104 shlokas
- 1
स्वर्णतारारताम्राणि नागवङ्गौ च तीक्ष्णकम्
धातवः सप्त विज्ञेयास्ततस्तान्शोधयेद्बुधः
svarṇatārāratāmrāṇi nāgavaṅgau ca tīkṣṇakam
dhātavaḥ sapta vijñeyāstatastānśodhayedbudhaḥ
- 2
स्वर्णतारारताम्रायःपत्राण्यग्नौ प्रतापयेत्
निषिञ्चेत्तप्ततप्तानि तैले तक्रे च काञ्जिके
svarṇatārāratāmrāyaḥpatrāṇyagnau pratāpayet
niṣiñcettaptataptāni taile takre ca kāñjike
- 3
गोमूत्रे च कुलत्थानां कषाये च त्रिधा त्रिधा
एवं स्वर्णादिलोहानां विशुद्धिः सम्प्रजायते
gomūtre ca kulatthānāṃ kaṣāye ca tridhā tridhā
evaṃ svarṇādilohānāṃ viśuddhiḥ samprajāyate
- 4
नागवङ्गौ प्रतप्तौ च गालितौ तौ निषिञ्चयेत्
त्रिधा त्रिधा विशुद्धिः स्याद्रविदुग्धेन च त्रिधा
nāgavaṅgau prataptau ca gālitau tau niṣiñcayet
tridhā tridhā viśuddhiḥ syādravidugdhena ca tridhā
- 5
स्वर्णाच्च द्विगुणं सूतमम्लेन सह मर्दयेत्
तद्गोलकसमं गन्धं निदध्यादधरोत्तरम्
svarṇācca dviguṇaṃ sūtamamlena saha mardayet
tadgolakasamaṃ gandhaṃ nidadhyādadharottaram
- 6
गोलकं च ततो रुन्ध्याच्छरावदृढसंपुटे
त्रिंशद्वनोपलैर्दद्यात्पुटान्येवं चतुर्दश
golakaṃ ca tato rundhyāccharāvadṛḍhasaṃpuṭe
triṃśadvanopalairdadyātpuṭānyevaṃ caturdaśa
- 7
निरुत्थं जायते भस्म गन्धो देयः पुनः पुनः
काञ्चने गालिते नागं षोडशांशेन निक्षिपेत्
nirutthaṃ jāyate bhasma gandho deyaḥ punaḥ punaḥ
kāñcane gālite nāgaṃ ṣoḍaśāṃśena nikṣipet
- 8
चूर्णयित्वा तथाम्लेन घृष्ट्वा कृत्वा च गोलकम्
गोलकेन समं गन्धं दत्त्वा चैवाधरोत्तरम्
cūrṇayitvā tathāmlena ghṛṣṭvā kṛtvā ca golakam
golakena samaṃ gandhaṃ dattvā caivādharottaram
- 9
शरावसंपुटे धृत्वा पुटेत्त्रिंशद्वनोपलैः
एवं सप्तपुटैर्हेम निरुत्थं भस्म जायते
śarāvasaṃpuṭe dhṛtvā puṭettriṃśadvanopalaiḥ
evaṃ saptapuṭairhema nirutthaṃ bhasma jāyate
- 10
काञ्चनाररसैर्घृष्ट्वा समसूतकगन्धयोः
कज्जल्या हेमपत्राणि लेपयेत्सममात्रया
kāñcanārarasairghṛṣṭvā samasūtakagandhayoḥ
kajjalyā hemapatrāṇi lepayetsamamātrayā
- 11
काञ्चनारत्वचः कल्कैर्मूषायुग्मं प्रकल्पयेत्
धृत्वा तत्संपुटे गोलं मृन्मूषासंपुटे पचेत्
kāñcanāratvacaḥ kalkairmūṣāyugmaṃ prakalpayet
dhṛtvā tatsaṃpuṭe golaṃ mṛnmūṣāsaṃpuṭe pacet
- 12
निधाय संधिरोधं च कृत्वा संशोष्य कोकिलैः
वह्निं खरतरं कुर्यादेवं दद्यात्पुटत्रयम्
nidhāya saṃdhirodhaṃ ca kṛtvā saṃśoṣya kokilaiḥ
vahniṃ kharataraṃ kuryādevaṃ dadyātpuṭatrayam
- 13
निरुत्थं जायते भस्म सर्वकार्येषु योजयेत्
काञ्चनारप्रकारेण लाङ्गली हन्ति काञ्चनम्
nirutthaṃ jāyate bhasma sarvakāryeṣu yojayet
kāñcanāraprakāreṇa lāṅgalī hanti kāñcanam
- 14
ज्वालामुखी यथा हन्यात्तथा हन्ति मनःशिला
शिलासिन्दूरयोश्चूर्णं समयोरर्कदुग्धकैः
jvālāmukhī yathā hanyāttathā hanti manaḥśilā
śilāsindūrayoścūrṇaṃ samayorarkadugdhakaiḥ
- 15
सप्तैव भावना दद्याच्छोषयेच्च पुनः पुनः
ततस्तु गालिते हेम्नि कल्कोऽयं दीयते समः
saptaiva bhāvanā dadyācchoṣayecca punaḥ punaḥ
tatastu gālite hemni kalko'yaṃ dīyate samaḥ
- 16
