18 shlokas
- 1
तत्र चतुष्ट्वं नोपपद्यते
tatra catuṣṭvaṃ nopapadyate
- 2
अयुगपद् उत्पन्नानां वा शब्दानाम् इतरेतरोपदेशः
ayugapad utpannānāṃ vā śabdānām itaretaropadeśaḥ
- 3
शास्त्रकृतो योगश्च
śāstrakṛto yogaśca
- 4
व्याप्तिमत्त्वात्तु शब्दस्याणीयस्त्वाच्च शब्देन सञ्ज्ञाकरणं व्यवहारार्थं लोके
vyāptimattvāttu śabdasyāṇīyastvācca śabdena sañjñākaraṇaṃ vyavahārārthaṃ loke
- 5
तेषां मनुष्यवद्देवताभिधानम्
teṣāṃ manuṣyavaddevatābhidhānam
- 6
पुरुषविद्यानित्यत्वात्कर्मसम्पत्तिर्मन्त्रो वेदे
puruṣavidyānityatvātkarmasampattirmantro vede
- 7
षड्भावविकारा भवन्तीति वार्ष्यायणिः
ṣaḍbhāvavikārā bhavantīti vārṣyāyaṇiḥ
- 8
जायते ऽस्ति विपरिणमते वर्धते ऽपक्षीयते विनश्यतीति
jāyate 'sti vipariṇamate vardhate 'pakṣīyate vinaśyatīti
- 9
जायत इति पूर्वभावस्यादिम् आचष्टे
jāyata iti pūrvabhāvasyādim ācaṣṭe
- 10
नापरभावम् आचष्टे न प्रतिषेधति
nāparabhāvam ācaṣṭe na pratiṣedhati
- 11
अस्तीत्युत्पन्नस्य सत्त्वस्यावधारणम्
astītyutpannasya sattvasyāvadhāraṇam
- 12
विपरिणमत इत्य् अप्रच्यवमानस्य तत्त्वाद्विकारम्
vipariṇamata ity apracyavamānasya tattvādvikāram
- 13
वर्धत इति स्वाङ्गाभ्युच्चयं सांयौगिकानां वार्थानाम्
vardhata iti svāṅgābhyuccayaṃ sāṃyaugikānāṃ vārthānām
- 14
वर्धते विजयेनेति वा
vardhate vijayeneti vā
- 15
वर्धते शरीरेणेति वा
vardhate śarīreṇeti vā
- 16
अपक्षीयत इत्येतेनैव व्याख्यातः प्रतिलोमम्
apakṣīyata ityetenaiva vyākhyātaḥ pratilomam
- 17
विनश्यतीत्यपरभावस्यादिम् आचष्टे
vinaśyatītyaparabhāvasyādim ācaṣṭe
- 18
न पूर्वभावम् आचष्टे न प्रतिषेधति
na pūrvabhāvam ācaṣṭe na pratiṣedhati

