Sanskrit

सौक्ष्म्यात्तदनुपलब्धिः

प्रधानस्येति अर्थः

प्रधानं सौक्ष्म्यान्नोपलभ्यते

यथाकाशे धूमोष्मजलनीहारपरमाणवः सन्तोऽपि नोपलभ्यन्ते

कथं तर्हि तदुपलब्धिः

कार्यतस्तदुपलब्धिः

कार्यं दृष्ट्वा कारणम् अनुमीयते

अस्ति प्रधानं कारणम्यस्येदं कार्यम्

बुद्धिर् अहंकारपञ्चतन्मात्राण्य् एकादशेन्द्रियाणि पञ्च महाभूतान्य् एव तत्कार्यम्

तच्च कार्यम्प्रकृतिविरूपम्

प्रकृतिः प्रधानं तस्य विरूपं प्रकृतेर् असदृशम्

सरूपं च

समानरूपं च

यथा लोके ऽपि पितुस्तुल्य इव पुत्रो भवत्यतुल्यश्च

येन हेतुना तुल्यं अतुल्यं तद् उपरिष्टाद्वक्ष्यामः

यद् इदं महदादि कार्यं तत्किं प्रधाने सद् उताहोस्विद् असद् आचार्यविप्रतिपत्तेर् अयं संशयः

यतो ऽत्र सांख्यदर्शने सत्कार्यं बौद्धादीनाम् असत्कार्यम्

यदि सद् असन्न भवत्यथासत्सन्न भवतीति विप्रतिषेधः

तत्राह

Transliteration

saukṣmyāttadanupalabdhiḥ

pradhānasyeti arthaḥ

pradhānaṃ saukṣmyānnopalabhyate

yathākāśe dhūmoṣmajalanīhāraparamāṇavaḥ santo'pi nopalabhyante

kathaṃ tarhi tadupalabdhiḥ

kāryatastadupalabdhiḥ

kāryaṃ dṛṣṭvā kāraṇam anumīyate

asti pradhānaṃ kāraṇamyasyedaṃ kāryam

buddhir ahaṃkārapañcatanmātrāṇy ekādaśendriyāṇi pañca mahābhūtāny eva tatkāryam

tacca kāryamprakṛtivirūpam

prakṛtiḥ pradhānaṃ tasya virūpaṃ prakṛter asadṛśam

sarūpaṃ ca

samānarūpaṃ ca

yathā loke 'pi pitustulya iva putro bhavatyatulyaśca

yena hetunā tulyaṃ atulyaṃ tad upariṣṭādvakṣyāmaḥ

yad idaṃ mahadādi kāryaṃ tatkiṃ pradhāne sad utāhosvid asad ācāryavipratipatter ayaṃ saṃśayaḥ

yato 'tra sāṃkhyadarśane satkāryaṃ bauddhādīnām asatkāryam

yadi sad asanna bhavatyathāsatsanna bhavatīti vipratiṣedhaḥ

tatrāha

By System Admin

Translation

Draft in progress