श्लोकः 18.14
अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् ।
विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥
लिप्यन्तरणम्
adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham |
vividhāśca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
अधिष्ठानं तथा कर्ता पृथग्विधं च करणं विविधाः च पृथक् चेष्टाः, अत्र पञ्चमं दैवं च एव।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
सर्वस्य कर्मणः पञ्च घटकाः उच्यन्ते। अधिष्ठानं, प्रायः शरीरम्। कर्ता, कर्तृभावयुक्तः जीवः। करणानि, इन्द्रियाणि मनः च। विविधाः चेष्टाः, प्राणानां व्यापाराः। पञ्चमं दैवम्। दैवं किम् इति विवादः, देवताः इन्द्रियाधिष्ठात्र्यः इति एके, पूर्वकर्मसंस्काराः अदृष्टं वा इति अन्ये, ईश्वरः अन्तर्यामी इति अपरे। अतः कर्ता एकः एव हेतुः न।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08