श्लोकः 2.16
नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः ।
उभयोरपि दृष्टोऽन्तस्त्वनयोस्तत्त्वदर्शिभिः ॥
लिप्यन्तरणम्
nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ |
ubhayorapi dṛṣṭo'ntastvanayostattvadarśibhiḥ ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
असतः भावः न विद्यते, सतः अभावः न विद्यते। तत्त्वदर्शिभिः अनयोः उभयोः अपि अन्तः तु दृष्टः।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
अयं गीतायाः दार्शनिकः मूलश्लोकः। यत् असत् तस्य सत्ता नास्ति, यत् सत् तस्य अभावः नास्ति। तत्त्वदर्शिनः उभयोः निर्णयं ज्ञातवन्तः। व्याख्याने भेदः। अद्वैतपरम्परायां सत् आत्मा ब्रह्म च, असत् नामरूपात्मकं जगत् मिथ्या। अन्ये असत् इति परिवर्तनशीलं शरीरं, सत् इति नित्यं चेतनं इति, जगतः मिथ्यात्वम् अनङ्गीकृत्य, व्याचक्षते।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08