15 shlokas
- 1
प्रमुच्याश्वं दक्षिणेन वेदिं हिरण्मयं कशिपूपस्तृणाति तस्मिन्होतोपविशति दक्षिणेन होतारं हिरण्मये कूर्चे यजमानो दक्षिणतो ब्रह्मा चोद्गाता च हिरण्मय्योः कशिपुनोः पुरस्तात्प्रत्यङ्ङ् अध्वर्युर्हिरण्मये वा कूर्चे हिरण्मये वा फलके
pramucyāśvaṃ dakṣiṇena vediṃ hiraṇmayaṃ kaśipūpastṛṇāti tasminhotopaviśati dakṣiṇena hotāraṃ hiraṇmaye kūrce yajamāno dakṣiṇato brahmā codgātā ca hiraṇmayyoḥ kaśipunoḥ purastātpratyaṅṅ adhvaryurhiraṇmaye vā kūrce hiraṇmaye vā phalake
- 2
समुपविष्टेष्वध्वर्युः संप्रेष्यति होतर्भूतान्य् आचक्ष्व भूतेष्व् इमं यजमानम् अध्यूहेति संप्रेषितो होताध्वर्युम् आमन्त्रयते पारिप्लवम् आख्यानम् आख्यास्यन्न् अध्वर्यव् इति हवै होतर् इत्य् अध्वर्युः
samupaviṣṭeṣvadhvaryuḥ saṃpreṣyati hotarbhūtāny ācakṣva bhūteṣv imaṃ yajamānam adhyūheti saṃpreṣito hotādhvaryum āmantrayate pāriplavam ākhyānam ākhyāsyann adhvaryav iti havai hotar ity adhvaryuḥ
- 3
मनुर्वैवस्वतो राजेत्य् आह तस्य मनुष्या विशस्त इम आसत इत्य् अश्रोत्रिया गृहमेधिन उपसमेता भवन्ति तान् उपदिशत्य् ऋचो वेदः सो ऽयम् इत्यृचां सूक्तं व्याचक्षाण इवानुद्रवेद्वीणागणगिन उपसमेता भवन्ति तान् अध्वर्युः संप्रेष्यति वीणागणगिन इत्य् आह पुराणैर् इमं यजमानं राजभिः साधुकृद्भिः संगायतेति तं ते तथा संगायन्ति तद्यद् एनम् एवं संगायन्ति पुराणैर् एवैनं तद्राजभिः साधुकृद्भिः सलोकं कुर्वन्ति
manurvaivasvato rājety āha tasya manuṣyā viśasta ima āsata ity aśrotriyā gṛhamedhina upasametā bhavanti tān upadiśaty ṛco vedaḥ so 'yam ityṛcāṃ sūktaṃ vyācakṣāṇa ivānudravedvīṇāgaṇagina upasametā bhavanti tān adhvaryuḥ saṃpreṣyati vīṇāgaṇagina ity āha purāṇair imaṃ yajamānaṃ rājabhiḥ sādhukṛdbhiḥ saṃgāyateti taṃ te tathā saṃgāyanti tadyad enam evaṃ saṃgāyanti purāṇair evainaṃ tadrājabhiḥ sādhukṛdbhiḥ salokaṃ kurvanti
- 4
संप्रेष्याध्वर्युः प्रक्रमान्जुहोति अन्वाहार्यपचने वाश्वस्य वा पदम्परिलिख्य यतरथास्य तत्रावृद्भवति पूर्वा त्वेव स्थितिः
saṃpreṣyādhvaryuḥ prakramānjuhoti anvāhāryapacane vāśvasya vā padamparilikhya yatarathāsya tatrāvṛdbhavati pūrvā tveva sthitiḥ
- 5
सावित्र्या एवेष्टेः पुरस्ताद् अनुद्रुत्य सकृद् एव रूपाण्याहवनीये जुहोत्य् अथ सायं धृतिषु हूयमानासु राजन्यो वीणागाथी दक्षिणत उत्तरमन्द्राम् उदाघ्नंस्तिस्रः स्वयंसम्भृता गाथा गायतीत्य् अयुध्यतेत्य् अमुं संग्रामम् अजयद् इति तस्योक्तम्ब्राह्मणम्
