvasya jarāyvāsīttaddīkṣitavasanam
antaraṃ vā ulbaṃ jarāyuṇo bhavati
tasmād eṣāntarā vāsaso bhavati
sa yathaivātaḥ prajāpatirajāyata garbho bhūtvaitasmādyajñād evam evaiṣo 'to jāyate garbho bhūtvaitasmādyajñāt
- 12
सा वै त्रिवृद्भवति
त्रिवृद्ध्यन्नम्
पशवो ह्यन्नम्
पिता माता यज्जायते तत्तृतीयम्
तस्मात्त्रिवृद्भवति
sā vai trivṛdbhavati
trivṛddhyannam
paśavo hyannam
pitā mātā yajjāyate tattṛtīyam
tasmāttrivṛdbhavati
- 13
मुञ्जवल्शेनान्वस्ता भवति
वज्रो वै शरो विरक्षस्तायै
स्तुकासर्गं सृष्टा भवति
सा यत्प्रसलविसृष्टा स्याद्यथेदमन्या रज्जवो मानुषी स्यात्
यद्वपसलवि सृष्टा स्यात्पितृदेवत्या स्यात्
तस्मात्स्तुकासर्गं सृष्टा भवति
muñjavalśenānvastā bhavati
vajro vai śaro virakṣastāyai
stukāsargaṃ sṛṣṭā bhavati
sā yatprasalavisṛṣṭā syādyathedamanyā rajjavo mānuṣī syāt
yadvapasalavi sṛṣṭā syātpitṛdevatyā syāt
tasmātstukāsargaṃ sṛṣṭā bhavati
- 14
ताम्परिहरत ऊर्ग् अस्य् आङ्गिरसीति
अङ्गिरसो ह्य् एताम् ऊर्जम् अपश्यन्
ऊर्णम्रदा ऊर्जम्मयि धेहीति
नात्र तिरोहितमिवास्ति
tāmpariharata ūrg asy āṅgirasīti
aṅgiraso hy etām ūrjam apaśyan
ūrṇamradā ūrjammayi dhehīti
nātra tirohitamivāsti
- 15
अथ नीविम् उद्गूहते सोमस्य नीविर् असीति
अदीक्षितस्य वा अस्यैषाग्रे नीविर्भवत्य् अथात्र दीक्षितस्य सोमस्य
तस्मादाह सोमस्य नीविरसीति
atha nīvim udgūhate somasya nīvir asīti
adīkṣitasya vā asyaiṣāgre nīvirbhavaty athātra dīkṣitasya somasya
tasmādāha somasya nīvirasīti
- 16
अथ प्रोर्णुते
गर्भो वा एष भवति यो दीक्षते
प्रावृता वै गर्भा उल्बेनेव जरायुणेव
तस्माद्वै प्रोर्णुते
atha prorṇute
garbho vā eṣa bhavati yo dīkṣate
prāvṛtā vai garbhā ulbeneva jarāyuṇeva
tasmādvai prorṇute
- 17
स प्रोर्णुते विष्णोः शर्मासि शर्म यजमानस्येति
उभयं वा एषो ऽत्र भवति यो दीक्षते विष्णुश्च यजमानश्च
यदह दीक्षते तद्विष्णुर्भवति
यद्यजते तद्यजमानः
तस्माद् आह विष्णोः शर्मासि शर्म यजमानस्येति
sa prorṇute viṣṇoḥ śarmāsi śarma yajamānasyeti
ubhayaṃ vā eṣo 'tra bhavati yo dīkṣate viṣṇuśca yajamānaśca
yadaha dīkṣate tadviṣṇurbhavati
yadyajate tadyajamānaḥ
tasmād āha viṣṇoḥ śarmāsi śarma yajamānasyeti
- 18
अथ कृष्णविषाणां सिचि बध्नीते
देवाश्च वा असुराश्चोभये प्राजापत्याः प्रजापतेः पितुर्दायम् उपेयुः
मन एव देवा उपायन्वाचम् असुराः
यज्ञमेव तद्देवा उपायन्वाचम् असुराः
अमूमेव देवा उपायन्निमामसुराः
atha kṛṣṇaviṣāṇāṃ sici badhnīte
devāśca vā asurāścobhaye prājāpatyāḥ prajāpateḥ piturdāyam upeyuḥ
mana eva devā upāyanvācam asurāḥ
yajñameva taddevā upāyanvācam asurāḥ
