Mahabharat · Adhyaya 57 1.57.69
1.57.69इति सत्यवती हृष्टा लब्ध्वा वरम् अनुत्तमम्
पराशरेण संयुक्ता सद्यो गर्भं सुषाव सा
जज्ञे च यमुनाद्वीपे पाराशर्यः स वीर्यवान्
जातमात्रः स ववृधे सप्तवर्षो ऽभवत्तदा
स्नात्वाभिवाद्य पितरं तस्थौ व्यासः समाहितः
स्वस्तीति वचनं चोक्त्वा ददौ कलशम् उत्तमम्
गृहीत्वा कलशं पार्श्वे तस्थौ व्यासः समाहितः
ततो दाशभयात्पत्नी स्नात्वा कन्या बभूव सा
अभिवाद्य मुनेः पादौ पुत्रं जग्राह पाणिना
स्पृष्टमात्रे तु निर्भर्त्स्य मातरं वाक्यम् अब्रवीत्
मम पित्रा तु संस्पर्शान्मातस्त्वम् अभवः शुचिः
वैशंपायनः
अद्य दाशसुता कन्या न स्पृशेर्माम् अनिन्दिते
व्यासस्य वचनं श्रुत्वा बाष्पपूर्णमुखी तदा
मनुष्यभावात्सा योषित्पतिता मुनिपादयोः
महाप्रसादो भगवान्पुत्रं प्रोवाच धर्मवित्
मा त्वम् एवंविधं कार्षीर्नैतद्धर्म्यं मतं हि नः
न दूष्यौ मातापितरौ तथा पूर्वोपकारिणौ
धारणाद्दुःखसहनात्तयोर्माता गरीयसी
बीजक्षेत्रसमायोगे सस्यं जायेत लौकिकम्
जायते च सुतस्तद्वत्पुरुषस्त्रीसमागमे
मृगीणां पक्षिणां चैव अप्सराणां तथैव च
शूद्रयोन्यां च जायन्ते मुनयो वेदपारगाः
ऋष्यशृङ्गो मृगीपुत्रः कण्वो बर्हिसुतस्तथा
अगस्त्यश्च वसिष्ठश्च उर्वश्यां जनितावुभौ
सोमश्रवास्तु सर्प्यां तु अश्विनावश्विसंभवौ
स्कन्दः स्कन्नेन शुक्लेन जातः शरवणे पुरा
एवम् एव च देवानाम् ऋषीणां चैव संभवः
लोकवादप्रवृत्तिर्हि न मीमांस्या बुधैः सदा
वेदव्यास इति प्रोक्तः पुराणे च स्वयंभुवा
धर्मनेता महर्षीणां मनुष्याणां त्वम् एव च
तस्मात्पुत्र न दूष्येत वासवी योगचारिणी
मत्प्रीत्यर्थं महाप्राज्ञ सस्नेहं वक्तुम् अर्हसि
प्रजाहितार्थं सम्भूतो विष्णोर्भागो महान् ऋषिः
वैशंपायनः
तस्मात्स्वमातरं स्नेहात्प्रब्रवीहि तपोधन
गुरोर्वचनम् आज्ञाय व्यासः प्रीतो ऽभवत्तदा
चिन्तयित्वा लोकवृत्तं मातुर् अङ्कम् अथाविशत्
पुत्रस्पर्शात्तु लोकेषु नान्यत्सुखम् अतीव हि
व्यासं कमलपत्राक्षं परिष्वज्याश्र्ववर्तयत्
स्तन्यासारैः क्लिद्यमाना पुत्रम् आघ्राय मूर्धनि
वासवी
पुत्रलाभात्परं लोके नास्तीह प्रसवार्थिनाम्
दुर्लभं चेति मन्ये ऽहं मया प्राप्तं महत्तपः
महता तपसा तात महायोगबलेन च
मया त्वं हि महाप्राज्ञ लब्धो ऽमृतम् इवामरैः
तस्मात्त्वं माम् ऋषेः पुत्र त्यक्तुं नार्हसि सांप्रतम्
वैशंपायनः
एवम् उक्तस्ततः स्नेहाद्व्यासो मातरम् अब्रवीत्
त्वया स्पृष्टः परिष्वक्तो मूर्ध्नि चाघ्रायितो मुहुः
एतावन्मात्रया प्रीता भविष्येथा नृपात्मजे
Transliteration
iti satyavatī hṛṣṭā labdhvā varam anuttamam
parāśareṇa saṃyuktā sadyo garbhaṃ suṣāva sā
