Mahabharat · Adhyaya 56 1.56.32
1.56.32त्रिभिर्वर्षैः सदोत्थायी कृष्णद्वैपायनो मुनिः
महाभारतम् आख्यानं कृतवान् इदम् उत्तमम्
यस्तु राजा शृणोतीदम् अखिलाम् अश्नुते महीम्
प्रसूते गर्भिणी पुत्रं कन्या चाशु प्रदीयते
वणिजः सिद्धयात्राः स्युर्वीरा विजयम् आप्नुयुः
आस्तिकाञ्श्रावयेन्नित्यं ब्राह्मणान् अनसूयकान्
वेदविद्याव्रतस्नातान्क्षत्रियाञ्जयम् आस्थितान्
स्वधर्मनित्यान्वैश्यांश्च श्रावयेत्क्षत्रसंश्रितान्
एष धर्मः पुरा दृष्टः सर्ववर्णेषु भारत
ब्राह्मणाच्छ्रवणं राजन्विशेषेण विधीयते
भूयो भूयः पठेन्नित्यं गच्छेत्स परमां गतिम्
श्लोकं वाप्यनुगृह्णीत तथार्धं श्लोकम् एव वा
अपि पादं पठेन्नित्यं न च निर्भारतो भवेत्
इह नैकाश्रयं जन्म राजर्षीणां महात्मनाम्
इह मन्त्रपदं युक्तं धर्मं चानेकदर्शनम्
इह युद्धानि चित्राणि राज्ञां वृद्धिर् इहैव च
ऋषीणां च कथास्तात इह गन्धर्वरक्षसाम्
इह तत्तत्समासाद्य विहितो वाक्यविस्तरः
तीर्थानां नाम पुण्यानां दर्शनं चैव कीर्तितम्
वनानां पर्वतानां च नदीनां सागरस्य च
देशानां चैव दिव्यानां पुराणां चैव कीर्तनम्
उपचारस्तथैवाग्र्यो वीर्यम् अप्रतिमानुषम्
इह सत्कारयोगश्च भारते परमर्षिणा
रथाश्ववारणेन्द्राणां कल्पना युद्धकौशलम्
वाक्यजातिर् अनेका च सर्वम् अस्मिन्समर्पितम्
यथा समुद्रो ऽतिमहान्यथा च हिमवान्गिरिः
ख्यातौ रत्नाकरौ तद्वन्महाभारतम् उच्यते
नाप्रीतिर् उपपद्येत यथा प्राप्य त्रिविष्टपम्
पुण्यं तथेदम् आख्यानं श्रुत्वा प्रीतिर्भवत्युत
स्त्रियश्च शूद्राः शृणुयुः पुरस्कृत्य द्विजोत्तमान्
प्राप्नुवन्ति यथोक्तानि फलान्य् अविकलानि च
कुलस्य वृद्धये राजन्न् आयुषे विजयाय च
शृणु कीर्तयतः कृत्स्नम् इतिहासं पुरातनम्
यश्चेदं श्रावयेत्पित्र्ये ब्राह्मणान्पादम् अन्ततः
अक्षय्यम् अन्नपानं तत्पितॄंस्तस्योपतिष्ठति
य इदं श्रावयेद्विद्वान्यश्चेदं शृणुयान्नरः
स ब्रह्मणः स्थानम् एत्य प्राप्नुयाद्देवतुल्यताम्
प्रातर्यद् एनः कुरुते इन्द्रियैर्ब्राह्मणश्चरन्
महाभारतम् आख्याय पश्चात्संध्यां प्रमुच्यते
रात्र्यां यद् एनः कुरुते इन्द्रियैर्ब्राह्मणश्चरन्
महाभारतम् आख्याय पूर्वां संध्यां प्रमुच्यते
भारतानां महज्जन्म महाभारतम् उच्यते
निरुक्तम् अस्य यो वेद सर्वपापैः प्रमुच्यते
त्रिभिर्वर्षैर्महाभागः कृष्णद्वैपायनो ऽब्रवीत्
नित्योत्थितः सदा योगी महाभारतम् आदितः
Transliteration
tribhirvarṣaiḥ sadotthāyī kṛṣṇadvaipāyano muniḥ