sāvitryā eveṣṭeḥ purastād anudrutya sakṛd eva rūpāṇyāhavanīye juhoty atha sāyaṃ dhṛtiṣu hūyamānāsu rājanyo vīṇāgāthī dakṣiṇata uttaramandrām udāghnaṃstisraḥ svayaṃsambhṛtā gāthā gāyatīty ayudhyatety amuṃ saṃgrāmam ajayad iti tasyoktambrāhmaṇam
- 6
अथ श्वो भूते द्वितीये ऽहन् एवम् एवैतासु सावित्रीष्विष्टिषु संस्थितास्व् एषैवावृद् अध्वर्यव् इति हवै होतर् इत्य् एवाध्वर्युर्यमो वैवस्वतो राजेत्य् आह तस्य पितरो विशस्त इम आसत इति स्थविरा उपसमेता भवन्ति तान् उपदिशति यजूंषि वेदः सोऽयमिति यजुषामनुवाकं व्याचक्षाण इवानुद्रवेद् एवम् एवाध्वर्युः संप्रेष्यति न प्रक्रमान्जुहोति
atha śvo bhūte dvitīye 'han evam evaitāsu sāvitrīṣviṣṭiṣu saṃsthitāsv eṣaivāvṛd adhvaryav iti havai hotar ity evādhvaryuryamo vaivasvato rājety āha tasya pitaro viśasta ima āsata iti sthavirā upasametā bhavanti tān upadiśati yajūṃṣi vedaḥ so'yamiti yajuṣāmanuvākaṃ vyācakṣāṇa ivānudraved evam evādhvaryuḥ saṃpreṣyati na prakramānjuhoti
- 7
अथ तृतीये ऽहन् एवम् एवैतास्विष्टिषु संस्थितास्व् एषैवावृद् अध्वर्यव् इति हवै होतरित्येवाध्वर्युर्वरुण आदित्यो राजेत्याह तस्य गन्धर्वा विशस्त इम आसत इति युवानः शोभना उपसमेता भवन्ति तान् उपदिशत्य् अथर्वाणो वेदः सो ऽयम् इत्य् अथर्वणाम् एकम्पर्व व्याचक्षाण इवानुद्रवेदेवमेवाध्वर्युः संप्रेष्यति न प्रक्रमान्जुहोति
atha tṛtīye 'han evam evaitāsviṣṭiṣu saṃsthitāsv eṣaivāvṛd adhvaryav iti havai hotarityevādhvaryurvaruṇa ādityo rājetyāha tasya gandharvā viśasta ima āsata iti yuvānaḥ śobhanā upasametā bhavanti tān upadiśaty atharvāṇo vedaḥ so 'yam ity atharvaṇām ekamparva vyācakṣāṇa ivānudravedevamevādhvaryuḥ saṃpreṣyati na prakramānjuhoti
- 8
अथ चतुर्थेऽहन् एवम् एवैतास्विष्टिषु संस्थितास्व् एषैवावृद् अध्वर्यव् इति हवै होतरित्येवाध्वर्युः सोमो वैष्णवो राजेत्याह तस्याप्सरसो विशस्ता इमा आसत इति युवतयः शोभनाः उपसमेता भवन्ति ता उपदिशत्य् अङ्गिरसो वेदः सो ऽयम् इत्य् अङ्गिरसाम् एकम्पर्व व्याचक्षाण इवानुद्रवेद् एवमेवाध्वर्युः संप्रेष्यति न प्रक्रमान्जुहोति
atha caturthe'han evam evaitāsviṣṭiṣu saṃsthitāsv eṣaivāvṛd adhvaryav iti havai hotarityevādhvaryuḥ somo vaiṣṇavo rājetyāha tasyāpsaraso viśastā imā āsata iti yuvatayaḥ śobhanāḥ upasametā bhavanti tā upadiśaty aṅgiraso vedaḥ so 'yam ity aṅgirasām ekamparva vyācakṣāṇa ivānudraved evamevādhvaryuḥ saṃpreṣyati na prakramānjuhoti
- 9
अथ पञ्चमे ऽहन् एवमेवैतास्विष्टिषु संस्थितास्व् एषैवावृद् अध्वर्यव् इति हवै होतर् इत्य् एवाध्वर्युर् अर्बुदः काद्रवेयो राजेत्याह तस्य सर्पा विशस्त इम आसत इति सर्पाश्च सर्पविदश्चोपसमेता भवन्ति तान् उपदिशति सर्पविद्या वेदः सोऽयमिति सर्पविद्याया एकम्पर्व व्याचक्षाण इवानुद्रवेद् एवमेवाध्वर्युः संप्रेष्यति न प्रक्रमान्जुहोति
