16 shlokas
- 1
अध्वर्यव् इत्य् आहोद्गाता मा स्म मे ऽनिवेद्य होत्रे प्रातरनुवाकम् उपाकरोर् इति
adhvaryav ity āhodgātā mā sma me 'nivedya hotre prātaranuvākam upākaror iti
- 2
सो ऽध्वर्युः प्राह
so 'dhvaryuḥ prāha
- 3
स हूतो व्रजति स पूर्वया द्वारा हविर्धाने प्रपद्यते
sa hūto vrajati sa pūrvayā dvārā havirdhāne prapadyate
- 4
स दक्षिणस्य हविर्धानस्योत्तरं चक्रम् अभ्यपश्रयमाण उदङ्ङ् आसीनो विश्वरूपा गायति
sa dakṣiṇasya havirdhānasyottaraṃ cakram abhyapaśrayamāṇa udaṅṅ āsīno viśvarūpā gāyati
- 5
क्षत्रं वै स्तोत्रं विट्शस्त्रं क्षत्रेणैवास्मै विशम् अनुवीर्यम् अनुवर्त्मानं करोत्य् अथो स्तुतशस्त्रयोर् एव समारम्भायाव्यवस्रंसाय संतत्यै
kṣatraṃ vai stotraṃ viṭśastraṃ kṣatreṇaivāsmai viśam anuvīryam anuvartmānaṃ karoty atho stutaśastrayor eva samārambhāyāvyavasraṃsāya saṃtatyai
- 6
एतद्ध स्माह ग्लावो मैत्रेयः प्राह्णे वा अद्याहं पापवसीयसं व्याकरिष्यामीति स ह स्म सदस्य् एवोपवसथ्ये ऽहन्य् उदङ् आसीनो विश्वरूपा गायति
etaddha smāha glāvo maitreyaḥ prāhṇe vā adyāhaṃ pāpavasīyasaṃ vyākariṣyāmīti sa ha sma sadasy evopavasathye 'hany udaṅ āsīno viśvarūpā gāyati
- 7
तदुपवादो ऽस्त्य् अध्वर्यो किं स्तुतं स्तोत्रं होता प्रातरनुवाकेनान्वशंसीद् इति स ब्रूयाद् अकार्षम् अहं तन्यन्मम कर्म होतारं पृच्छतेति
होतः किं स्तुतं स्तोत्रं प्रातरनुवाकेनान्वशंसीर् इति स ब्रूयाद् अकार्षम् अहं तद्यन्मम कर्म उद्गातारं पृच्छतेति
उद्गातः किं स्तुतं स्तोत्रं होता प्रातरनुवाकेनान्वशंसीद् इति स ब्रूयाद् अकार्षम् अहं तद्यन्मम कर्मागासिषं यद्गेयम् इति
tadupavādo 'sty adhvaryo kiṃ stutaṃ stotraṃ hotā prātaranuvākenānvaśaṃsīd iti sa brūyād akārṣam ahaṃ tanyanmama karma hotāraṃ pṛcchateti
hotaḥ kiṃ stutaṃ stotraṃ prātaranuvākenānvaśaṃsīr iti sa brūyād akārṣam ahaṃ tadyanmama karma udgātāraṃ pṛcchateti
udgātaḥ kiṃ stutaṃ stotraṃ hotā prātaranuvākenānvaśaṃsīd iti sa brūyād akārṣam ahaṃ tadyanmama karmāgāsiṣaṃ yadgeyam iti
- 8
तं चेद्ब्रूयुस्तमो वै त्वम् अगासीर्न ज्योतिर् इति
taṃ cedbrūyustamo vai tvam agāsīrna jyotir iti
- 9
स ब्रूयाज्ज्योतिस्तेन येन ज्योतिः ज्योतिस्तेन येनर्ग्ज्योतिस्तेन येन गायत्री ज्योतिस्तेन येन छन्दो ज्योतिस्तेन येन साम ज्योतिस्तेन येन देवता ज्योतिर् एवाहम् अगासिषं न तमो युष्मांस्तु पाप्मना तमसा विध्यानीत्य् आह पाप्मनैवैनांस्तत्तमसा विध्यति
