53 shlokas
- 1
श्रीशुक उवाच
अथ सर्वगुणोपेतः कालः परमशोभनः
यर्ह्येवाजनजन्मर्क्षं शान्तर्क्षग्रहतारकम्
śrīśuka uvāca
atha sarvaguṇopetaḥ kālaḥ paramaśobhanaḥ
yarhyevājanajanmarkṣaṃ śāntarkṣagrahatārakam
- 2
दिशः प्रसेदुर्गगनं निर्मलोडुगणोदयम्
मही मङ्गलभूयिष्ठपुरग्रामव्रजाकरा
diśaḥ prasedurgaganaṃ nirmaloḍugaṇodayam
mahī maṅgalabhūyiṣṭhapuragrāmavrajākarā
- 3
नद्यः प्रसन्नसलिला ह्रदा जलरुहश्रियः
द्विजालिकुलसन्नादस्तवका वनराजयः
nadyaḥ prasannasalilā hradā jalaruhaśriyaḥ
dvijālikulasannādastavakā vanarājayaḥ
- 4
ववौ वायुः सुखस्पर्शः पुण्यगन्धवहः शुचिः
अग्नयश्च द्विजातीनां शान्तास्तत्र समिन्धत
vavau vāyuḥ sukhasparśaḥ puṇyagandhavahaḥ śuciḥ
agnayaśca dvijātīnāṃ śāntāstatra samindhata
- 5
मनांस्यासन्प्रसन्नानि साधूनामसुरद्रुहाम्
जायमाने ऽजने तस्मिन्नेदुर्दुन्दुभयः समम्
manāṃsyāsanprasannāni sādhūnāmasuradruhām
jāyamāne 'jane tasminnedurdundubhayaḥ samam
- 6
जगुः किन्नरगन्धर्वास्तुष्टुवुः सिद्धचारणाः
विद्याधर्यश्च ननृतुरप्सरोभिः समं मुदा
jaguḥ kinnaragandharvāstuṣṭuvuḥ siddhacāraṇāḥ
vidyādharyaśca nanṛturapsarobhiḥ samaṃ mudā
- 7
मुमुचुर्मुनयो देवाः सुमनांसि मुदान्विताः
मन्दं मन्दं जलधरा जगर्जुरनुसागरम्
mumucurmunayo devāḥ sumanāṃsi mudānvitāḥ
mandaṃ mandaṃ jaladharā jagarjuranusāgaram
- 8
निशीथे तमौद्भूते जायमाने जनार्दने
देवक्यां देवरूपिण्यां विष्णुः सर्वगुहाशयः
आविरासीद्यथा प्राच्यां दिशीन्दुरिव पुष्कलः
niśīthe tamaudbhūte jāyamāne janārdane
devakyāṃ devarūpiṇyāṃ viṣṇuḥ sarvaguhāśayaḥ
āvirāsīdyathā prācyāṃ diśīnduriva puṣkalaḥ
- 9
तमद्भुतं बालकमम्बुजेक्षणं चतुर्भुजं शङ्खगदाद्युदायुधम्
श्रीवत्सलक्ष्मं गलशोभिकौस्तुभं पीताम्बरं सान्द्रपयोदसौभगम्
tamadbhutaṃ bālakamambujekṣaṇaṃ caturbhujaṃ śaṅkhagadādyudāyudham
śrīvatsalakṣmaṃ galaśobhikaustubhaṃ pītāmbaraṃ sāndrapayodasaubhagam
- 10
महार्हवैदूर्यकिरीटकुण्डलत्विषा परिष्वक्तसहस्रकुन्तलम्
उद्दामकाञ्च्यङ्गदकङ्कणादिभिर्विरोचमानं वसुदेव ऐक्षत
mahārhavaidūryakirīṭakuṇḍalatviṣā pariṣvaktasahasrakuntalam
uddāmakāñcyaṅgadakaṅkaṇādibhirvirocamānaṃ vasudeva aikṣata
- 11
स विस्मयोत्फुल्लविलोचनो हरिं सुतं विलोक्यानकदुन्दुभिस्तदा
कृष्णावतारोत्सवसम्भ्रमो ऽस्पृशन्मुदा द्विजेभ्यो ऽयुतमाप्लुतो गवाम्
sa vismayotphullavilocano hariṃ sutaṃ vilokyānakadundubhistadā
kṛṣṇāvatārotsavasambhramo 'spṛśanmudā dvijebhyo 'yutamāpluto gavām
