148 shlokas
- 1
कर्णतालबलाघातसीमन्तितकुलाचलः
पन्थानम् इव सिद्धीनां दिशञ्जयति विघ्नजित्
karṇatālabalāghātasīmantitakulācalaḥ
panthānam iva siddhīnāṃ diśañjayati vighnajit
- 2
ततो वत्सेश्वरो राजा स कौशाम्ब्याम् अवस्थितः
एकातपत्रां बुभुजे जिताम् उदयनो महीम्
tato vatseśvaro rājā sa kauśāmbyām avasthitaḥ
ekātapatrāṃ bubhuje jitām udayano mahīm
- 3
विधाय सरुमण्वत्के भारं यौगन्धरायणे
विहारैकरसश्चाभूद्वसन्तकसखः सुखी
vidhāya sarumaṇvatke bhāraṃ yaugandharāyaṇe
vihāraikarasaścābhūdvasantakasakhaḥ sukhī
- 4
स्वयं स वादयन्वीणां देव्या वासवदत्तया
पद्मावत्या च सहितः संगीतकम् असेवत
svayaṃ sa vādayanvīṇāṃ devyā vāsavadattayā
padmāvatyā ca sahitaḥ saṃgītakam asevata
- 5
देवीकाकलिगीतस्य तद्वीणानिनदस्य च
अभेदे वादनाङ्गुष्ठकम्पो ऽभूद्भेदसूचकः
devīkākaligītasya tadvīṇāninadasya ca
abhede vādanāṅguṣṭhakampo 'bhūdbhedasūcakaḥ
- 6
हर्म्याग्रे निजकीर्त्येव ज्योत्स्नया धवले च सः
धाराविगलितं सीधु पपौ मदम् इव द्विषाम्
harmyāgre nijakīrtyeva jyotsnayā dhavale ca saḥ
dhārāvigalitaṃ sīdhu papau madam iva dviṣām
- 7
आजह्रुः स्वर्णकलशैस्तस्य वाराङ्गना रहः
स्मरराज्याभिषेकाम्भ इव रागोज्ज्वलं मधु
ājahruḥ svarṇakalaśaistasya vārāṅganā rahaḥ
smararājyābhiṣekāmbha iva rāgojjvalaṃ madhu
- 8
आरक्तसुरसस्वच्छम् अन्तःस्फुरिततन्मुखम्
उपनिन्ये द्वयोर्मध्ये स स्वचित्तम् इवासवम्
āraktasurasasvaccham antaḥsphuritatanmukham
upaninye dvayormadhye sa svacittam ivāsavam
- 9
ईर्ष्यारुषामभावे ऽपि भङ्गुरभ्रुणि रागिणि
न मुखे तत्तयो राज्ञ्योस्तद्दृष्टिस्तृप्तिम् आययौ
īrṣyāruṣāmabhāve 'pi bhaṅgurabhruṇi rāgiṇi
na mukhe tattayo rājñyostaddṛṣṭistṛptim āyayau
- 10
समधुस्फटिकानेकचषका तस्य पानभूः
बभौ बालातपारक्तसितपद्मेव पद्मिनी
samadhusphaṭikānekacaṣakā tasya pānabhūḥ
babhau bālātapāraktasitapadmeva padminī
- 11
अन्तरा च मिलद्व्याधः पलाशश्यामकञ्चुकः
स सबाणासनो भेजे स्वोपमं मृगकाननम्
antarā ca miladvyādhaḥ palāśaśyāmakañcukaḥ
sa sabāṇāsano bheje svopamaṃ mṛgakānanam
- 12
जघान पङ्ककलुषान्वराहनिवहाञ्शरैः
तिमिरौघान् अविरलैः करैर् इव मरीचिमान्
jaghāna paṅkakaluṣānvarāhanivahāñśaraiḥ
timiraughān aviralaiḥ karair iva marīcimān
- 13
वित्रस्तप्रसृतास्तस्मिन्कृष्णसाराः प्रधाविते
बभुः पूर्वाभिभूतानां कटाक्षाः ककुभाम् इव
vitrastaprasṛtāstasminkṛṣṇasārāḥ pradhāvite
babhuḥ pūrvābhibhūtānāṃ kaṭākṣāḥ kakubhām iva
- 14
रेजे रक्तारुणा चास्य मही महिषघातिनः
सेवागतेव तच्छृङ्गपातमुक्ता वनाब्जिनी
reje raktāruṇā cāsya mahī mahiṣaghātinaḥ
sevāgateva tacchṛṅgapātamuktā vanābjinī
- 15
व्यात्तवक्त्रपतत्प्रासप्रोतेष्वपि मृगारिषु
सान्तर्गर्जितनिष्क्रान्तजीवितेषु तुतोष सः
vyāttavaktrapatatprāsaproteṣvapi mṛgāriṣu
sāntargarjitaniṣkrāntajīviteṣu tutoṣa saḥ
- 16
श्वानः श्वभ्रे वने तस्मिंस्तस्य वर्त्मसु वागुराः