amūmeva devā upāyannimāmasurāḥ
- 19
ते देवा यज्ञमब्रुवन्योषा वा इयं वाक्
उपमन्त्रयस्व
ह्वयिष्यते वै त्वेति
स्वयं वा हैवैक्षत योषा वा इयं वाक्
उपमन्त्रयै
ह्वयिष्यते वै मेति
तामुपामन्त्रयत
सा हास्मा आरकाद् इवैवाग्र आसूयत्
तस्माद् उ स्त्री पुंसोपमन्त्रितारकाद् इवैवाग्रे ऽसूयति
स होवाचारकाद् इव वै म आसूयीदिति
te devā yajñamabruvanyoṣā vā iyaṃ vāk
upamantrayasva
hvayiṣyate vai tveti
svayaṃ vā haivaikṣata yoṣā vā iyaṃ vāk
upamantrayai
hvayiṣyate vai meti
tāmupāmantrayata
sā hāsmā ārakād ivaivāgra āsūyat
tasmād u strī puṃsopamantritārakād ivaivāgre 'sūyati
sa hovācārakād iva vai ma āsūyīditi
- 20
ते होचुर् उपैव भगवो मन्त्रयस्व
ह्वयिष्यते वै त्वेति
तामुपामन्त्रयत
सा हास्मै निपलाशमिवोवाद
तस्माद् उ स्त्री पुंसोपमन्त्रिता निपलाशमिवैव वदति
स होवाच निपलाशमिव वै मे ऽवादीदिति
te hocur upaiva bhagavo mantrayasva
hvayiṣyate vai tveti
tāmupāmantrayata
sā hāsmai nipalāśamivovāda
tasmād u strī puṃsopamantritā nipalāśamivaiva vadati
sa hovāca nipalāśamiva vai me 'vādīditi
- 21
ते होचुर् उपैव भगवो मन्त्रयस्व
ह्वयिष्यते वै त्वेति
तामुपामन्त्रयत
सा हैनं जुहुवे
तस्माद् उ स्त्री पुमांसं ह्वयत एवोत्तमम्
स होवाचाह्वत वै मेति
te hocur upaiva bhagavo mantrayasva
hvayiṣyate vai tveti
tāmupāmantrayata
sā hainaṃ juhuve
tasmād u strī pumāṃsaṃ hvayata evottamam
sa hovācāhvata vai meti
- 22
ते देवा ईक्षांचक्रिरे योषा वा इयं वाग्यदेनं न युविता
इहैव मा तिष्ठन्तमभ्येहीति ब्रूहि
ताम्तु न आगताम्प्रतिप्रब्रूतादिति
सा हैनं तदेव तिष्ठन्तमभ्येयाय
तस्माद् उ स्त्री पुमांसं संस्कृते तिष्ठन्तमभ्यैति
तां हैभ्य आगताम्प्रतिप्रोवाचेयं वा आगादिति
te devā īkṣāṃcakrire yoṣā vā iyaṃ vāgyadenaṃ na yuvitā
ihaiva mā tiṣṭhantamabhyehīti brūhi
tāmtu na āgatāmpratiprabrūtāditi
sā hainaṃ tadeva tiṣṭhantamabhyeyāya
tasmād u strī pumāṃsaṃ saṃskṛte tiṣṭhantamabhyaiti
tāṃ haibhya āgatāmpratiprovāceyaṃ vā āgāditi
- 23
तां देवा असुरेभ्यो ऽन्तरायन्
तां स्वीकृत्याग्नावेव परिगृह्य सर्वहुतम् अजुहवुः
आहुतिर्हि देवानाम्
स यामेवामूम् अनुष्टुभाजुहवुस्तदेवैनां तद्देवाः स्व्यकुर्वत
ते ऽसुरा आत्तवचसो हे ऽलवो हे ऽलव इति वदन्तः पराबभूवुः
tāṃ devā asurebhyo 'ntarāyan
tāṃ svīkṛtyāgnāveva parigṛhya sarvahutam ajuhavuḥ
āhutirhi devānām
sa yāmevāmūm anuṣṭubhājuhavustadevaināṃ taddevāḥ svyakurvata
te 'surā āttavacaso he 'lavo he 'lava iti vadantaḥ parābabhūvuḥ
- 24
तत्रैतामपि वाचमूदुर् उपजिज्ञास्याम्
स म्लेच्छः
तस्मान्न ब्राह्मणो म्लेछेत्
असुर्या हैषा वाक्
