104 shlokas
- 1
शम्भुस्वयम्भुहरयो हरिणेक्षणानां येनाक्रियन्त सततं गृहकुम्भदासाः
वाचाम् अगोचरचरित्रविचित्रिताय तस्मै नमो भगवते मकरध्वजाय
śambhusvayambhuharayo hariṇekṣaṇānāṃ yenākriyanta satataṃ gṛhakumbhadāsāḥ
vācām agocaracaritravicitritāya tasmai namo bhagavate makaradhvajāya
- 2
स्मितेन भावेन च लज्जया भिया पराङ्मुखैर् अर्धकटाक्षवीक्षणैः
वचोभिर् ईर्ष्याकलहेन लीलया समस्तभावैः खलु बन्धनं स्त्रियः
smitena bhāvena ca lajjayā bhiyā parāṅmukhair ardhakaṭākṣavīkṣaṇaiḥ
vacobhir īrṣyākalahena līlayā samastabhāvaiḥ khalu bandhanaṃ striyaḥ
- 3
भ्रूचातुर्यात्कुष्चिताक्षाः कटाक्षाः स्निग्धा वाचो लज्जितान्ताश्च हासाः
लीलामन्दं प्रस्थितं च स्थितं च स्त्रीणाम् एतद्भूषणं चायुधं च
bhrūcāturyātkuṣcitākṣāḥ kaṭākṣāḥ snigdhā vāco lajjitāntāśca hāsāḥ
līlāmandaṃ prasthitaṃ ca sthitaṃ ca strīṇām etadbhūṣaṇaṃ cāyudhaṃ ca
- 4
क्वचित्सभ्रूभङ्गैः क्वचिद् अपि च लज्जापरिगतैः क्वचिद्भूरित्रस्तैः क्वचिद् अपि च लीलाविललितैः
कुमारीणाम् एतैर्मदनसुभगैर्नेत्रवलितैः स्फुरन्नीलाब्जानां प्रकरपरिकीर्णा इव दिशः
kvacitsabhrūbhaṅgaiḥ kvacid api ca lajjāparigataiḥ kvacidbhūritrastaiḥ kvacid api ca līlāvilalitaiḥ
kumārīṇām etairmadanasubhagairnetravalitaiḥ sphurannīlābjānāṃ prakaraparikīrṇā iva diśaḥ
- 5
वक्त्रं चन्द्रविकासि पङ्कजपरीहासक्षमे लोचने वर्णः स्वर्णम् अपाकरिष्णुर् अलिनीजिष्णुः कचानां चयः
वक्षोजाविभकुम्भविभ्रमहरौ गुर्वी नितम्बस्थली वाचां हारि च मार्दवं युवतीषु स्वाभाविकं मण्डनम्
vaktraṃ candravikāsi paṅkajaparīhāsakṣame locane varṇaḥ svarṇam apākariṣṇur alinījiṣṇuḥ kacānāṃ cayaḥ
vakṣojāvibhakumbhavibhramaharau gurvī nitambasthalī vācāṃ hāri ca mārdavaṃ yuvatīṣu svābhāvikaṃ maṇḍanam
- 6
स्मितकिंचिन्मुग्धं सरलतरलो दृष्टिविभवः परिस्पन्दो वाचाम् अभिनवविलासोक्तिसरसः
गतानाम् आरम्भः किसलयितलीलापरिकरः स्पृशन्त्यास्तारुण्यं किम् इव न हि रम्यं मृगदृशः
smitakiṃcinmugdhaṃ saralataralo dṛṣṭivibhavaḥ parispando vācām abhinavavilāsoktisarasaḥ
gatānām ārambhaḥ kisalayitalīlāparikaraḥ spṛśantyāstāruṇyaṃ kim iva na hi ramyaṃ mṛgadṛśaḥ
- 7
द्रष्टव्येषु किम् उत्तमं मृगदृशः प्रेमप्रसन्नं मुखं घ्रातव्येष्व् अपि किं तदास्यपवनः श्रव्येषु किं तद्वचः
किं स्वाद्येषु तदोष्ठपल्लवरसः स्पृश्येषु किं तद्वपुर्ध्येयं किं नवयौवने सहृदयैः सर्वत्र तद्विभ्रमाः
draṣṭavyeṣu kim uttamaṃ mṛgadṛśaḥ premaprasannaṃ mukhaṃ ghrātavyeṣv api kiṃ tadāsyapavanaḥ śravyeṣu kiṃ tadvacaḥ
