श्लोकः 6.23
तं विद्याद् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम् ।
स निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥
लिप्यन्तरणम्
taṃ vidyād duḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam |
sa niścayena yoktavyo yogo'nirviṇṇacetasā ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
तं दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितं विद्यात्। सः योगः निश्चयेन अनिर्विण्णचेतसा योक्तव्यः।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
दुःखस्य संयोगात् वियोगः एव योगः इति जानीयात्। सः योगः दृढनिश्चयेन, निर्वेदरहितेन उत्साहयुक्तेन चित्तेन अभ्यसनीयः। योगस्य नूतना परिभाषा, दुःखसंयोगवियोगः। सामान्यतः योगः संयोगः, किन्तु अत्र दुःखात् वियोगः। अनिर्विण्णचेतसा इति अभ्यासे खेदं विना। दुःखसंयोगः एव संसारः, तस्मात् वियोगः मुक्तिः। अभ्यासे निर्वेदः एव साधनायाः प्रबलः विघ्नः।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08