289 shlokas
- 1
ततस्तत्रोत्स्थलद्वीपे प्रभाते तं मठस्थितम्
शक्तिदेवं स दाशेन्द्रः सत्यव्रत उपाययौ
tatastatrotsthaladvīpe prabhāte taṃ maṭhasthitam
śaktidevaṃ sa dāśendraḥ satyavrata upāyayau
- 2
स च प्राक्प्रतिपन्नः सन्न् उपेत्यैनम् अभाषत
ब्रह्मंस्त्वदिष्टसिद्ध्यर्थम् उपायश्चिन्तितो मया
sa ca prākpratipannaḥ sann upetyainam abhāṣata
brahmaṃstvadiṣṭasiddhyartham upāyaścintito mayā
- 3
अस्ति द्वीपवरं मध्ये रत्नकूटाख्यम् अम्बुधेः
कृतप्रतिष्ठस्तत्रास्ते भगवान्हरिरब्धिना
asti dvīpavaraṃ madhye ratnakūṭākhyam ambudheḥ
kṛtapratiṣṭhastatrāste bhagavānharirabdhinā
- 4
आषाढशुक्लद्वादश्यां तत्र यात्रोत्सवे सदा
आयान्ति सर्वद्वीपेभ्यः पूजायै यत्नतो जनाः
āṣāḍhaśukladvādaśyāṃ tatra yātrotsave sadā
āyānti sarvadvīpebhyaḥ pūjāyai yatnato janāḥ
- 5
तत्र ज्ञायेत कनकपुरी सा जातुचित्पुरी
तद् एहि तत्र गच्छावः प्रत्यासन्ना हि सा तिथिः
tatra jñāyeta kanakapurī sā jātucitpurī
tad ehi tatra gacchāvaḥ pratyāsannā hi sā tithiḥ
- 6
इति सत्यव्रतेनोक्तः शक्तिदेवस्तथेति सः
जग्राह हृष्टः पाथेयं विष्णुदत्तोपकल्पितम्
iti satyavratenoktaḥ śaktidevastatheti saḥ
jagrāha hṛṣṭaḥ pātheyaṃ viṣṇudattopakalpitam
- 7
ततो वहनम् आरुह्य स सत्यव्रतढौकितम्
तेनैव साकं त्वरितः प्रायाद्वारिधिवर्त्मना
tato vahanam āruhya sa satyavrataḍhaukitam
tenaiva sākaṃ tvaritaḥ prāyādvāridhivartmanā
- 8
गच्छंश्च तत्र स द्वीपनिभनक्रे ऽद्भुतालये
सत्यव्रतं तं पप्रच्छ कर्णधारतया स्थितम्
gacchaṃśca tatra sa dvīpanibhanakre 'dbhutālaye
satyavrataṃ taṃ papraccha karṇadhāratayā sthitam
- 9
इतो दूरं महाभोगं किम् एतद्दृश्यते ऽम्बुधौ
यदृच्छाप्रोद्गतोदग्रसपक्षगिरिविभ्रमम्
ito dūraṃ mahābhogaṃ kim etaddṛśyate 'mbudhau
yadṛcchāprodgatodagrasapakṣagirivibhramam
- 10
ततः सत्यव्रतो ऽवादीद् असौ देवो वटद्रुमः
अस्याहुः सुमहावर्तम् अधस्ताद्वडवामुखम्
tataḥ satyavrato 'vādīd asau devo vaṭadrumaḥ
asyāhuḥ sumahāvartam adhastādvaḍavāmukham
- 11
एतं च परिहृत्यैव प्रदेशम् इह गम्यते
अत्रावर्ते गतानां हि न भवत्यागमः पुनः
etaṃ ca parihṛtyaiva pradeśam iha gamyate
atrāvarte gatānāṃ hi na bhavatyāgamaḥ punaḥ
- 12
इति सत्यव्रते तस्मिन्वदत्येवाम्बुवेगतः
तस्याम् एव प्रववृते गन्तुं तद्वहनं दिशि
iti satyavrate tasminvadatyevāmbuvegataḥ
tasyām eva pravavṛte gantuṃ tadvahanaṃ diśi
- 13
तद्दृष्ट्वा शक्तिदेवं स पुनः सत्यव्रतो ऽब्रवीत्
ब्रह्मन्विनाशकालो ऽयं ध्रुवम् अस्माकम् आगतः
taddṛṣṭvā śaktidevaṃ sa punaḥ satyavrato 'bravīt
brahmanvināśakālo 'yaṃ dhruvam asmākam āgataḥ
- 14
यद् अकस्मात्प्रवहणं पश्यात्रैव प्रयात्यदः
शक्यते नैव रोद्धुं च कथमप्यधुना मया
yad akasmātpravahaṇaṃ paśyātraiva prayātyadaḥ
śakyate naiva roddhuṃ ca kathamapyadhunā mayā
- 15
तदावर्ते गभीरे ऽत्र वयं मृत्योरिवानने
क्षिप्ता एवाम्बुनाकृष्य कर्मणेव बलीयसा
tadāvarte gabhīre 'tra vayaṃ mṛtyorivānane
