36 shlokas
- 1
यावान्यज्ञे रसो भवति तेनात एव प्राचीनं प्रचरन्ति
अथैतद्यातयामं परिशिष्यते ऋजीषं तन्नामाह
न तस्मै यद्वृधैवापास्येयुर्नो तस्मै यद् अग्नाव् अनुप्रहरेयुस्तेनाप एवाभ्यवयन्ति
yāvānyajñe raso bhavati tenāta eva prācīnaṃ pracaranti
athaitadyātayāmaṃ pariśiṣyate ṛjīṣaṃ tannāmāha
na tasmai yadvṛdhaivāpāsyeyurno tasmai yad agnāv anuprahareyustenāpa evābhyavayanti
- 2
आपो वै सर्वस्य शान्तिः प्रतिष्ठा
āpo vai sarvasya śāntiḥ pratiṣṭhā
- 3
पाप्मानं हैष हन्ति यो यजते
तम् इमं पाप्मानं हतम् अपो हराणीति
pāpmānaṃ haiṣa hanti yo yajate
tam imaṃ pāpmānaṃ hatam apo harāṇīti
- 4
तेनान्तरेण प्रतिपद्यन्ते चात्वालं चोत्करं च
tenāntareṇa pratipadyante cātvālaṃ cotkaraṃ ca
- 5
एतद्वै देवानां तीर्थम्
etadvai devānāṃ tīrtham
- 6
तद् एतद् ऋषिर् आप्नानं तीर्थं क इह प्रवोचद्येन देवाः पथा प्र पिबन्ते सुतस्येति
tad etad ṛṣir āpnānaṃ tīrthaṃ ka iha pravocadyena devāḥ pathā pra pibante sutasyeti
- 7
एतद्वै देवानां तीर्थम्
अतीर्थं ह्य् एव यज्ञस्यातो ऽन्यत्
etadvai devānāṃ tīrtham
atīrthaṃ hy eva yajñasyāto 'nyat
- 8
तस्माद् एतेनैव प्रसृते प्रपद्येत
एतेन निष्क्रामेत्
tasmād etenaiva prasṛte prapadyeta
etena niṣkrāmet
- 9
तान्प्रच्युतान्देवयजनाद् अप्राप्तान् अप एतस्मिन्न् अवकाशे रक्षांस्य् अजिघांसन्
स एतद् अग्नी रक्षोहा सामापश्यत्
तान्य् एतेनापाहत
तान्य् अमुर्ह्य् अपहतानि सन्तीति देवा अकुर्वन्
इत्य् एव रक्षांस्य् अपसेधति
tānpracyutāndevayajanād aprāptān apa etasminn avakāśe rakṣāṃsy ajighāṃsan
sa etad agnī rakṣohā sāmāpaśyat
tāny etenāpāhata
tāny amurhy apahatāni santīti devā akurvan
ity eva rakṣāṃsy apasedhati
- 10
तस्याहावो ऽहाव इति स्तोभान्त्स्तोभयति
अहावो ऽस्त्व् अहावो ऽस्त्व् इत्य् एवैतद्रक्षांस्य् अपसेधति
tasyāhāvo 'hāva iti stobhāntstobhayati
ahāvo 'stv ahāvo 'stv ity evaitadrakṣāṃsy apasedhati
- 11
अग्निष्टपति प्रतिदहतीत्य् आह
रक्षांस्य् एव प्रतिदहति
agniṣṭapati pratidahatīty āha
rakṣāṃsy eva pratidahati
- 12
पादाय पादाय स्तोभा अनुवर्तन्ते रक्षसाम् अपहत्यै
pādāya pādāya stobhā anuvartante rakṣasām apahatyai
- 13
विश्वं सम् अत्रिणं दह विश्वं सम् अत्रिणं दहेत्य् अत्रिणो वै रक्षांसि पाप्मानो ऽत्रिणो ऽत्रिण एवैतद्रक्षांसि पाप्मानम् अपसेधति
viśvaṃ sam atriṇaṃ daha viśvaṃ sam atriṇaṃ dahety atriṇo vai rakṣāṃsi pāpmāno 'triṇo 'triṇa evaitadrakṣāṃsi pāpmānam apasedhati
- 14
तस्य त्रिर्निधनम् आहुः
tasya trirnidhanam āhuḥ
- 15
इयं वै सुहतं घ्नन्ति न स पुनर् उद्रिङ्क्ते यथाह पुनः पुनर् आदाय सुहतं हन्यात्तादृग् एतत्
iyaṃ vai suhataṃ ghnanti na sa punar udriṅkte yathāha punaḥ punar ādāya suhataṃ hanyāttādṛg etat
- 16
तद्वा अतिच्छन्दःसु भवति
tadvā aticchandaḥsu bhavati
- 17
