श्लोकः 2.55
प्रजहाति यदा कामान्सर्वान्पार्थ मनोगतान् ।
आत्मन्येवात्मना तुष्टः स्थितप्रज्ञस्तदोच्यते ॥
लिप्यन्तरणम्
prajahāti yadā kāmānsarvānpārtha manogatān |
ātmanyevātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñastadocyate ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
श्रीभगवानुवाच। हे पार्थ, यदा मनोगतान् सर्वान् कामान् प्रजहाति, आत्मना आत्मनि एव तुष्टः, तदा स्थितप्रज्ञः उच्यते।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
स्थितप्रज्ञस्य प्रथमं लक्षणम्। यदा पुरुषः मनसि स्थिताः सर्वाः कामनाः त्यजति, आत्मना एव आत्मनि सन्तुष्टः भवति, तदा सः स्थितप्रज्ञः। बाह्यविषयेषु सुखं न अन्विष्यति, अन्तः एव तृप्तः। अत्र कामनात्यागः आत्मसन्तोषः च परस्परं सम्बद्धौ, यतः अन्तःसुखे प्राप्ते बाह्यकामनाः स्वयम् एव निवर्तन्ते।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08