Samkhya Karika Bhashya · 7.2 7.2.1
7.2.1इह सताम् अप्य् अर्थानाम् अतिदूराद् अनुपलब्धिर्दृष्टा
यथा देशान्तरस्थानां चैत्रमैत्रविष्णुमित्राणाम्
सामीप्यात्
यथा चक्षुषो ऽञ्जनानुपलब्धिः
इन्द्रियाभिघातात्
यथा बधिरान्धयोः शब्दरूपानुपलब्धिः
मनोऽनवस्थानात्
यथा व्यग्रचित्तः सम्यक्कथितम् अपि नावधारयति
सौक्ष्म्यात्
यथा धूमोष्मजलनीहारपरमाणवो गगनगता नोपलभ्यन्ते
व्यवधानात्
यथा कुड्येन पिहितं वस्तु नोपलभ्यते
अभिभवात्
यथा सूर्यतेजसाभिभूता ग्रहनक्षत्रतारकादयो नोपलभ्यन्ते
समानाभिहारात्
यथा मुद्गराशौ मुद्गः क्षिप्तः कुवलयामलकमध्ये कुवलयामलके क्षिप्ते कपोतमध्ये कपोतो नोपलभ्यन्ते समानद्रव्यमध्याहृतत्वात्
एवम् अष्टधानुपलब्धिः सताम् अर्थानाम् इह दृष्टा
एवम्चास्ति किम् अभ्युपगम्यते प्रधानपुरुषयोर् एतयोर्वानुपलब्धिः केन हेतुना केन चोपलब्धिस्तद् उच्यते
Transliteration
iha satām apy arthānām atidūrād anupalabdhirdṛṣṭā
yathā deśāntarasthānāṃ caitramaitraviṣṇumitrāṇām
sāmīpyāt
yathā cakṣuṣo 'ñjanānupalabdhiḥ
indriyābhighātāt
yathā badhirāndhayoḥ śabdarūpānupalabdhiḥ
mano'navasthānāt
yathā vyagracittaḥ samyakkathitam api nāvadhārayati
saukṣmyāt
yathā dhūmoṣmajalanīhāraparamāṇavo gaganagatā nopalabhyante
vyavadhānāt
yathā kuḍyena pihitaṃ vastu nopalabhyate
abhibhavāt
yathā sūryatejasābhibhūtā grahanakṣatratārakādayo nopalabhyante
samānābhihārāt
yathā mudgarāśau mudgaḥ kṣiptaḥ kuvalayāmalakamadhye kuvalayāmalake kṣipte kapotamadhye kapoto nopalabhyante samānadravyamadhyāhṛtatvāt
evam aṣṭadhānupalabdhiḥ satām arthānām iha dṛṣṭā
evamcāsti kim abhyupagamyate pradhānapuruṣayor etayorvānupalabdhiḥ kena hetunā kena copalabdhistad ucyate
By System Admin
Translation
Draft in progress