atha pañcame 'han evamevaitāsviṣṭiṣu saṃsthitāsv eṣaivāvṛd adhvaryav iti havai hotar ity evādhvaryur arbudaḥ kādraveyo rājetyāha tasya sarpā viśasta ima āsata iti sarpāśca sarpavidaścopasametā bhavanti tān upadiśati sarpavidyā vedaḥ so'yamiti sarpavidyāyā ekamparva vyācakṣāṇa ivānudraved evamevādhvaryuḥ saṃpreṣyati na prakramānjuhoti
- 10
अथ षष्ठे ऽहन् एवमेवैतास्विष्टिषु संस्थितास्व् एषैवावृद् अध्वर्यविति हवै होतरित्येवाध्वर्युः कुबेरो वैश्रवणो राजेत्य् आह तस्य रक्षांसि विशस्तानीमान्यासत इति सेलगाः पापकृत उपसमेता भवन्ति तान् उपदिशति देवजनविद्या वेदः सोऽयमिति देवजनविद्याया एकम्पर्व व्याचक्षाण इवानुद्रवेद् एवमेवाध्वर्युः संप्रेष्यति न प्रक्रमान्जुहोति
atha ṣaṣṭhe 'han evamevaitāsviṣṭiṣu saṃsthitāsv eṣaivāvṛd adhvaryaviti havai hotarityevādhvaryuḥ kubero vaiśravaṇo rājety āha tasya rakṣāṃsi viśastānīmānyāsata iti selagāḥ pāpakṛta upasametā bhavanti tān upadiśati devajanavidyā vedaḥ so'yamiti devajanavidyāyā ekamparva vyācakṣāṇa ivānudraved evamevādhvaryuḥ saṃpreṣyati na prakramānjuhoti
- 11
अथ सप्तमेऽहन् एवमेवैतास्विष्टिषु संस्थितास्वेषैवावृद् अध्वर्यव् इति हवै होतर् इत्य् एवाध्वर्युर् असितो धान्वो राजेत्याह तस्यासुरा विशस्त इम आसत इति कुसीदिन उपसमेता भवन्ति तान् उपदिशति माया वेदः सोऽयमिति कांचिन्मायां कुर्याद् एवम् एवाध्वर्युः संप्रेष्यति न प्रक्रमान्जुहोति
atha saptame'han evamevaitāsviṣṭiṣu saṃsthitāsveṣaivāvṛd adhvaryav iti havai hotar ity evādhvaryur asito dhānvo rājetyāha tasyāsurā viśasta ima āsata iti kusīdina upasametā bhavanti tān upadiśati māyā vedaḥ so'yamiti kāṃcinmāyāṃ kuryād evam evādhvaryuḥ saṃpreṣyati na prakramānjuhoti
- 12
अथाष्टमे ऽहन् एवमेवैतास्विष्टिषु संस्थितास्व् एषैवावृद् अध्वर्यव् इति हवै होतर् इत्य् एवाध्वर्युर्मत्स्यः साम्मदो राजेत्याह तस्योदकेचरा विशस्त इम आसत इति मत्स्याश्च मत्स्यहनश्चोपसमेता भवन्ति तान् उपदिशतीतिहासो वेदः सो ऽयमिति कंचिद् इतिहासम् आचक्षीतैवम् एवाध्वर्युः संप्रेष्यति न प्रक्रमान्जुहोति
athāṣṭame 'han evamevaitāsviṣṭiṣu saṃsthitāsv eṣaivāvṛd adhvaryav iti havai hotar ity evādhvaryurmatsyaḥ sāmmado rājetyāha tasyodakecarā viśasta ima āsata iti matsyāśca matsyahanaścopasametā bhavanti tān upadiśatītihāso vedaḥ so 'yamiti kaṃcid itihāsam ācakṣītaivam evādhvaryuḥ saṃpreṣyati na prakramānjuhoti
- 13
