श्लोकः 15.1
ऊर्ध्वमूलमधःशाखमश्वत्थं प्राहुरव्ययम् ।
छन्दांसि यस्य पर्णानि यस्तं वेद स वेदवित् ॥
लिप्यन्तरणम्
ūrdhvamūlamadhaḥśākhamaśvatthaṃ prāhuravyayam |
chandāṃsi yasya parṇāni yastaṃ veda sa vedavit ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
श्रीभगवानुवाच। ऊर्ध्वमूलम् अधःशाखम् अव्ययम् अश्वत्थं प्राहुः, छन्दांसि यस्य पर्णानि, यः तं वेद सः वेदवित्।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
भगवान् अध्यायं तर्केण न, बिम्बेन आरभते। अश्वत्थः पवित्रः वृक्षः विपरीतः कल्प्यते, तस्य मूलम् ऊर्ध्वं परमे कारणे, शाखाः अधः जगति प्रसृताः। छन्दांसि वेदमन्त्राः तस्य पर्णानि, ये कर्मफलैः वृक्षं रक्षन्ति पोषयन्ति च। अयं संसारवृक्षः, कठोपनिषदि अपि वर्णितः। अव्ययः इति प्रवाहरूपेण अनादिः अनन्तः च इति व्याख्यायते। यः एतं जानाति सः वेदस्य तात्पर्यं जानाति।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08