- 12
अथैनमस्तौदवधार्य पूरुषं परं नताङ्गः कृतधीः कृताञ्जलिः
स्वरोचिषा भारत सूतिकागृहं विरोचयन्तं गतभीः प्रभाववित्
athainamastaudavadhārya pūruṣaṃ paraṃ natāṅgaḥ kṛtadhīḥ kṛtāñjaliḥ
svarociṣā bhārata sūtikāgṛhaṃ virocayantaṃ gatabhīḥ prabhāvavit
- 13
श्रीवसुदेव उवाच
विदितो ऽसि भवान्साक्षात्पुरुषः प्रकृतेः परः
केवलानुभवानन्दस्वरूपः सर्वबुद्धिदृक्
śrīvasudeva uvāca
vidito 'si bhavānsākṣātpuruṣaḥ prakṛteḥ paraḥ
kevalānubhavānandasvarūpaḥ sarvabuddhidṛk
- 14
स एव स्वप्रकृत्येदं सृष्ट्वाग्रे त्रिगुणात्मकम्
तदनु त्वं ह्यप्रविष्टः प्रविष्ट इव भाव्यसे
sa eva svaprakṛtyedaṃ sṛṣṭvāgre triguṇātmakam
tadanu tvaṃ hyapraviṣṭaḥ praviṣṭa iva bhāvyase
- 15
यथेमे ऽविकृता भावास्तथा ते विकृतैः सह
नानावीर्याः पृथग्भूता विराजं जनयन्ति हि
yatheme 'vikṛtā bhāvāstathā te vikṛtaiḥ saha
nānāvīryāḥ pṛthagbhūtā virājaṃ janayanti hi
- 16
संनिपत्य समुत्पाद्य दृश्यन्ते ऽनुगता इव
प्रागेव विद्यमानत्वान्न तेषामिह सम्भवः
saṃnipatya samutpādya dṛśyante 'nugatā iva
prāgeva vidyamānatvānna teṣāmiha sambhavaḥ
- 17
एवं भवान्बुद्ध्यनुमेयलक्षणैर्ग्राह्यैर्गुणैः सन्नपि तद्गुणाग्रहः
अनावृतत्वाद्बहिरन्तरं न ते सर्वस्य सर्वात्मन आत्मवस्तुनः
evaṃ bhavānbuddhyanumeyalakṣaṇairgrāhyairguṇaiḥ sannapi tadguṇāgrahaḥ
anāvṛtatvādbahirantaraṃ na te sarvasya sarvātmana ātmavastunaḥ
- 18
य आत्मनो दृश्यगुणेषु सन्निति व्यवस्यते स्वव्यतिरेकतो ऽबुधः
विनानुवादं न च तन्मनीषितं सम्यग्यतस्त्यक्तम् उपाददत्पुमान्
ya ātmano dṛśyaguṇeṣu sanniti vyavasyate svavyatirekato 'budhaḥ
vinānuvādaṃ na ca tanmanīṣitaṃ samyagyatastyaktam upādadatpumān
- 19
त्वत्तो ऽस्य जन्मस्थितिसंयमान्विभो वदन्त्य् अनीहाद् अगुणाद् अविक्रियात्
त्वयीश्वरे ब्रह्मणि नो विरुध्यते त्वदाश्रयत्वादुपचर्यते गुणैः
tvatto 'sya janmasthitisaṃyamānvibho vadanty anīhād aguṇād avikriyāt
tvayīśvare brahmaṇi no virudhyate tvadāśrayatvādupacaryate guṇaiḥ
- 20
स त्वं त्रिलोकस्थितये स्वमायया बिभर्षि शुक्लं खलु वर्णमात्मनः
सर्गाय रक्तं रजसोपबृंहितं कृष्णं च वर्णं तमसा जनात्यये
sa tvaṃ trilokasthitaye svamāyayā bibharṣi śuklaṃ khalu varṇamātmanaḥ
sargāya raktaṃ rajasopabṛṃhitaṃ kṛṣṇaṃ ca varṇaṃ tamasā janātyaye
- 21
त्वमस्य लोकस्य विभो रिरक्षिषुर्गृहे ऽवतीर्णो ऽसि ममाखिलेश्वर
राजन्यसंज्ञासुरकोटियूथपैर्निर्व्यूह्यमाना निहनिष्यसे चमूः
tvamasya lokasya vibho rirakṣiṣurgṛhe 'vatīrṇo 'si mamākhileśvara