jajñe ca yamunādvīpe pārāśaryaḥ sa vīryavān
jātamātraḥ sa vavṛdhe saptavarṣo 'bhavattadā
snātvābhivādya pitaraṃ tasthau vyāsaḥ samāhitaḥ
svastīti vacanaṃ coktvā dadau kalaśam uttamam
gṛhītvā kalaśaṃ pārśve tasthau vyāsaḥ samāhitaḥ
tato dāśabhayātpatnī snātvā kanyā babhūva sā
abhivādya muneḥ pādau putraṃ jagrāha pāṇinā
spṛṣṭamātre tu nirbhartsya mātaraṃ vākyam abravīt
mama pitrā tu saṃsparśānmātastvam abhavaḥ śuciḥ
vaiśaṃpāyanaḥ
adya dāśasutā kanyā na spṛśermām anindite
vyāsasya vacanaṃ śrutvā bāṣpapūrṇamukhī tadā
manuṣyabhāvātsā yoṣitpatitā munipādayoḥ
mahāprasādo bhagavānputraṃ provāca dharmavit
mā tvam evaṃvidhaṃ kārṣīrnaitaddharmyaṃ mataṃ hi naḥ
na dūṣyau mātāpitarau tathā pūrvopakāriṇau
dhāraṇādduḥkhasahanāttayormātā garīyasī
bījakṣetrasamāyoge sasyaṃ jāyeta laukikam
jāyate ca sutastadvatpuruṣastrīsamāgame
mṛgīṇāṃ pakṣiṇāṃ caiva apsarāṇāṃ tathaiva ca
śūdrayonyāṃ ca jāyante munayo vedapāragāḥ
ṛṣyaśṛṅgo mṛgīputraḥ kaṇvo barhisutastathā
agastyaśca vasiṣṭhaśca urvaśyāṃ janitāvubhau
somaśravāstu sarpyāṃ tu aśvināvaśvisaṃbhavau
skandaḥ skannena śuklena jātaḥ śaravaṇe purā
evam eva ca devānām ṛṣīṇāṃ caiva saṃbhavaḥ
lokavādapravṛttirhi na mīmāṃsyā budhaiḥ sadā
vedavyāsa iti proktaḥ purāṇe ca svayaṃbhuvā
dharmanetā maharṣīṇāṃ manuṣyāṇāṃ tvam eva ca
tasmātputra na dūṣyeta vāsavī yogacāriṇī
matprītyarthaṃ mahāprājña sasnehaṃ vaktum arhasi
prajāhitārthaṃ sambhūto viṣṇorbhāgo mahān ṛṣiḥ
vaiśaṃpāyanaḥ
tasmātsvamātaraṃ snehātprabravīhi tapodhana
gurorvacanam ājñāya vyāsaḥ prīto 'bhavattadā
cintayitvā lokavṛttaṃ mātur aṅkam athāviśat
putrasparśāttu lokeṣu nānyatsukham atīva hi
vyāsaṃ kamalapatrākṣaṃ pariṣvajyāśrvavartayat
stanyāsāraiḥ klidyamānā putram āghrāya mūrdhani
vāsavī
putralābhātparaṃ loke nāstīha prasavārthinām
durlabhaṃ ceti manye 'haṃ mayā prāptaṃ mahattapaḥ
mahatā tapasā tāta mahāyogabalena ca
mayā tvaṃ hi mahāprājña labdho 'mṛtam ivāmaraiḥ
tasmāttvaṃ mām ṛṣeḥ putra tyaktuṃ nārhasi sāṃpratam
vaiśaṃpāyanaḥ
evam uktastataḥ snehādvyāso mātaram abravīt
tvayā spṛṣṭaḥ pariṣvakto mūrdhni cāghrāyito muhuḥ
etāvanmātrayā prītā bhaviṣyethā nṛpātmaje
By System Admin
Translation
Draft in progress