46 shlokas
- 1
श्रीशुक उवाच
बहिरन्तःपुरद्वारः सर्वाः पूर्ववदावृताः
ततो बालध्वनिं श्रुत्वा गृहपालाः समुत्थिताः
śrīśuka uvāca
bahirantaḥpuradvāraḥ sarvāḥ pūrvavadāvṛtāḥ
tato bāladhvaniṃ śrutvā gṛhapālāḥ samutthitāḥ
- 2
ते तु तूर्णमुपव्रज्य देवक्या गर्भजन्म तत्
आचख्युर्भोजराजाय यदुद्विग्नः प्रतीक्षते
te tu tūrṇamupavrajya devakyā garbhajanma tat
ācakhyurbhojarājāya yadudvignaḥ pratīkṣate
- 3
स तल्पात्तूर्णमुत्थाय कालो ऽयमिति विह्वलः
सूतीगृहमगात्तूर्णं प्रस्खलन्मुक्तमूर्धजः
sa talpāttūrṇamutthāya kālo 'yamiti vihvalaḥ
sūtīgṛhamagāttūrṇaṃ praskhalanmuktamūrdhajaḥ
- 4
तमाह भ्रातरं देवी कृपणा करुणं सती
स्नुषेयं तव कल्याण स्त्रियं मा हन्तुमर्हसि
tamāha bhrātaraṃ devī kṛpaṇā karuṇaṃ satī
snuṣeyaṃ tava kalyāṇa striyaṃ mā hantumarhasi
- 5
बहवो हिंसिता भ्रातः शिशवः पावकोपमाः
त्वया दैवनिसृष्टेन पुत्रिकैका प्रदीयताम्
bahavo hiṃsitā bhrātaḥ śiśavaḥ pāvakopamāḥ
tvayā daivanisṛṣṭena putrikaikā pradīyatām
- 6
नन्वहं ते ह्यवरजा दीना हतसुता प्रभो
दातुमर्हसि मन्दाया अङ्गेमां चरमां प्रजाम्
nanvahaṃ te hyavarajā dīnā hatasutā prabho
dātumarhasi mandāyā aṅgemāṃ caramāṃ prajām
- 7
श्रीशुक उवाच
उपगुह्यात्मजामेवं रुदत्या दीनदीनवत्
याचितस्तां विनिर्भर्त्स्य हस्ताद् आचिच्छिदे खलः
śrīśuka uvāca
upaguhyātmajāmevaṃ rudatyā dīnadīnavat
yācitastāṃ vinirbhartsya hastād ācicchide khalaḥ
- 8
तां गृहीत्वा चरणयोर्जातमात्रां स्वसुः सुताम्
अपोथयच्छिलापृष्ठे स्वार्थोन्मूलितसौहृदः
tāṃ gṛhītvā caraṇayorjātamātrāṃ svasuḥ sutām
apothayacchilāpṛṣṭhe svārthonmūlitasauhṛdaḥ
- 9
सा तद्धस्तात्समुत्पत्य सद्यो देव्यम्बरं गता
अदृश्यतानुजा विष्णोः सायुधाष्टमहाभुजा
sā taddhastātsamutpatya sadyo devyambaraṃ gatā
adṛśyatānujā viṣṇoḥ sāyudhāṣṭamahābhujā
- 10
दिव्यस्रगम्बरालेपरत्नाभरणभूषिता
धनुःशूलेषुचर्मासिशङ्खचक्रगदाधरा
divyasragambarāleparatnābharaṇabhūṣitā
dhanuḥśūleṣucarmāsiśaṅkhacakragadādharā
- 11
सिद्धचारणगन्धर्वैरप्सरःकिन्नरोरगैः
उपाहृतोरुबलिभिः स्तूयमानेदमब्रवीत्
siddhacāraṇagandharvairapsaraḥkinnaroragaiḥ
upāhṛtorubalibhiḥ stūyamānedamabravīt
- 12
किं मया हतया मन्द जातः खलु तवान्तकृत्
यत्र क्व वा पूर्वशत्रुर्मा हिंसीः कृपणान्वृथा
kiṃ mayā hatayā manda jātaḥ khalu tavāntakṛt
yatra kva vā pūrvaśatrurmā hiṃsīḥ kṛpaṇānvṛthā
- 13
इति प्रभाष्य तं देवी माया भगवती भुवि
बहुनामनिकेतेषु बहुनामा बभूव ह
iti prabhāṣya taṃ devī māyā bhagavatī bhuvi
bahunāmaniketeṣu bahunāmā babhūva ha
- 14
तयाभिहितमाकर्ण्य कंसः परमविस्मितः
देवकीं वसुदेवं च विमुच्य प्रश्रितो ऽब्रवीत्
tayābhihitamākarṇya kaṃsaḥ paramavismitaḥ
devakīṃ vasudevaṃ ca vimucya praśrito 'bravīt
- 15
अहो भगिन्यहो भाम मया वां बत पाप्मना
पुरुषाद इवापत्यं बहवो हिंसिताः सुताः
aho bhaginyaho bhāma mayā vāṃ bata pāpmanā
puruṣāda ivāpatyaṃ bahavo hiṃsitāḥ sutāḥ
- 16
