Sanskrit

चक्षुरादीनि स्पर्शनपर्यन्तानि बुद्धीन्द्रियाण्युच्यन्ते

स्पृश्यते ऽनेनेति स्पर्शनम्

त्वग् इन्द्रियम्

तद्वाची सिद्धः स्पर्शनशब्दो ऽस्ति तेनेदं पठ्यते स्पर्शनकानीति

शब्दस्पर्शरूपरसगन्धान्पञ्च विषयान्बुध्यन्ते ऽवगच्छन्तीति पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि

वाक्पाणिपादपायूपस्थान्कर्मेन्द्रियाण्याहुः

कर्म कुर्वन्तीति कर्मेन्द्रियाणि

तत्र वाग्वदति हस्तौ नानाव्यापारं कुरुतः पादौ गमनागमनं पायुर् उत्सर्गं करोत्युपस्थ आनन्दं प्रजोत्पत्त्या

एवं बुद्धीन्द्रियकर्मेन्द्रियभेदेन दशेन्द्रियाणि व्याख्यातानि

मन एकादशं किमात्मकं किंस्वरूपं चेति तद् उच्यते

Transliteration

cakṣurādīni sparśanaparyantāni buddhīndriyāṇyucyante

spṛśyate 'neneti sparśanam

tvag indriyam

tadvācī siddhaḥ sparśanaśabdo 'sti tenedaṃ paṭhyate sparśanakānīti

śabdasparśarūparasagandhānpañca viṣayānbudhyante 'vagacchantīti pañca buddhīndriyāṇi

vākpāṇipādapāyūpasthānkarmendriyāṇyāhuḥ

karma kurvantīti karmendriyāṇi

tatra vāgvadati hastau nānāvyāpāraṃ kurutaḥ pādau gamanāgamanaṃ pāyur utsargaṃ karotyupastha ānandaṃ prajotpattyā

evaṃ buddhīndriyakarmendriyabhedena daśendriyāṇi vyākhyātāni

mana ekādaśaṃ kimātmakaṃ kiṃsvarūpaṃ ceti tad ucyate

By System Admin

Translation

Draft in progress