श्लोक 1.15
पाञ्चजन्यं हृषीकेशो देवदत्तं धनञ्जयः ।
पौण्ड्रं दध्मौ महाशङ्खं भीमकर्मा वृकोदरः ॥
लिप्यन्तरण
pāñcajanyaṃ hṛṣīkeśo devadattaṃ dhanañjayaḥ |
pauṇḍraṃ dadhmau mahāśaṅkhaṃ bhīmakarmā vṛkodaraḥ ||
Sanskrit System द्वारा · मेसिन मस्यौदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अनुवाद
हृषीकेशले पाञ्चजन्य, धनञ्जयले देवदत्त र भयानक कर्म गर्ने वृकोदरले पौण्ड्र नामको महाशङ्ख फुके।
Sanskrit System द्वारा · मेसिन मस्यौदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
महाकाव्य परम्परामा प्रसिद्ध शस्त्रहरूझैँ यहाँ हरेक वीरको शङ्खको आफ्नै नाम छ। इन्द्रियका स्वामी हृषीकेश भनिने कृष्ण पाञ्चजन्य फुक्छन्, जुन पञ्चजन नामको समुद्री दैत्यबाट प्राप्त भएको थियो। धन जित्ने धनञ्जय भनिने अर्जुन देवताहरूले दिएको देवदत्त फुक्छन्। ठूलो भोक र बलका कारण वृकोदर अर्थात् ब्वाँसोको जस्तो पेट भएका भनिने भीम पौण्ड्र फुक्छन्। मन र इन्द्रियलाई वशमा राख्ने विषयको काव्यमा हृषीकेश नाम अर्थपूर्ण छ। शङ्खहरूको नामकरणले पाण्डव प्रत्युत्तरलाई व्यक्तिगत र वीरतापूर्ण रङ दिन्छ।
Sanskrit System द्वारा · मेसिन मस्यौदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08