एवम् एवैष द्विषतां सपत्नानामादत्ते वाचं
ते ऽस्यात्तवचसः पराभवन्ति य एवमेतद्वेद
tatraitāmapi vācamūdur upajijñāsyām
sa mlecchaḥ
tasmānna brāhmaṇo mlechet
asuryā haiṣā vāk
evam evaiṣa dviṣatāṃ sapatnānāmādatte vācaṃ
te 'syāttavacasaḥ parābhavanti ya evametadveda
- 25
सो ऽयं यज्ञो वाचम् अभिदध्यौ मिथुन्येनया स्यामिति
तां संबभूव
so 'yaṃ yajño vācam abhidadhyau mithunyenayā syāmiti
tāṃ saṃbabhūva
- 26
इन्द्रो ह वा ईक्षांचक्रे महद्वा इतो ऽभ्वं जनिष्यते यज्ञस्य च मिथुनाद्वाचश्च
यन्मा तन्नाभिभवेद् इति
स इन्द्र एव गर्भो भूत्वैतन्मिथुनम्प्रविवेश
indro ha vā īkṣāṃcakre mahadvā ito 'bhvaṃ janiṣyate yajñasya ca mithunādvācaśca
yanmā tannābhibhaved iti
sa indra eva garbho bhūtvaitanmithunampraviveśa
- 27
स ह संवत्सरे जायमान ईक्षांचक्रे महावीर्या वा इयं योनिर्या माम् अदीधरत
यद्वै मेतो महदेवाभ्वं नानुप्रजायेत
यन्मा तन्नाभिभवेदिति
sa ha saṃvatsare jāyamāna īkṣāṃcakre mahāvīryā vā iyaṃ yoniryā mām adīdharata
yadvai meto mahadevābhvaṃ nānuprajāyeta
yanmā tannābhibhavediti
- 28
ताम्प्रतिपरामृश्यावेष्ट्याछिनत्
तां यज्ञस्य शीर्षन्प्रत्यदधात्
यज्ञो हि कृष्णः
स यः स यज्ञस्तत्कृष्णाजिनम्
यो सा योनिः सा कृष्णविषाणा
अथ यदेनामिन्द्र आवेष्ट्याछिनत्तस्मादावेष्टितेव
स यथैवात इन्द्रो ऽजायत गर्भो भूत्वैतस्मान्मिथुनाद् एवमेवैषो ऽतो जायते गर्भो भूत्वैतस्मान्मिथुनात्
tāmpratiparāmṛśyāveṣṭyāchinat
tāṃ yajñasya śīrṣanpratyadadhāt
yajño hi kṛṣṇaḥ
sa yaḥ sa yajñastatkṛṣṇājinam
yo sā yoniḥ sā kṛṣṇaviṣāṇā
atha yadenāmindra āveṣṭyāchinattasmādāveṣṭiteva
sa yathaivāta indro 'jāyata garbho bhūtvaitasmānmithunād evamevaiṣo 'to jāyate garbho bhūtvaitasmānmithunāt
- 29
तां वा उत्तानामिव बध्नाति
उत्तानेव वै योनिर्गर्भम्बिभर्ति
अथ दक्षिणाम्भ्रुवमुपर्युपरि ललाटमुपस्पृशतीन्द्रस्य योनिर् असीति
इन्द्रस्य ह्येषा योनिः
अतो वा ह्येनाम्प्रविशन्प्रविशति
अतो वा जायमानो जायते
तस्मादाहेन्द्रस्य योनिरसीति
tāṃ vā uttānāmiva badhnāti
uttāneva vai yonirgarbhambibharti
atha dakṣiṇāmbhruvamuparyupari lalāṭamupaspṛśatīndrasya yonir asīti
indrasya hyeṣā yoniḥ
ato vā hyenāmpraviśanpraviśati
ato vā jāyamāno jāyate
tasmādāhendrasya yonirasīti
- 30
अथोल्लिखति सुसस्याः कृषीस्कृधीति
यज्ञमेवैतज्जनयति
यदा वै सुषमम्भवत्यथालं यज्ञाय भवति
यदो दुःषमम्भवति न तर्ह्यात्मने चनालम्भवति
तद्यज्ञमेवैतज्जनयति
athollikhati susasyāḥ kṛṣīskṛdhīti
yajñamevaitajjanayati
yadā vai suṣamambhavatyathālaṃ yajñāya bhavati
yado duḥṣamambhavati na tarhyātmane canālambhavati
tadyajñamevaitajjanayati