स त्वहं त्यक्तकारुण्यस्त्यक्तज्ञातिसुहृत्खलः
कान्लोकान्वै गमिष्यामि ब्रह्महेव मृतः श्वसन्
sa tvahaṃ tyaktakāruṇyastyaktajñātisuhṛtkhalaḥ
kānlokānvai gamiṣyāmi brahmaheva mṛtaḥ śvasan
- 17
दैवमप्यनृतं वक्ति न मर्त्या एव केवलम्
यद्विश्रम्भादहं पापः स्वसुर्निहतवाञ्छिशून्
daivamapyanṛtaṃ vakti na martyā eva kevalam
yadviśrambhādahaṃ pāpaḥ svasurnihatavāñchiśūn
- 18
मा शोचतं महाभागावात्मजान्स्वकृतं भुजः
जान्तवो न सदैकत्र दैवाधीनास्तदासते
mā śocataṃ mahābhāgāvātmajānsvakṛtaṃ bhujaḥ
jāntavo na sadaikatra daivādhīnāstadāsate
- 19
भुवि भौमानि भूतानि यथा यान्त्यपयान्ति च
नायमात्मा तथैतेषु विपर्येति यथैव भूः
bhuvi bhaumāni bhūtāni yathā yāntyapayānti ca
nāyamātmā tathaiteṣu viparyeti yathaiva bhūḥ
- 20
यथानेवंविदो भेदो यत आत्मविपर्ययः
देहयोगवियोगौ च संसृतिर्न निवर्तते
yathānevaṃvido bhedo yata ātmaviparyayaḥ
dehayogaviyogau ca saṃsṛtirna nivartate
- 21
तस्माद्भद्रे स्वतनयान्मया व्यापादितानपि
मानुशोच यतः सर्वः स्वकृतं विन्दते ऽवशः
tasmādbhadre svatanayānmayā vyāpāditānapi
mānuśoca yataḥ sarvaḥ svakṛtaṃ vindate 'vaśaḥ
- 22
यावद्धतो ऽस्मि हन्तास्मीत्यात्मानं मन्यते ऽस्वदृक्
तावत्तदभिमान्यज्ञो बाध्यबाधकतामियात्
yāvaddhato 'smi hantāsmītyātmānaṃ manyate 'svadṛk
tāvattadabhimānyajño bādhyabādhakatāmiyāt
- 23
क्षमध्वं मम दौरात्म्यं साधवो दीनवत्सलाः
इत्युक्त्वाश्रुमुखः पादौ श्यालः स्वस्रोरथाग्रहीत्
kṣamadhvaṃ mama daurātmyaṃ sādhavo dīnavatsalāḥ
ityuktvāśrumukhaḥ pādau śyālaḥ svasrorathāgrahīt
- 24
मोचयामास निगडाद्विश्रब्धः कन्यकागिरा
देवकीं वसुदेवं च दर्शयन्नात्मसौहृदम्
mocayāmāsa nigaḍādviśrabdhaḥ kanyakāgirā
devakīṃ vasudevaṃ ca darśayannātmasauhṛdam
- 25
भ्रातुः समनुतप्तस्य क्षान्तरोषा च देवकी
व्यसृजद्वसुदेवश्च प्रहस्य तमुवाच ह
bhrātuḥ samanutaptasya kṣāntaroṣā ca devakī
vyasṛjadvasudevaśca prahasya tamuvāca ha
- 26
एवमेतन्महाभाग यथा वदसि देहिनाम्
अज्ञानप्रभवाहंधीः स्वपरेति भिदा यतः
evametanmahābhāga yathā vadasi dehinām
ajñānaprabhavāhaṃdhīḥ svapareti bhidā yataḥ
- 27
शोकहर्षभयद्वेषलोभमोहमदान्विताः
मिथो घ्नन्तं न पश्यन्ति भावैर्भावं पृथग्दृशः
śokaharṣabhayadveṣalobhamohamadānvitāḥ
mitho ghnantaṃ na paśyanti bhāvairbhāvaṃ pṛthagdṛśaḥ
- 28
श्रीशुक उवाच
कंस एवं प्रसन्नाभ्यां विशुद्धं प्रतिभाषितः
देवकीवसुदेवाभ्यामनुज्ञातो ऽविशद्गृहम्
śrīśuka uvāca
kaṃsa evaṃ prasannābhyāṃ viśuddhaṃ pratibhāṣitaḥ
devakīvasudevābhyāmanujñāto 'viśadgṛham
- 29
तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां कंस आहूय मन्त्रिणः
तेभ्य आचष्ट तत्सर्वं यदुक्तं योगनिद्रया
tasyāṃ rātryāṃ vyatītāyāṃ kaṃsa āhūya mantriṇaḥ
tebhya ācaṣṭa tatsarvaṃ yaduktaṃ yoganidrayā
- 30
आकर्ण्य भर्तुर्गदितं तमूचुर्देवशत्रवः
देवान्प्रति कृतामर्षा दैतेया नातिकोविदाः
ākarṇya bharturgaditaṃ tamūcurdevaśatravaḥ
devānprati kṛtāmarṣā daiteyā nātikovidāḥ