अथ नवमे ऽहन् एवम् एवैतास्विष्टिषु संस्थितास्वेषैवावृद् अध्वर्यव् इति हवै होतर् इत्येवाध्वर्युस्तार्क्ष्यो वैपश्यतो राजेत्याह तस्य वयांसि विशस्तानीमान्यासत इति वयांसि च वायोविद्यिकाश्चोपसमेता भवन्ति तान् उपदिशति पुराणं वेदः सोऽयमिति किंचित्पुराणम् आचक्षीतैवम् एवाध्वर्युः संप्रेष्यति न प्रक्रमान्जुहोति
atha navame 'han evam evaitāsviṣṭiṣu saṃsthitāsveṣaivāvṛd adhvaryav iti havai hotar ityevādhvaryustārkṣyo vaipaśyato rājetyāha tasya vayāṃsi viśastānīmānyāsata iti vayāṃsi ca vāyovidyikāścopasametā bhavanti tān upadiśati purāṇaṃ vedaḥ so'yamiti kiṃcitpurāṇam ācakṣītaivam evādhvaryuḥ saṃpreṣyati na prakramānjuhoti
- 14
अथ दशमे ऽहन् एवमेवैतास्विष्टिषु संस्थितास्व् एषैवावृद् अध्वर्यव् इति हवै होतर् इत्येवाध्वर्युर्धर्म इन्द्रो राजेत्याह तस्य देवा विशस्त इम आसत इति श्रोत्रिया अप्रतिग्राहका उपसमेता भवन्ति तानुपदिशति सामानि वेदः सो ऽयमिति साम्नां दशतम्ब्रूयाद् एवम् एवाध्वर्युः संप्रेष्यति न प्रक्रमान्जुहोतीति
atha daśame 'han evamevaitāsviṣṭiṣu saṃsthitāsv eṣaivāvṛd adhvaryav iti havai hotar ityevādhvaryurdharma indro rājetyāha tasya devā viśasta ima āsata iti śrotriyā apratigrāhakā upasametā bhavanti tānupadiśati sāmāni vedaḥ so 'yamiti sāmnāṃ daśatambrūyād evam evādhvaryuḥ saṃpreṣyati na prakramānjuhotīti
- 15
एतत्पारिप्लवम्सर्वाणि राज्यान्याचष्टे सर्वा विशः सर्वान्वेदान्त्सर्वान्देवान्त्सर्वाणि भूतानि सर्वेषां ह वै स एतेषां राज्यानां सायुज्यं सलोकतामश्नुते सर्वासां विशाम् ऐश्वर्यम् आधिपत्यं गच्छति सर्वान्वेदान् अवरुन्द्धे सर्वान्देवान्प्रीत्वा सर्वेषु भूतेष्व् अन्ततः प्रतितिष्ठति यस्यैवंविद् एतद्धोता पारिप्लवम् आख्यानम् आचष्टे यो वैतद् एवं वेदैतद् एव समानम् आख्यानम्पुनः पुनः संवत्सरम्परिप्लवते तद्यत्पुनः पुनः परिप्लवते तस्मात्पारिप्लवं षट्त्रिंशतं दशाहान् आचष्टे षट्त्रिंशदक्षरा बृहती बार्हताः पशवो बृहत्यैवास्मै पशूनवरुन्द्धे
etatpāriplavamsarvāṇi rājyānyācaṣṭe sarvā viśaḥ sarvānvedāntsarvāndevāntsarvāṇi bhūtāni sarveṣāṃ ha vai sa eteṣāṃ rājyānāṃ sāyujyaṃ salokatāmaśnute sarvāsāṃ viśām aiśvaryam ādhipatyaṃ gacchati sarvānvedān avarunddhe sarvāndevānprītvā sarveṣu bhūteṣv antataḥ pratitiṣṭhati yasyaivaṃvid etaddhotā pāriplavam ākhyānam ācaṣṭe yo vaitad evaṃ vedaitad eva samānam ākhyānampunaḥ punaḥ saṃvatsarampariplavate tadyatpunaḥ punaḥ pariplavate tasmātpāriplavaṃ ṣaṭtriṃśataṃ daśāhān ācaṣṭe ṣaṭtriṃśadakṣarā bṛhatī bārhatāḥ paśavo bṛhatyaivāsmai paśūnavarunddhe