वारणम् इव वा एतच्छन्दो यद् अतिच्छन्दा वारणानीव रक्षांस्य् अरण्यायतनानि
तद्यथा स्वम् अरण्यम् अभयेनातिक्रामेत्तादृग् एतत्
vāraṇam iva vā etacchando yad aticchandā vāraṇānīva rakṣāṃsy araṇyāyatanāni
tadyathā svam araṇyam abhayenātikrāmettādṛg etat
- 18
तद्वै सप्तपदासु भवति
tadvai saptapadāsu bhavati
- 19
सप्त वै छन्दांसि चतुरुत्तराणि तद्यथा सर्वैः छन्दोभिर् अभयेनातिक्रामेत्तादृग् एतत्
sapta vai chandāṃsi caturuttarāṇi tadyathā sarvaiḥ chandobhir abhayenātikrāmettādṛg etat
- 20
तस्य त्रिर्वचन एकविंशतिः पदानि त्रिः सामाह तच्चतुर्विंशतिः
tasya trirvacana ekaviṃśatiḥ padāni triḥ sāmāha taccaturviṃśatiḥ
- 21
चतुर्विंशतिर् अर्धमासाः संवत्सरः
संवत्सरः साम
caturviṃśatir ardhamāsāḥ saṃvatsaraḥ
saṃvatsaraḥ sāma
- 22
तस्य ह वा एतस्य संवत्सरस्य साम्नो ऽहोरात्राणि हिंकारो ऽर्धमासाः प्रस्तावो मासा आदिर् ऋतव उद्गीथः पौर्णमास्यः प्रतिहारो ऽष्टका उपद्रवो ऽमावास्या निधनम्
tasya ha vā etasya saṃvatsarasya sāmno 'horātrāṇi hiṃkāro 'rdhamāsāḥ prastāvo māsā ādir ṛtava udgīthaḥ paurṇamāsyaḥ pratihāro 'ṣṭakā upadravo 'māvāsyā nidhanam
- 23
तस्य ह वा एतस्य संवत्सरस्य साम्नो वसन्तो हिंकारो ग्रीष्मः प्रस्तावो वर्षा उद्गीथः शरत्प्रतिहारो हेमन्तो निधनम्
tasya ha vā etasya saṃvatsarasya sāmno vasanto hiṃkāro grīṣmaḥ prastāvo varṣā udgīthaḥ śaratpratihāro hemanto nidhanam
- 24
तस्माद्धेमन्तं प्रजा निधनकृता इवासते निधनरूपम् एवैतर्हि
tasmāddhemantaṃ prajā nidhanakṛtā ivāsate nidhanarūpam evaitarhi
- 25
तद् आहुः कां दिशम् अवभृथम् अभ्यवेयुर् इति
tad āhuḥ kāṃ diśam avabhṛtham abhyaveyur iti
- 26
प्राञ्चो ऽभ्यवेयुर्देवानां वा एषा दिग्यत्प्राची
या देवानां दिक्तां नो ऽनु यज्ञः संतिष्ठाता इति
prāñco 'bhyaveyurdevānāṃ vā eṣā digyatprācī
yā devānāṃ diktāṃ no 'nu yajñaḥ saṃtiṣṭhātā iti
- 27
दक्षिणाभ्यवेयुः पाप्मानं हैष हन्ति यो यजते तम् इमं पाप्मानं हतं दक्षिणा हराणीति पितॄणां वा एषा दिग्यद्दक्षिणा
या पितॄणां दिक्तां नो ऽनु यज्ञः संतिष्ठाता इति
dakṣiṇābhyaveyuḥ pāpmānaṃ haiṣa hanti yo yajate tam imaṃ pāpmānaṃ hataṃ dakṣiṇā harāṇīti pitṝṇāṃ vā eṣā digyaddakṣiṇā
yā pitṝṇāṃ diktāṃ no 'nu yajñaḥ saṃtiṣṭhātā iti
- 28
प्रत्यञ्चो ऽभ्यवेयुर्मनुष्याणां वा एषा दिक्यत्प्रतीची
या मनुष्याणां दिक्तां नो ऽनु यज्ञः संतिष्ठाता इति
pratyañco 'bhyaveyurmanuṣyāṇāṃ vā eṣā dikyatpratīcī
yā manuṣyāṇāṃ diktāṃ no 'nu yajñaḥ saṃtiṣṭhātā iti
- 29
उदञ्चो ऽभ्यवेयुर्नक्षत्राणां वा एषा दिग्यद् उदीची
या नक्षत्राणां दिक्तां नो ऽनु यज्ञः संतिष्ठाता इति
udañco 'bhyaveyurnakṣatrāṇāṃ vā eṣā digyad udīcī
yā nakṣatrāṇāṃ diktāṃ no 'nu yajñaḥ saṃtiṣṭhātā iti
- 30
अतो वाव यतमथैव कतमथा चापः स्युः तद् अभ्यवेयुः
ato vāva yatamathaiva katamathā cāpaḥ syuḥ tad abhyaveyuḥ