पुनर्धमेदतितरां यथा कल्को विलीयते
एवं वेलात्रयं दद्यात्कल्कं हेममृतिर्भवेत्
punardhamedatitarāṃ yathā kalko vilīyate
evaṃ velātrayaṃ dadyātkalkaṃ hemamṛtirbhavet
- 17
पारावतमलैर्लिम्पेदथवा कुक्कुटोद्भवैः
हेमपत्राणि तेषां च प्रदद्यादन्तरान्तरम्
pārāvatamalairlimpedathavā kukkuṭodbhavaiḥ
hemapatrāṇi teṣāṃ ca pradadyādantarāntaram
- 18
गन्धचूर्णं समं धृत्वा शरावयुग्मसंपुटे
प्रदद्यात्कुक्कुटपुटं पञ्चभिर्गोमयोपलैः
gandhacūrṇaṃ samaṃ dhṛtvā śarāvayugmasaṃpuṭe
pradadyātkukkuṭapuṭaṃ pañcabhirgomayopalaiḥ
- 19
एवं नवपुटान्दद्याद्दशमं च महापुटम्
त्रिंशद्वनोपलैर्देयं जायते हेमभस्मकम्
evaṃ navapuṭāndadyāddaśamaṃ ca mahāpuṭam
triṃśadvanopalairdeyaṃ jāyate hemabhasmakam
- 20
सुवर्णं च भवेत्स्वादु तिक्तं स्निग्धं हिमं गुरु
बुद्धिविद्यास्मृतिकरं विषहारि रसायनम्
suvarṇaṃ ca bhavetsvādu tiktaṃ snigdhaṃ himaṃ guru
buddhividyāsmṛtikaraṃ viṣahāri rasāyanam
- 21
भागैकं तालकं मर्द्यं जम्बेनाम्लेन केनचित्
तेन भागत्रयं तारपत्राणि परिलेपयेत्
bhāgaikaṃ tālakaṃ mardyaṃ jambenāmlena kenacit
tena bhāgatrayaṃ tārapatrāṇi parilepayet
- 22
धृत्वा मूषापुटे रुद्ध्वा पुटेत्त्रिंशद्वनोपलैः
समुद्धृत्य पुनस्तालं दत्त्वा रुद्ध्वा पुटे पचेत्
dhṛtvā mūṣāpuṭe ruddhvā puṭettriṃśadvanopalaiḥ
samuddhṛtya punastālaṃ dattvā ruddhvā puṭe pacet
- 23
एवं चतुर्दशपुटैस्तारं भस्म प्रजायते
स्नुहीक्षीरेण सम्पिष्टं माक्षिकं तेन लेपयेत्
evaṃ caturdaśapuṭaistāraṃ bhasma prajāyate
snuhīkṣīreṇa sampiṣṭaṃ mākṣikaṃ tena lepayet
- 24
तालकस्य प्रकारेण तारपत्राणि बुद्धिमान्
पुटेच्चतुर्दशपुटैस्तारं भस्म प्रजायते
tālakasya prakāreṇa tārapatrāṇi buddhimān
puṭeccaturdaśapuṭaistāraṃ bhasma prajāyate
- 25
अर्कक्षीरेण सम्पिष्टो गन्धकस्तेन लेपयेत्
समेनारस्य पत्राणि शुद्धान्यम्लद्रवैर्मुहुः
arkakṣīreṇa sampiṣṭo gandhakastena lepayet
samenārasya patrāṇi śuddhānyamladravairmuhuḥ
- 26
ततो मूषापुटे धृत्वा पुटेद्गजपुटेन च
एवं पुटद्वयेनैव भस्मारं भवति ध्रुवम्
tato mūṣāpuṭe dhṛtvā puṭedgajapuṭena ca
evaṃ puṭadvayenaiva bhasmāraṃ bhavati dhruvam
- 27
आरवत्कांस्यमप्येवं भस्मतां याति निश्चितम्
अर्कक्षीरवदाजं स्यात्क्षीरनिर्गुण्डिका तथा
āravatkāṃsyamapyevaṃ bhasmatāṃ yāti niścitam
arkakṣīravadājaṃ syātkṣīranirguṇḍikā tathā
- 28
ताम्ररीतिध्वनिवधे समगन्धकयोगतः
सूक्ष्माणि ताम्रपत्राणि कृत्वा संस्वेदयेद्बुधः
वासरत्रयमम्लेन ततः खल्वे विनिक्षिपेत्
tāmrarītidhvanivadhe samagandhakayogataḥ
sūkṣmāṇi tāmrapatrāṇi kṛtvā saṃsvedayedbudhaḥ
vāsaratrayamamlena tataḥ khalve vinikṣipet
- 29
पादांशं सूतकं दत्त्वा याममम्लेन मर्दयेत्
तत उद्धृत्य पत्राणि लेपयेद्द्विगुणेन च
pādāṃśaṃ sūtakaṃ dattvā yāmamamlena mardayet
tata uddhṛtya patrāṇi lepayeddviguṇena ca
- 30
गन्धकेनाम्लघृष्टेन तस्य कुर्याच्च गोलकम्
ततः पिष्ट्वा च मीनाक्षीं चाङ्गेरीं वा पुनर्नवाम्
gandhakenāmlaghṛṣṭena tasya kuryācca golakam
tataḥ piṣṭvā ca mīnākṣīṃ cāṅgerīṃ vā punarnavām

