Sanskrit

Sushruta Samhita · 4.34 4.34.10

4.34.10

स्नेहस्वेदाभ्याम् अविभावितशरीरेणाल्पम् औषधम् अल्पगुणं वा पीतमूर्ध्वमधो वा नाभ्येति दोषांश्चोत्क्लेश्य तैः सह बलक्षयमापादयति तत्राध्मानं हृदयग्रहस्तृष्णा मूर्च्छा दाहश्च भवति तमयोगमित्याचक्षते तमाशु वामयेन्मदनफललवणाम्बुभिर्विरेचयेत्तीक्ष्णतरैः कषायैश्च

दुर्वान्तस्य तु समुत्क्लिष्टा दोषा व्याप्य शरीरं कण्डूश्वयथुकुष्ठपिडकाज्वराङ्गमर्दनिस्तोदनानि कुर्वन्ति ततस्तान् अशेषान्महौषधेनापहरेत्

अस्निग्धस्विन्नस्य दुर्विरिक्तस्याधोनाभेः स्तब्धपूर्णोदरता शूलं वातपुरीषसङ्गः कण्डूमण्डलप्रादुर्भावो वा भवति तमास्थाप्य पुनः संस्नेह्य विरेचयेत्तीक्ष्णेन

नातिप्रवर्तमाने तिष्ठति वा दुष्टसंशोधने तत्संतेजनार्थम् उष्णोदकं पाययेत्पाणितापैश्च पार्श्वोदरम् उपस्वेदयेत्ततः प्रवर्तन्ते दोषाः

अनुप्रवृत्ते चाल्पदोषे जीर्णौषधं बहुदोषम् अहःशेषं दशरात्रादूर्ध्वम् उपसंस्कृतदेहं स्नेहस्वेदाभ्यां भूयः शोधयेत्

दुर्विरेच्यमास्थाप्य पुनः संस्नेह्य विरेचयेत्

ह्रीभयलोभैर्वेगाघातशीलाः प्रायशः स्त्रियो राजसमीपस्था वणिजः श्रोत्रियाश्च भवन्ति तस्माद् एते दुर्विरेच्याः बहुवातत्वात् अत एव तान् अतिस्निग्धान्स्वेदोपपन्नाञ्शोधयेत्

Transliteration

snehasvedābhyām avibhāvitaśarīreṇālpam auṣadham alpaguṇaṃ vā pītamūrdhvamadho vā nābhyeti doṣāṃścotkleśya taiḥ saha balakṣayamāpādayati tatrādhmānaṃ hṛdayagrahastṛṣṇā mūrcchā dāhaśca bhavati tamayogamityācakṣate tamāśu vāmayenmadanaphalalavaṇāmbubhirvirecayettīkṣṇataraiḥ kaṣāyaiśca

durvāntasya tu samutkliṣṭā doṣā vyāpya śarīraṃ kaṇḍūśvayathukuṣṭhapiḍakājvarāṅgamardanistodanāni kurvanti tatastān aśeṣānmahauṣadhenāpaharet

asnigdhasvinnasya durviriktasyādhonābheḥ stabdhapūrṇodaratā śūlaṃ vātapurīṣasaṅgaḥ kaṇḍūmaṇḍalaprādurbhāvo vā bhavati tamāsthāpya punaḥ saṃsnehya virecayettīkṣṇena

nātipravartamāne tiṣṭhati vā duṣṭasaṃśodhane tatsaṃtejanārtham uṣṇodakaṃ pāyayetpāṇitāpaiśca pārśvodaram upasvedayettataḥ pravartante doṣāḥ

anupravṛtte cālpadoṣe jīrṇauṣadhaṃ bahudoṣam ahaḥśeṣaṃ daśarātrādūrdhvam upasaṃskṛtadehaṃ snehasvedābhyāṃ bhūyaḥ śodhayet

durvirecyamāsthāpya punaḥ saṃsnehya virecayet

hrībhayalobhairvegāghātaśīlāḥ prāyaśaḥ striyo rājasamīpasthā vaṇijaḥ śrotriyāśca bhavanti tasmād ete durvirecyāḥ bahuvātatvāt ata eva tān atisnigdhānsvedopapannāñśodhayet

By System Admin

Translation

Draft in progress