Sanskrit

1 shloka

  1. 1

    इह सताम् अप्य् अर्थानाम् अतिदूराद् अनुपलब्धिर्दृष्टा

    यथा देशान्तरस्थानां चैत्रमैत्रविष्णुमित्राणाम्

    सामीप्यात्

    यथा चक्षुषो ऽञ्जनानुपलब्धिः

    इन्द्रियाभिघातात्

    यथा बधिरान्धयोः शब्दरूपानुपलब्धिः

    मनोऽनवस्थानात्

    यथा व्यग्रचित्तः सम्यक्कथितम् अपि नावधारयति

    सौक्ष्म्यात्

    यथा धूमोष्मजलनीहारपरमाणवो गगनगता नोपलभ्यन्ते

    व्यवधानात्

    यथा कुड्येन पिहितं वस्तु नोपलभ्यते

    अभिभवात्

    यथा सूर्यतेजसाभिभूता ग्रहनक्षत्रतारकादयो नोपलभ्यन्ते

    समानाभिहारात्

    यथा मुद्गराशौ मुद्गः क्षिप्तः कुवलयामलकमध्ये कुवलयामलके क्षिप्ते कपोतमध्ये कपोतो नोपलभ्यन्ते समानद्रव्यमध्याहृतत्वात्

    एवम् अष्टधानुपलब्धिः सताम् अर्थानाम् इह दृष्टा

    एवम्चास्ति किम् अभ्युपगम्यते प्रधानपुरुषयोर् एतयोर्वानुपलब्धिः केन हेतुना केन चोपलब्धिस्तद् उच्यते

    iha satām apy arthānām atidūrād anupalabdhirdṛṣṭā

    yathā deśāntarasthānāṃ caitramaitraviṣṇumitrāṇām

    sāmīpyāt

    yathā cakṣuṣo 'ñjanānupalabdhiḥ

    indriyābhighātāt

    yathā badhirāndhayoḥ śabdarūpānupalabdhiḥ

    mano'navasthānāt

    yathā vyagracittaḥ samyakkathitam api nāvadhārayati

    saukṣmyāt

    yathā dhūmoṣmajalanīhāraparamāṇavo gaganagatā nopalabhyante

    vyavadhānāt

    yathā kuḍyena pihitaṃ vastu nopalabhyate

    abhibhavāt

    yathā sūryatejasābhibhūtā grahanakṣatratārakādayo nopalabhyante

    samānābhihārāt

    yathā mudgarāśau mudgaḥ kṣiptaḥ kuvalayāmalakamadhye kuvalayāmalake kṣipte kapotamadhye kapoto nopalabhyante samānadravyamadhyāhṛtatvāt

    evam aṣṭadhānupalabdhiḥ satām arthānām iha dṛṣṭā

    evamcāsti kim abhyupagamyate pradhānapuruṣayor etayorvānupalabdhiḥ kena hetunā kena copalabdhistad ucyate