mahābhāratam ākhyānaṃ kṛtavān idam uttamam
yastu rājā śṛṇotīdam akhilām aśnute mahīm
prasūte garbhiṇī putraṃ kanyā cāśu pradīyate
vaṇijaḥ siddhayātrāḥ syurvīrā vijayam āpnuyuḥ
āstikāñśrāvayennityaṃ brāhmaṇān anasūyakān
vedavidyāvratasnātānkṣatriyāñjayam āsthitān
svadharmanityānvaiśyāṃśca śrāvayetkṣatrasaṃśritān
eṣa dharmaḥ purā dṛṣṭaḥ sarvavarṇeṣu bhārata
brāhmaṇācchravaṇaṃ rājanviśeṣeṇa vidhīyate
bhūyo bhūyaḥ paṭhennityaṃ gacchetsa paramāṃ gatim
ślokaṃ vāpyanugṛhṇīta tathārdhaṃ ślokam eva vā
api pādaṃ paṭhennityaṃ na ca nirbhārato bhavet
iha naikāśrayaṃ janma rājarṣīṇāṃ mahātmanām
iha mantrapadaṃ yuktaṃ dharmaṃ cānekadarśanam
iha yuddhāni citrāṇi rājñāṃ vṛddhir ihaiva ca
ṛṣīṇāṃ ca kathāstāta iha gandharvarakṣasām
iha tattatsamāsādya vihito vākyavistaraḥ
tīrthānāṃ nāma puṇyānāṃ darśanaṃ caiva kīrtitam
vanānāṃ parvatānāṃ ca nadīnāṃ sāgarasya ca
deśānāṃ caiva divyānāṃ purāṇāṃ caiva kīrtanam
upacārastathaivāgryo vīryam apratimānuṣam
iha satkārayogaśca bhārate paramarṣiṇā
rathāśvavāraṇendrāṇāṃ kalpanā yuddhakauśalam
vākyajātir anekā ca sarvam asminsamarpitam
yathā samudro 'timahānyathā ca himavāngiriḥ
khyātau ratnākarau tadvanmahābhāratam ucyate
nāprītir upapadyeta yathā prāpya triviṣṭapam
puṇyaṃ tathedam ākhyānaṃ śrutvā prītirbhavatyuta
striyaśca śūdrāḥ śṛṇuyuḥ puraskṛtya dvijottamān
prāpnuvanti yathoktāni phalāny avikalāni ca
kulasya vṛddhaye rājann āyuṣe vijayāya ca
śṛṇu kīrtayataḥ kṛtsnam itihāsaṃ purātanam
yaścedaṃ śrāvayetpitrye brāhmaṇānpādam antataḥ
akṣayyam annapānaṃ tatpitṝṃstasyopatiṣṭhati
ya idaṃ śrāvayedvidvānyaścedaṃ śṛṇuyānnaraḥ
sa brahmaṇaḥ sthānam etya prāpnuyāddevatulyatām
prātaryad enaḥ kurute indriyairbrāhmaṇaścaran
mahābhāratam ākhyāya paścātsaṃdhyāṃ pramucyate
rātryāṃ yad enaḥ kurute indriyairbrāhmaṇaścaran
mahābhāratam ākhyāya pūrvāṃ saṃdhyāṃ pramucyate
bhāratānāṃ mahajjanma mahābhāratam ucyate
niruktam asya yo veda sarvapāpaiḥ pramucyate
tribhirvarṣairmahābhāgaḥ kṛṣṇadvaipāyano 'bravīt
nityotthitaḥ sadā yogī mahābhāratam āditaḥ
By System Admin
Translation
Draft in progress