298 shlokas
- 1
अत्रान्तरे द्विजयुवा शक्तिदेवः स दुर्मनाः
अचिन्तयद् अभिप्रेतराजकन्यावमानितः
atrāntare dvijayuvā śaktidevaḥ sa durmanāḥ
acintayad abhipretarājakanyāvamānitaḥ
- 2
मयेह मिथ्याकनकपुरीदर्शनवादिना
विमानना परं प्राप्ता न त्वसौ राजकन्यका
mayeha mithyākanakapurīdarśanavādinā
vimānanā paraṃ prāptā na tvasau rājakanyakā
- 3
तद् एतत्प्राप्तये तावद्भ्रमणीया मही मया
यावत्सा नगरी दृष्टा प्राणैर्वापि गतं मम
tad etatprāptaye tāvadbhramaṇīyā mahī mayā
yāvatsā nagarī dṛṣṭā prāṇairvāpi gataṃ mama
- 4
तां हि दृष्ट्वा पुरीम् एत्य तत्पणोपार्जितं न चेत्
लभेय राजतनयाम् एनां किं जीवितेन तत्
tāṃ hi dṛṣṭvā purīm etya tatpaṇopārjitaṃ na cet
labheya rājatanayām enāṃ kiṃ jīvitena tat
- 5
एवं कृतप्रतिज्ञः सन्वर्धमानपुरात्ततः
दक्षिणां दिशम् आलम्ब्य स प्रतस्थे तदा द्विजः
evaṃ kṛtapratijñaḥ sanvardhamānapurāttataḥ
dakṣiṇāṃ diśam ālambya sa pratasthe tadā dvijaḥ
- 6
क्रमेण गच्छंश्च प्राप सो ऽथ विन्ध्यमहाटवीम्
विवेश च निजां वाञ्छाम् इव तां गहनायताम्
krameṇa gacchaṃśca prāpa so 'tha vindhyamahāṭavīm
viveśa ca nijāṃ vāñchām iva tāṃ gahanāyatām
- 7
तस्यां च मारुताधूतमृदुपादपपल्लवैः
वीजयन्त्याम् इवात्मानं तप्तम् अर्ककरोत्करैः
tasyāṃ ca mārutādhūtamṛdupādapapallavaiḥ
vījayantyām ivātmānaṃ taptam arkakarotkaraiḥ
- 8
भूरिचौरपराभूतिदुःखाद् इव दिवानिशम्
क्रोशन्त्यां तीव्रसिंहादिहन्यमानमृगारवैः
bhūricauraparābhūtiduḥkhād iva divāniśam
krośantyāṃ tīvrasiṃhādihanyamānamṛgāravaiḥ
- 9
स्वच्छन्दीछलदुद्दाममहामरुमरीचिभिः
जिगीषन्त्याम् इवात्युग्राण्यपि तेजांसि भास्वतः
svacchandīchaladuddāmamahāmarumarīcibhiḥ
jigīṣantyām ivātyugrāṇyapi tejāṃsi bhāsvataḥ
- 10
जलसंहतिहीनायाम् अप्यहो सुलभापदि
सततोल्लङ्घ्यमानायाम् अपि दूरीभवद्भुवि
jalasaṃhatihīnāyām apyaho sulabhāpadi
satatollaṅghyamānāyām api dūrībhavadbhuvi
- 11
दिवसैर्दूरम् अध्वानम् अतिक्रम्य ददर्श सः
एकान्ते शीतलस्वच्छसलिलं सुमहत्सरः
divasairdūram adhvānam atikramya dadarśa saḥ
ekānte śītalasvacchasalilaṃ sumahatsaraḥ
- 12
पुण्डरीकोच्छ्रितच्छत्त्रं प्रोल्लसद्धंसचामरम्
कुर्वाणम् इव सर्वेषां सरसाम् अधिराजताम्
puṇḍarīkocchritacchattraṃ prollasaddhaṃsacāmaram
kurvāṇam iva sarveṣāṃ sarasām adhirājatām
- 13
तस्मिन्स्नानादि कृत्वा च तत्पार्श्वे पुनरुत्तरे
अपश्यद् आश्रमपदं सफलस्निग्धपादपम्
tasminsnānādi kṛtvā ca tatpārśve punaruttare
apaśyad āśramapadaṃ saphalasnigdhapādapam
- 14
तत्राश्वत्थतरोर्मूले निषण्णं तापसैर्वृतम्
स सूर्यतपसं नाम स्थविरं मुनिम् ऐक्षत
tatrāśvatthatarormūle niṣaṇṇaṃ tāpasairvṛtam
sa sūryatapasaṃ nāma sthaviraṃ munim aikṣata
- 15
स्ववयोऽब्दशतग्रन्थिसंख्ययेवाक्षमालया
जराधवलकर्णाग्रसंश्रयिण्या विराजितम्
svavayo'bdaśatagranthisaṃkhyayevākṣamālayā
jarādhavalakarṇāgrasaṃśrayiṇyā virājitam
- 16
प्रणामपूर्वकं तं च मुनिम् अभ्याजगाम सः
तेनाप्यतिथिसत्कारैर्मुनिना सो ऽभ्यनन्द्यत