rājanyasaṃjñāsurakoṭiyūthapairnirvyūhyamānā nihaniṣyase camūḥ
- 22
अयं त्वसभ्यस्तव जन्म नौ गृहे श्रुत्वाग्रजांस्ते न्यवधीत्सुरेश्वर
स ते ऽवतारं पुरुषैः समर्पितं श्रुत्वाधुनैवाभिसरत्युदायुधः
ayaṃ tvasabhyastava janma nau gṛhe śrutvāgrajāṃste nyavadhītsureśvara
sa te 'vatāraṃ puruṣaiḥ samarpitaṃ śrutvādhunaivābhisaratyudāyudhaḥ
- 23
श्रीशुक उवाच
अथैनमात्मजं वीक्ष्य महापुरुषलक्षणम्
देवकी तमुपाधावत्कंसाद्भीता सुविस्मिता
śrīśuka uvāca
athainamātmajaṃ vīkṣya mahāpuruṣalakṣaṇam
devakī tamupādhāvatkaṃsādbhītā suvismitā
- 24
श्रीदेवक्युवाच
रूपं यत्तत्प्राहुरव्यक्तमाद्यं ब्रह्म ज्योतिर्निर्गुणं निर्विकारम्
सत्तामात्रं निर्विशेषं निरीहं स त्वं साक्षाद्विष्णुरध्यात्मदीपः
śrīdevakyuvāca
rūpaṃ yattatprāhuravyaktamādyaṃ brahma jyotirnirguṇaṃ nirvikāram
sattāmātraṃ nirviśeṣaṃ nirīhaṃ sa tvaṃ sākṣādviṣṇuradhyātmadīpaḥ
- 25
नष्टे लोके द्विपरार्धावसाने महाभूतेष्वादिभूतं गतेषु
व्यक्ते ऽव्यक्तं कालवेगेन याते भवानेकः शिष्यते ऽशेषसंज्ञः
naṣṭe loke dviparārdhāvasāne mahābhūteṣvādibhūtaṃ gateṣu
vyakte 'vyaktaṃ kālavegena yāte bhavānekaḥ śiṣyate 'śeṣasaṃjñaḥ
- 26
यो ऽयं कालस्तस्य ते ऽव्यक्तबन्धो चेष्टामाहुश्चेष्टते येन विश्वम्
निमेषादिर्वत्सरान्तो महीयांस्तं त्वेशानं क्षेमधाम प्रपद्ये
yo 'yaṃ kālastasya te 'vyaktabandho ceṣṭāmāhuśceṣṭate yena viśvam
nimeṣādirvatsarānto mahīyāṃstaṃ tveśānaṃ kṣemadhāma prapadye
- 27
मर्त्यो मृत्युव्यालभीतः पलायन्लोकान्सर्वान्निर्भयं नाध्यगच्छत्
त्वत्पादाब्जं प्राप्य यदृच्छयाद्य सुस्थः शेते मृत्युरस्मादपैति
martyo mṛtyuvyālabhītaḥ palāyanlokānsarvānnirbhayaṃ nādhyagacchat
tvatpādābjaṃ prāpya yadṛcchayādya susthaḥ śete mṛtyurasmādapaiti
- 28
स त्वं घोरादुग्रसेनात्मजान्नस्त्राहि त्रस्तान्भृत्यवित्रासहासि
रूपं चेदं पौरुषं ध्यानधिष्ण्यं मा प्रत्यक्षं मांसदृशां कृषीष्ठाः
sa tvaṃ ghorādugrasenātmajānnastrāhi trastānbhṛtyavitrāsahāsi
rūpaṃ cedaṃ pauruṣaṃ dhyānadhiṣṇyaṃ mā pratyakṣaṃ māṃsadṛśāṃ kṛṣīṣṭhāḥ
- 29
जन्म ते मय्यसौ पापो मा विद्यान्मधुसूदन
समुद्विजे भवद्धेतोः कंसादहमधीरधीः
janma te mayyasau pāpo mā vidyānmadhusūdana
samudvije bhavaddhetoḥ kaṃsādahamadhīradhīḥ
- 30
उपसंहर विश्वात्मन्नदो रूपमलौकिकम्
शङ्खचक्रगदापद्मश्रिया जुष्टं चतुर्भुजम्
upasaṃhara viśvātmannado rūpamalaukikam
śaṅkhacakragadāpadmaśriyā juṣṭaṃ caturbhujam