kiṃ svādyeṣu tadoṣṭhapallavarasaḥ spṛśyeṣu kiṃ tadvapurdhyeyaṃ kiṃ navayauvane sahṛdayaiḥ sarvatra tadvibhramāḥ
- 8
एताश्चलद्वलयसंहतिमेखलोत्थझङ्कारनूपुरपराजितराजहंस्यः
कुर्वन्ति कस्य न मनो विवशं तरुण्यो वित्रस्तमुग्धहरिणीसदृशैः कटाक्षैः
etāścaladvalayasaṃhatimekhalotthajhaṅkāranūpuraparājitarājahaṃsyaḥ
kurvanti kasya na mano vivaśaṃ taruṇyo vitrastamugdhahariṇīsadṛśaiḥ kaṭākṣaiḥ
- 9
कुङ्कुमपङ्ककलङ्कितदेहा गौरपयोधरकम्पितहारा
नूपुरहंसरणत्पद्मा कं न वशीकुरुते भुवि रामा
kuṅkumapaṅkakalaṅkitadehā gaurapayodharakampitahārā
nūpurahaṃsaraṇatpadmā kaṃ na vaśīkurute bhuvi rāmā
- 10
नूनं हि ते कविवरा विपरीतवाचो ये नित्यम् आहुर् अबला इति कामिनीस्ताः
याभिर्विलोलितरतारकदृष्टिपातैः शक्रादयो ऽपि विजितास्त्व् अबलाः कथं ताः
nūnaṃ hi te kavivarā viparītavāco ye nityam āhur abalā iti kāminīstāḥ
yābhirvilolitaratārakadṛṣṭipātaiḥ śakrādayo 'pi vijitāstv abalāḥ kathaṃ tāḥ
- 11
नूनम् आज्ञाकरस्तस्याः सुभ्रुवो मकरध्वजः
यतस्तन्नेत्रसञ्चारसूचितेषु प्रवर्तते
nūnam ājñākarastasyāḥ subhruvo makaradhvajaḥ
yatastannetrasañcārasūciteṣu pravartate
- 12
केशाः संयमिनः श्रुतेर् अपि परं पारं गते लोचने अन्तर्वक्त्रम् अपि स्वभावशुचिभीः कीर्णं द्विजानां गणैः
मुक्तानां सतताधिवासरुचिरौ वक्षोजकुम्भाव् इमावित्थं तन्वि वपुः प्रशान्तम् अपि ते रागं करोत्य् एव नः
keśāḥ saṃyaminaḥ śruter api paraṃ pāraṃ gate locane antarvaktram api svabhāvaśucibhīḥ kīrṇaṃ dvijānāṃ gaṇaiḥ
muktānāṃ satatādhivāsarucirau vakṣojakumbhāv imāvitthaṃ tanvi vapuḥ praśāntam api te rāgaṃ karoty eva naḥ
- 13
मुग्धे धानुष्कता केयम् अपूर्वा त्वयि दृश्यते
यया विध्यसि चेतांसि गुणैर् एव न सायकैः
mugdhe dhānuṣkatā keyam apūrvā tvayi dṛśyate
yayā vidhyasi cetāṃsi guṇair eva na sāyakaiḥ
- 14
सति प्रदीपे सत्य् अग्नौ सत्सु तारारवीन्दुषु
विना मे मृगशावाक्ष्या तमोभूतम् इदं जगत्
sati pradīpe saty agnau satsu tārāravīnduṣu
vinā me mṛgaśāvākṣyā tamobhūtam idaṃ jagat
- 15
उद्वृत्तः स्तनभार एष तरले नेत्रे चले भ्रूलते रागाधिष्ठितम् ओष्ठपल्लवम् इदं कुर्वन्तु नाम व्यथाम्
सौभाग्याक्षरमालिकेव लिखिता पुष्पायुधेन स्वयं मध्यस्थापि करोति तापम् अधिकं रोमावलिः केन सा
udvṛttaḥ stanabhāra eṣa tarale netre cale bhrūlate rāgādhiṣṭhitam oṣṭhapallavam idaṃ kurvantu nāma vyathām
saubhāgyākṣaramālikeva likhitā puṣpāyudhena svayaṃ madhyasthāpi karoti tāpam adhikaṃ romāvaliḥ kena sā