sa brūyājjyotistena yena jyotiḥ jyotistena yenargjyotistena yena gāyatrī jyotistena yena chando jyotistena yena sāma jyotistena yena devatā jyotir evāham agāsiṣaṃ na tamo yuṣmāṃstu pāpmanā tamasā vidhyānīty āha pāpmanaivaināṃstattamasā vidhyati
- 10
युञ्जे वाचं शतपदीम् इत्य् आह
वाग्वाव शतपद्य् ऋक्शतपदी शतसनिम् एव तद् आत्मानं च यजमानं च करोति
yuñje vācaṃ śatapadīm ity āha
vāgvāva śatapady ṛkśatapadī śatasanim eva tad ātmānaṃ ca yajamānaṃ ca karoti
- 11
गाये सहस्रवर्तनीति साम वै सहस्रवर्तनि सहस्रसनिम् एव तद् आत्मानं च यजमानं च करोति
gāye sahasravartanīti sāma vai sahasravartani sahasrasanim eva tad ātmānaṃ ca yajamānaṃ ca karoti
- 12
गायत्रं त्रैष्टुभं जगद् इति गायत्रं वै प्रातःसवनं त्रैष्टुभं माध्यंदिनं सवनं जागतं तृतीयसवनं सवनान्य् एव तद्यथास्थानं यथारूपं कल्पयति
gāyatraṃ traiṣṭubhaṃ jagad iti gāyatraṃ vai prātaḥsavanaṃ traiṣṭubhaṃ mādhyaṃdinaṃ savanaṃ jāgataṃ tṛtīyasavanaṃ savanāny eva tadyathāsthānaṃ yathārūpaṃ kalpayati
- 13
विश्वा रूपाणि संभृता इति विश्वम् एव तद्वित्तम् आत्मने च यजमानाय च संभरति
viśvā rūpāṇi saṃbhṛtā iti viśvam eva tadvittam ātmane ca yajamānāya ca saṃbharati
- 14
देवा ओकांसि चक्रिरे इति
devā okāṃsi cakrire iti
- 15
ओको हास्मिन्यज्ञः कुरुते य एवं वेद
oko hāsminyajñaḥ kurute ya evaṃ veda
- 16
असितमृगा ह स्म वै पुरा कश्यपा उद्गायन्त्य् अथ ह युवानम् अनूचानं कुसुरुबिन्दम् औद्दालकिं ब्राह्मणा उद्गीथाय वव्रे
ते होचुः परि वै नो ऽयम् आर्त्विज्यम् आदत्ते हन्तेमम् अनुव्याहरामेति तं हानुव्याहरिष्यन्त उपनिषेदुः
स होवाच ब्राह्मणा नमो वो अस्तु प्राह्णे वा अहं यज्ञं समस्थापयं यथा तु वै ग्रामस्य यातस्य शीर्णं वा भग्नं वा अनु समावहेद् एवं वा अहं यज्ञस्यातो ऽधिकरिष्यामीति
ते ह हिंकृत्योत्तस्थुः क इदम् अस्मा अवोचद् इति
asitamṛgā ha sma vai purā kaśyapā udgāyanty atha ha yuvānam anūcānaṃ kusurubindam auddālakiṃ brāhmaṇā udgīthāya vavre
te hocuḥ pari vai no 'yam ārtvijyam ādatte hantemam anuvyāharāmeti taṃ hānuvyāhariṣyanta upaniṣeduḥ
sa hovāca brāhmaṇā namo vo astu prāhṇe vā ahaṃ yajñaṃ samasthāpayaṃ yathā tu vai grāmasya yātasya śīrṇaṃ vā bhagnaṃ vā anu samāvahed evaṃ vā ahaṃ yajñasyāto 'dhikariṣyāmīti
te ha hiṃkṛtyottasthuḥ ka idam asmā avocad iti