सा स्वायुधैकसिद्धे ऽभूत्प्रक्रिया मृगयारसे
śvānaḥ śvabhre vane tasmiṃstasya vartmasu vāgurāḥ
sā svāyudhaikasiddhe 'bhūtprakriyā mṛgayārase
- 17
एवं सुखोपभोगेषु वर्तमानं तम् एकदा
राजानम् आस्थानगतं नारदो मुनिर् अभ्यगात्
evaṃ sukhopabhogeṣu vartamānaṃ tam ekadā
rājānam āsthānagataṃ nārado munir abhyagāt
- 18
निजदेहप्रभाबद्धमण्डलो मण्डनं दिवः
कृतावतारस्तेजस्विजातिप्रीत्यांशुमान् इव
nijadehaprabhābaddhamaṇḍalo maṇḍanaṃ divaḥ
kṛtāvatārastejasvijātiprītyāṃśumān iva
- 19
स तेन रचितातिथ्यो मुहुः प्रह्वेण भूभृता
प्रीतः क्षणम् इव स्थित्वा राजानं तम् अभाषत
sa tena racitātithyo muhuḥ prahveṇa bhūbhṛtā
prītaḥ kṣaṇam iva sthitvā rājānaṃ tam abhāṣata
- 20
शृणु संक्षिप्तम् एतत्ते वत्सेश्वर वदाम्य् अहम्
बभूव पाण्डुर् इति ते राजा पूर्वपितामहः
śṛṇu saṃkṣiptam etatte vatseśvara vadāmy aham
babhūva pāṇḍur iti te rājā pūrvapitāmahaḥ
- 21
तवेव तस्य द्वे एव भव्ये भार्ये बभूवतुः
एका कुन्ती द्वितीया च माद्री नाम महौजसः
taveva tasya dve eva bhavye bhārye babhūvatuḥ
ekā kuntī dvitīyā ca mādrī nāma mahaujasaḥ
- 22
स पाण्डुः पृथिवीम् एतां जित्वा जलधिमेखलाम्
सुखी कदाचित्प्रययौ मृगयाव्यसनी वनम्
sa pāṇḍuḥ pṛthivīm etāṃ jitvā jaladhimekhalām
sukhī kadācitprayayau mṛgayāvyasanī vanam
- 23
तत्र किन्दमनामानं स मुनिं मुक्तसायकः
जघान मृगरूपेण सभार्यं सुरतस्थितम्
tatra kindamanāmānaṃ sa muniṃ muktasāyakaḥ
jaghāna mṛgarūpeṇa sabhāryaṃ suratasthitam
- 24
स मुनिर्मृगरूपं तत्त्यक्त्वा कण्ठविवर्तिभिः
प्राणैः शशाप तं पाण्डुं विषण्णं मुक्तकार्मुकम्
sa munirmṛgarūpaṃ tattyaktvā kaṇṭhavivartibhiḥ
prāṇaiḥ śaśāpa taṃ pāṇḍuṃ viṣaṇṇaṃ muktakārmukam
- 25
स्वैरस्थो निर्विमर्शेन हतो ऽहं यत्त्वया ततः
भार्यासंभोगकाले ते मद्वन्मृत्युर्भविष्यति
svairastho nirvimarśena hato 'haṃ yattvayā tataḥ
bhāryāsaṃbhogakāle te madvanmṛtyurbhaviṣyati
- 26
इत्य् आप्तशापस्तद्भीत्या त्यक्तभोगस्पृहो ऽथ सः
पत्नीभ्याम् अन्वितः पाण्डुस्तस्थौ शान्ते तपोवने
ity āptaśāpastadbhītyā tyaktabhogaspṛho 'tha saḥ
patnībhyām anvitaḥ pāṇḍustasthau śānte tapovane
- 27
तत्रस्थो ऽपि स शापेन प्रेरितस्तेन चैकदा
अकस्माच्चकमे माद्रीं प्रियां प्राप च पञ्चताम्
tatrastho 'pi sa śāpena preritastena caikadā
akasmāccakame mādrīṃ priyāṃ prāpa ca pañcatām
- 28
तद् एवं मृगया नाम प्रमादो नृप भूभृताम्
क्षपिता ह्यनयान्ये ऽपि नृपास्ते ते मृगा इव
tad evaṃ mṛgayā nāma pramādo nṛpa bhūbhṛtām
kṣapitā hyanayānye 'pi nṛpāste te mṛgā iva
- 29
घोरनादामिषैकाग्रा रूक्षा धूम्रोर्ध्वमूर्धजा
कुन्तदन्ता कथं कुर्याद्राक्षसीव हि सा शिवम्
ghoranādāmiṣaikāgrā rūkṣā dhūmrordhvamūrdhajā
kuntadantā kathaṃ kuryādrākṣasīva hi sā śivam
- 30
तस्माद्विफलम् आयासं जहीहि मृगयारसम्
वन्यवाहनहन्तॄणां समानः प्राणसंशयः
tasmādviphalam āyāsaṃ jahīhi mṛgayārasam
vanyavāhanahantṝṇāṃ samānaḥ prāṇasaṃśayaḥ