- 16
मुखेन चन्द्रकान्तेन महानीलैः शिरोरुहैः
कराभ्यां पद्मरागाभ्यां रेजे रत्नमयीव सा
mukhena candrakāntena mahānīlaiḥ śiroruhaiḥ
karābhyāṃ padmarāgābhyāṃ reje ratnamayīva sā
- 17
गुरुणा स्तनभारेण मुखचन्द्रेण भास्वता
शनैश्चराभ्यां पादाभ्यां रेजे ग्रहमयीव सा
guruṇā stanabhāreṇa mukhacandreṇa bhāsvatā
śanaiścarābhyāṃ pādābhyāṃ reje grahamayīva sā
- 18
तस्याः स्तनौ यदि घनौ जघनं च हारि वक्त्रं च चारु तव चित्ते किम् आकुलत्वम्
पुण्यं कुरुष्व यदि तेषु तवास्ति वाञ्छा पुण्यैर्विना न हि भवन्ति समीहितार्थाः
tasyāḥ stanau yadi ghanau jaghanaṃ ca hāri vaktraṃ ca cāru tava citte kim ākulatvam
puṇyaṃ kuruṣva yadi teṣu tavāsti vāñchā puṇyairvinā na hi bhavanti samīhitārthāḥ
- 19
इमे तारुण्यश्रीनवपरिमलाः प्रौढसुरतप्रतापप्रारम्भाः स्मरविजयदानप्रतिभुवः
चिरं चेतश्चोरा अभिनवविकारैकगुरवो विलासव्यापाराः किम् अपि विजयन्ते मृगदृशाम्
ime tāruṇyaśrīnavaparimalāḥ prauḍhasuratapratāpaprārambhāḥ smaravijayadānapratibhuvaḥ
ciraṃ cetaścorā abhinavavikāraikaguravo vilāsavyāpārāḥ kim api vijayante mṛgadṛśām
- 20
प्रणयमधुराः प्रेमोद्गारा रसाश्रयतां गताः फणितिमधुरा मुग्धप्रायाः प्रकाशितसम्मदाः
प्रकृतिसुभगा विस्रम्भार्द्राः स्मरोदयदायिनी रहसि किम् अपि स्वैरालापा हरन्ति मृगीदृशाम्
praṇayamadhurāḥ premodgārā rasāśrayatāṃ gatāḥ phaṇitimadhurā mugdhaprāyāḥ prakāśitasammadāḥ
prakṛtisubhagā visrambhārdrāḥ smarodayadāyinī rahasi kim api svairālāpā haranti mṛgīdṛśām
- 21
विश्रम्य विश्रम्य वनद्रुमाणां छायासु तन्वी विचचार काचित्
स्तनोत्तरीयेण करोद्धृतेन निवारयन्ती शशिनो मयूखान्
viśramya viśramya vanadrumāṇāṃ chāyāsu tanvī vicacāra kācit
stanottarīyeṇa karoddhṛtena nivārayantī śaśino mayūkhān
- 22
अदर्शने दर्शनमात्रकामा दृष्ट्वा परिष्वङ्गसुखैकलोला
आलिङ्गितायां पुनर् आयताक्ष्यामाशास्महे विग्रहयोर् अभेदम्
adarśane darśanamātrakāmā dṛṣṭvā pariṣvaṅgasukhaikalolā
āliṅgitāyāṃ punar āyatākṣyāmāśāsmahe vigrahayor abhedam
- 23
मालती शिरसि जृम्भणं मुखे चन्दनं वपुषि कुङ्कुमाविलम्
वक्षसि प्रियतमा मदालसा स्वर्ग एष परिशिष्ट आगमः
mālatī śirasi jṛmbhaṇaṃ mukhe candanaṃ vapuṣi kuṅkumāvilam
vakṣasi priyatamā madālasā svarga eṣa pariśiṣṭa āgamaḥ
- 24
प्राङ्माम् एति मनाग् अनागतरसं जाताभिलाषां ततः सव्रीडं तद् अनु श्लथोद्यमम् अथ प्रध्वस्तधैर्यं पुनः
प्रेमार्द्रं स्पृहणीयनिर्भररहः क्रीडाप्रगल्भं ततो निःसङ्गाङ्गविकर्षणाधिकसुखरम्यं कुलस्त्रीरतम्
