श्लोकः 18.44
कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् ।
परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥
लिप्यन्तरणम्
kṛṣigaurakṣyavāṇijyaṃ vaiśyakarma svabhāvajam |
paricaryātmakaṃ karma śūdrasyāpi svabhāvajam ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं स्वभावजं वैश्यकर्म, परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्य अपि स्वभावजम्।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
वैश्यस्य कर्म कृषिः गोरक्षा वाणिज्यं च, शूद्रस्य कर्म परिचर्या सेवा च। उभे अपि स्वभावजे, पूर्वोक्तयोः इव। चतुर्णाम् अपि एकस्मिन् एव क्रमे ग्रहणं सूचयति यत् प्रत्येकं कर्म स्वस्थाने पूर्णम्, समाजस्य पोषणाय आवश्यकं च। अग्रिमश्लोकयोः उच्यते यत् सर्वे स्वकर्मणा समानां सिद्धिं प्राप्नुवन्ति, अतः श्रेष्ठनिकृष्टभावः गीतायाः तात्पर्यं न इति बहवः मन्यन्ते।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08