श्लोकः 3.34
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥
लिप्यन्तरणम्
indriyasyendriyasyārthe rāgadveṣau vyavasthitau |
tayorna vaśamāgacchettau hyasya paripanthinau ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
इन्द्रियस्य इन्द्रियस्य अर्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ। तयोः वशं न आगच्छेत्, तौ हि अस्य परिपन्थिनौ।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
प्रत्येकस्य इन्द्रियस्य विषये रागः द्वेषः च स्थितौ। तयोः वशं न गच्छेत्, यतः तौ साधकस्य मार्गे शत्रू। प्रकृतिः सर्वं प्रेरयति, किन्तु रागद्वेषौ नियन्त्रयितुं पुरुषस्य स्वातन्त्र्यम् अस्ति। परिपन्थिनौ इति मार्गस्य लुण्ठकौ। अनेन पूर्वश्लोकस्य प्रकृतिवादस्य सीमा निर्दिश्यते। प्रकृतिः प्रबला, किन्तु पुरुषः तस्याः वशे न गन्तुं शक्नोति।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08