prāṅmām eti manāg anāgatarasaṃ jātābhilāṣāṃ tataḥ savrīḍaṃ tad anu ślathodyamam atha pradhvastadhairyaṃ punaḥ
premārdraṃ spṛhaṇīyanirbhararahaḥ krīḍāpragalbhaṃ tato niḥsaṅgāṅgavikarṣaṇādhikasukharamyaṃ kulastrīratam
- 25
उरसि निपतितानां स्रस्तधम्मिल्लकानां मुकुलितनयनानां किंचिदुन्मीलितानाम्
उपरि सुरतखेदस्विन्नगण्डस्थलानामधरमधु वधूनां भाग्यवन्तः पिबन्ति
urasi nipatitānāṃ srastadhammillakānāṃ mukulitanayanānāṃ kiṃcidunmīlitānām
upari suratakhedasvinnagaṇḍasthalānāmadharamadhu vadhūnāṃ bhāgyavantaḥ pibanti
- 26
आमीलितनयनानां यः सुरतरसो ऽनु संविदं भाति
मिथुनैर्मिथो ऽवधारितम् अवितथम् इदम् एव कामनिर्बर्हणम्
āmīlitanayanānāṃ yaḥ surataraso 'nu saṃvidaṃ bhāti
mithunairmitho 'vadhāritam avitatham idam eva kāmanirbarhaṇam
- 27
इदम् अनुचितम् अक्रमश्च पुंसां यद् इह जरास्वपि मन्मथा विकाराः
तद् अपि च न कृतं नितम्बिनीनां स्तनपतनावधि जीवितं रतं वा
idam anucitam akramaśca puṃsāṃ yad iha jarāsvapi manmathā vikārāḥ
tad api ca na kṛtaṃ nitambinīnāṃ stanapatanāvadhi jīvitaṃ rataṃ vā
- 28
राजस्तृष्णाम्बुराशेर्न हि जगति गतः कश्चिद् एवावसानं को वार्थो ऽर्थैः प्रभूतैः स्ववपुषि गलिते यौवने सानुरागे
गच्छामः सद्म यावद्विकसितनयनेन्दीवरालोकिनीनामाक्रम्याक्रम्य रूपं झटिति न जरया लुप्यते प्रेयसीनाम्
rājastṛṣṇāmburāśerna hi jagati gataḥ kaścid evāvasānaṃ ko vārtho 'rthaiḥ prabhūtaiḥ svavapuṣi galite yauvane sānurāge
gacchāmaḥ sadma yāvadvikasitanayanendīvarālokinīnāmākramyākramya rūpaṃ jhaṭiti na jarayā lupyate preyasīnām
- 29
रागस्यागारम् एकं नरकशतमहादुःखसम्प्राप्तिहेतुर्मोहस्योत्पत्तिबीजं जलधरपटलं ज्ञानताराधिपस्य
कन्दर्पस्यैकमित्रं प्रकटितविविधस्पष्टदोषप्रबन्धं लोके ऽस्मिन्न ह्य् अर्थव्रजकुलभवनयौवनाद् अन्यद् अस्ति
rāgasyāgāram ekaṃ narakaśatamahāduḥkhasamprāptiheturmohasyotpattibījaṃ jaladharapaṭalaṃ jñānatārādhipasya
kandarpasyaikamitraṃ prakaṭitavividhaspaṣṭadoṣaprabandhaṃ loke 'sminna hy arthavrajakulabhavanayauvanād anyad asti
- 30
शृङ्गारद्रुमनीरदे प्रसृमरक्रीडारसस्रोतसि प्रद्युम्नप्रियबान्धवे चतुरवाङ्मुक्ताफलोदन्वति
तन्वीनेत्रचकोरपावनविधौ सौभाग्यलक्ष्मीनिधौ धन्यः को ऽपि न विक्रियां कलयति प्राप्ते नवे यौवने
śṛṅgāradrumanīrade prasṛmarakrīḍārasasrotasi pradyumnapriyabāndhave caturavāṅmuktāphalodanvati
tanvīnetracakorapāvanavidhau saubhāgyalakṣmīnidhau dhanyaḥ ko 'pi na vikriyāṃ kalayati prāpte nave yauvane

