श्लोक 14.15
रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।
तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥
लिप्यंतर
rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate |
tathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate ||
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
भाषांतर
रज वाढलेले असताना मृत्यू आला तर कर्मासक्तांमध्ये जन्म होतो; आणि तम वाढलेले असताना मृत्यू आला तर मूढ योनींमध्ये जन्म होतो.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
स्पष्टीकरण
मृत्यूच्या वेळी गुण कुठे नेतात याचे वर्णन श्रीकृष्ण पूर्ण करतात. रजस् प्रबळ असताना जो मरतो, तो कर्म आणि त्याच्या फळांनी प्रेरित लोकांमध्ये, धडपडीने भरलेल्या व्यस्त मानवी जीवनात पुन्हा जन्मतो. तमस्मध्ये जो मरतो, तो मूढांच्या योनींत जन्मतो, ज्याचा अर्थ अनेक वाचक समजण्याची क्षमता अल्प असलेली जीवरूपे असा घेतात. हे बाहेरून लादलेल्या बक्षीस-शिक्षेचे चित्र नाही, तर प्रत्येक गुण माणसाला त्याला अनुरूप जीवनाकडे वाहून नेतो असे आहे. माणूस जसा सवयीने राहिला, तसाच तो बनतो.
Sanskrit System यांचे · यंत्र मसुदा · claude-opus-5-5 · 2026-11-08