kṣiptā evāmbunākṛṣya karmaṇeva balīyasā
- 16
एतच्च नैव मे दुःखं शरीरं कस्य हि स्थिरम्
दुःखं तु यन्न सिद्धस्ते कृच्छ्रेणापि मनोरथः
etacca naiva me duḥkhaṃ śarīraṃ kasya hi sthiram
duḥkhaṃ tu yanna siddhaste kṛcchreṇāpi manorathaḥ
- 17
तद्यावद्वारयाम्येतद् अहं प्रवहणं मनाक्
तावद् अस्यावलम्बेथाः शाखां वटतरोर्द्रुतम्
tadyāvadvārayāmyetad ahaṃ pravahaṇaṃ manāk
tāvad asyāvalambethāḥ śākhāṃ vaṭatarordrutam
- 18
कदाचिज्जीवितोपायो भवेद्भव्याकृतेस्तव
विधेर्विलासान् अब्धेश्च तरङ्गान्को हि तर्कयेत्
kadācijjīvitopāyo bhavedbhavyākṛtestava
vidhervilāsān abdheśca taraṅgānko hi tarkayet
- 19
इति सत्यव्रतस्यास्य धीरसत्त्वस्य जल्पतः
बभूव निकटे तस्य तरोः प्रवहणं ततः
iti satyavratasyāsya dhīrasattvasya jalpataḥ
babhūva nikaṭe tasya taroḥ pravahaṇaṃ tataḥ
- 20
तत्क्षणं स कृतोत्फालः शक्तिदेवो विसाध्वसः
पृथुलाम् अग्रहीच्छाखां तस्याब्धिवटशाखिनः
tatkṣaṇaṃ sa kṛtotphālaḥ śaktidevo visādhvasaḥ
pṛthulām agrahīcchākhāṃ tasyābdhivaṭaśākhinaḥ
- 21
सत्यव्रतस्तु वहता देहेन वहनेन च
परार्थकल्पितेनात्र विवेश वडवामुखम्
satyavratastu vahatā dehena vahanena ca
parārthakalpitenātra viveśa vaḍavāmukham
- 22
शक्तिदेवश्च शाखाभिः पूरिताशस्य तस्य सः
आश्रित्यापि तरोः शाखां निराशः समचिन्तयत्
śaktidevaśca śākhābhiḥ pūritāśasya tasya saḥ
āśrityāpi taroḥ śākhāṃ nirāśaḥ samacintayat
- 23
न तावत्सा च कनकपुरी दृष्टा मया पुरी
अपदे नश्यता तावद्दाशेन्द्रो ऽप्येष नाशितः
na tāvatsā ca kanakapurī dṛṣṭā mayā purī
apade naśyatā tāvaddāśendro 'pyeṣa nāśitaḥ
- 24
यदि वा सततन्यस्तपदा सर्वस्य मूर्धनि
कामं भगवती केन भज्यते भवितव्यता
yadi vā satatanyastapadā sarvasya mūrdhani
kāmaṃ bhagavatī kena bhajyate bhavitavyatā
- 25
इत्यवस्थोचितं तस्य ततश्चिन्तयतस्तदा
विप्रयूनस्तरुस्कन्धे दिनं तत्पर्यहीयत
ityavasthocitaṃ tasya tataścintayatastadā
viprayūnastaruskandhe dinaṃ tatparyahīyata
- 26
सायं च सर्वतस्तस्मिन्स महाविहगान्बहून्
वटवृक्षे प्रविशतः शब्दापूरितदिक्तटान्
sāyaṃ ca sarvatastasminsa mahāvihagānbahūn
vaṭavṛkṣe praviśataḥ śabdāpūritadiktaṭān
- 27
अपश्यत्पृथुतत्पक्षवातधूतार्णवोर्मिभिः
गृध्रान्परिचयप्रीत्या कृतप्रत्युद्गमान् इव
apaśyatpṛthutatpakṣavātadhūtārṇavormibhiḥ
gṛdhrānparicayaprītyā kṛtapratyudgamān iva
- 28
ततः शाखाविलीनानां स तेषां पक्षिणां मिथः
मनुष्यवाचा संलापं पत्त्रौघैश्छादितो ऽशृणोत्
tataḥ śākhāvilīnānāṃ sa teṣāṃ pakṣiṇāṃ mithaḥ
manuṣyavācā saṃlāpaṃ pattraughaiśchādito 'śṛṇot
- 29
कश्चिद्द्वीपान्तरं कश्चिद्गिरिं कश्चिद्दिगन्तरम्
तदहश्चरणस्थानम् एकैकः समवर्णयत्
kaściddvīpāntaraṃ kaścidgiriṃ kaściddigantaram
tadahaścaraṇasthānam ekaikaḥ samavarṇayat
- 30
एकश्च वृद्धविहगस्तेषां मध्याद् अभाषत
अहं विहर्तुं कनकपुरीम् अद्य गतो ऽभवम्
ekaśca vṛddhavihagasteṣāṃ madhyād abhāṣata
ahaṃ vihartuṃ kanakapurīm adya gato 'bhavam

