Samkhya Karika Bhashya · 61.2 61.2.3
61.2.3व्यक्ताव्यक्तपुरुषास्त्रयः पदार्थास्तेन कालो ऽन्तर्भूतो ऽस्ति
स हि व्यक्तः
सर्वकर्तृत्वात्कालस्यापि प्रधानम् एव कारणम्
स्वभावो ऽप्यत्रैव लीनः
तस्मात्कालो न कारणं नापि स्वभाव इति
तस्मात्प्रकृतिर् एव कारणम्
न प्रकृतेः कारणान्तरम् अस्तीति
न पुनर्दर्शनम् उपयाति पुरुषस्यातः प्रकृतेः सुकुमारतरं सुभोग्यतरं न किंचिद् ईश्वरादिकारणम् अस्तीति मे मतिर्भवति
तथा च लोके रूढं पुरुषो मुक्तः पुरुषः संसरतीति च
उदित आह
Transliteration
vyaktāvyaktapuruṣāstrayaḥ padārthāstena kālo 'ntarbhūto 'sti
sa hi vyaktaḥ
sarvakartṛtvātkālasyāpi pradhānam eva kāraṇam
svabhāvo 'pyatraiva līnaḥ
tasmātkālo na kāraṇaṃ nāpi svabhāva iti
tasmātprakṛtir eva kāraṇam
na prakṛteḥ kāraṇāntaram astīti
na punardarśanam upayāti puruṣasyātaḥ prakṛteḥ sukumārataraṃ subhogyataraṃ na kiṃcid īśvarādikāraṇam astīti me matirbhavati
tathā ca loke rūḍhaṃ puruṣo muktaḥ puruṣaḥ saṃsaratīti ca
udita āha
By System Admin
Translation
Draft in progress