praṇāmapūrvakaṃ taṃ ca munim abhyājagāma saḥ
tenāpyatithisatkārairmuninā so 'bhyanandyata
- 17
अपृच्छ्यत च तेनैव संविभज्य फलादिभिः
कुतः प्राप्तो ऽसि गन्तासि क्व च भद्रोच्यताम् इति
apṛcchyata ca tenaiva saṃvibhajya phalādibhiḥ
kutaḥ prāpto 'si gantāsi kva ca bhadrocyatām iti
- 18
वर्धमानपुरात्तावद्भगवन्न् अहम् आगतः
गन्तुं प्रवृत्तः कनकपुरीम् अस्मि प्रतिज्ञया
vardhamānapurāttāvadbhagavann aham āgataḥ
gantuṃ pravṛttaḥ kanakapurīm asmi pratijñayā
- 19
न जाने क्व भवेत्सा तु भगवान्वक्तु वेत्ति चेत्
इति तं शक्तिदेवो ऽपि स प्रह्वो मुनिम् अभ्यधात्
na jāne kva bhavetsā tu bhagavānvaktu vetti cet
iti taṃ śaktidevo 'pi sa prahvo munim abhyadhāt
- 20
वत्स वर्षशतान्यष्टौ ममाश्रमपदे त्विह
अतिक्रान्तानि न च सा श्रुतापि नगरी मया
vatsa varṣaśatānyaṣṭau mamāśramapade tviha
atikrāntāni na ca sā śrutāpi nagarī mayā
- 21
इति तेनापि मुनिना गदितः स विषादवान्
पुनर् एवाब्रवीत्तर्हि मृतो ऽस्मि क्ष्मां भ्रमन्न् इह
iti tenāpi muninā gaditaḥ sa viṣādavān
punar evābravīttarhi mṛto 'smi kṣmāṃ bhramann iha
- 22
ततः क्रमेण ज्ञातार्थः स मुनिस्तम् अभाषत
यदि ते निश्चयस्तर्हि यद् अहं वच्मि तत्कुरु
tataḥ krameṇa jñātārthaḥ sa munistam abhāṣata
yadi te niścayastarhi yad ahaṃ vacmi tatkuru
- 23
अस्ति काम्पिल्यविषयो योजनानां शतेष्वितः
त्रिषु तत्रोत्तराख्यश्च गिरिस्तत्रापि चाश्रमः
asti kāmpilyaviṣayo yojanānāṃ śateṣvitaḥ
triṣu tatrottarākhyaśca giristatrāpi cāśramaḥ
- 24
तत्रार्यो ऽस्ति मम भ्राता ज्येष्ठो दीर्घतपा इति
तत्पार्श्वं व्रज जानीयात्स वृद्धो जातु तां पुरीम्
tatrāryo 'sti mama bhrātā jyeṣṭho dīrghatapā iti
tatpārśvaṃ vraja jānīyātsa vṛddho jātu tāṃ purīm
- 25
एतच्छ्रुत्वा तथेत्युक्त्वा जातास्थस्तत्र तां निशाम्
नीत्वा प्रतस्थे स प्रातः शक्तिदेवो द्रुतं ततः
etacchrutvā tathetyuktvā jātāsthastatra tāṃ niśām
nītvā pratasthe sa prātaḥ śaktidevo drutaṃ tataḥ
- 26
क्लेशातिक्रान्तकान्तारशतश्चासाद्य तं चिरात्
काम्पिल्यविषयं तस्मिन्न् आरुरोहोत्तरे गिरौ
kleśātikrāntakāntāraśataścāsādya taṃ cirāt
kāmpilyaviṣayaṃ tasminn ārurohottare girau
- 27
तत्र तं दीर्घतपसं मुनिम् आश्रमवर्तिनम्
दृष्ट्वा प्रणम्य च प्रीतः कृतातिथ्यम् उपाययौ
tatra taṃ dīrghatapasaṃ munim āśramavartinam
dṛṣṭvā praṇamya ca prītaḥ kṛtātithyam upāyayau
- 28
व्यजिज्ञपच्च कनकपुरीं राजसुतोदिताम्
प्रस्थितो ऽहं न जानामि भगवन्क्वास्ति सा पुरी
vyajijñapacca kanakapurīṃ rājasutoditām
prasthito 'haṃ na jānāmi bhagavankvāsti sā purī
- 29
सा च मे ऽवश्यगन्तव्या ततस्तदुपलब्धये
ऋषिणा सूर्यतपसा प्रेषितो ऽस्मि तवान्तिकम्
sā ca me 'vaśyagantavyā tatastadupalabdhaye
ṛṣiṇā sūryatapasā preṣito 'smi tavāntikam
- 30
इत्युक्तवन्तं तं शक्तिदेवं सो ऽप्यब्रवीन्मुनिः
इयता वयसा पुत्र पुरी साद्य श्रुता मया
ityuktavantaṃ taṃ śaktidevaṃ so 'pyabravīnmuniḥ
iyatā vayasā putra purī sādya śrutā mayā

