Mahabharat · Adhyaya 199 1.199.25
1.199.25न च वो वसतस्तत्र कश्चिच्छक्तः प्रबाधितुम्
संरक्ष्यमाणान्पार्थेन त्रिदशान् इव वज्रिणा
अर्धं राज्यस्य सम्प्राप्य खाण्डवप्रस्थम् आविश
धृतराष्ट्रः
वैशंपायनः
श्रीवासुदेवः
वैशंपायनः
वैशंपायनः
केशवो यदि मन्येत तत्कर्तव्यम् असंशयम्
वासुदेवेन संमन्त्र्य पाण्डवाः समुपाविशन्
अभिषेकस्य संभारान्क्षत्तर् आनय माचिरम्
अभिषिक्तं करिष्यामि अद्यैव कुरुनन्दनम्
ब्राह्मणा नैगमश्रेष्ठाः श्रेणिमुख्याश्च सर्वशः
आहूयन्तां प्रकृतयो बान्धवाश्च विशेषतः
पुण्याहं वाच्यतां तात गोसहस्रं तु दीयताम्
ग्राममुख्याश्च विप्रेभ्यो दीयन्तां सहदक्षिणाः
अङ्गदे मुकुटं क्षत्तर्हस्ताभरणम् एव च
मुक्तावलीं च हारं च निष्कादीन्कुण्डलानि च
कटिबन्धं च सूत्रं च तथोदरनिबन्धनम्
अष्टोत्तरसहस्रं च ब्राह्मणाधिष्ठिता गजाः
जाह्नवीसलिलं शीघ्रम् आनयन्तां पुरोहिताः
अभिषेकोदकक्लिन्नं सर्वाभरणभूषितम्
औपवाह्योपरिगतं दिव्यचामरवीजितम्
सुवर्णमणिचित्रेण श्वेतच्छत्रेण शोभितम्
जयेति द्विजवाक्येन स्तूयमानं नृपैस्तथा
दृष्ट्वा कुन्तीसुतं श्रेष्ठम् आजमीढं युधिष्ठिरम्
प्रीताः प्रीतेन मनसा प्रशंसन्तु पुरे जनाः
पाण्डोः कृतोपकारस्य राज्यं दत्त्वा ममैव च
प्रतिक्रिया कृतम् इदं भविष्यति न संशयः
भीष्मो द्रोणः कृपः क्षत्ता साधु साध्वित्यभाषत
युक्तम् एतन्महाराज कौरवाणां यशस्करम्
शीघ्रम् अद्यैव राजेन्द्र यथोक्तं कर्तुम् अर्हसि
इत्येवम् उक्त्वा वार्ष्णेयस्त्वरयामास तं तदा
यथोक्तं धृतराष्ट्रेण कारयामास कौरव
तस्मिन्क्षणे महाराज कृष्णद्वैपायनस्तदा
आगम्य कुरुभिः सर्वैः पूजितः ससुहृद्गणैः
मूर्धावसिक्तैः सहितो ब्राह्मणैर्वेदपारगैः
कारयामास विधिवत्केशवानुमते तदा
कृपो द्रोणश्च भीष्मश्च धौम्यश्च व्यासकेशवौ
बाह्लीकः सोमदत्तश्च चातुर्वेद्यपुरस्कृताः
अभिषेकं तदा चक्रुर्भद्रपीठे सुसंयतम्
जित्वा तु पृथिवीं कृत्स्नां वशे कृत्वा नरर्षभान्
राजसूयादिभिर्यज्ञैः क्रतुभिर्भूरिदक्षिणैः
स्नात्वा ह्यवभृथस्नानं मोदन्तां बान्धवैः सह
एवम् उक्त्वा तु ते सर्वे आशीर्भिः प्रत्यपूजयन्
मूर्धाभिषिक्तः कौरव्यः सर्वाभरणभूषितः
जयेति संस्तुतो राजा प्रददौ धनम् अक्षयम्
सर्वमूर्धावसिक्तैश्च पूजितः कुरुनन्दनः
औपवाह्यम् अथारुह्य दिव्यच्छत्रेण शोभितः
राज्ञाम् अनुगतो राजा महेन्द्र इव दैवतैः
ततः प्रदक्षिणीकृत्य नगरं नागसाह्वयम्
प्रविवेश तदा राजा नागरैः पूजितो भृशम्
मूर्धावसिक्तं पाण्डुसुतम् अभ्यनन्दन्त पाण्डवाः
गान्धारिपुत्राः शोचन्तः सर्वे ते सह बान्धवैः
ज्ञात्वा शोकं तु पुत्राणां धृतराष्ट्रो ऽब्रवीन्नृपम्
समक्षं वासुदेवस्य कुरूणां च समक्षतः
अभिषेकं त्वया प्राप्तं दुष्प्रापम् अकृतात्मभिः
गच्छ त्वम् अद्यैव नृप कृतकृत्यो ऽसि कौरव
आयुः पुरूरवा राजन्नहुषश्च ययातिना
तत्रैव निवसन्ति स्म खाण्डवाख्ये नृपोत्तम
राजधानी तु सर्वेषां पौरवाणां महाभुज
विनाशितं मुनिगणैर्लोभान्मुनिसुतस्य तु
तस्मात्त्वं खाण्डवप्रस्थं पुरं राष्ट्रं च वर्धय
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्च कृतनिश्चयाः
त्वद्भक्त्या जन्तवश्चान्ये भजन्त्येव पुरं शुभम्
पुरं राष्ट्रं समृद्धं वै धनधान्यैः समावृतम्
तस्माद्गच्छस्व कौन्तेय भ्रातृभिः सहितो ऽनघ
रथैर्नागैर्हयैश्चापि सहितास्तु पदातिभिः
Transliteration
na ca vo vasatastatra kaścicchaktaḥ prabādhitum
saṃrakṣyamāṇānpārthena tridaśān iva vajriṇā
ardhaṃ rājyasya samprāpya khāṇḍavaprastham āviśa
dhṛtarāṣṭraḥ
vaiśaṃpāyanaḥ
śrīvāsudevaḥ
vaiśaṃpāyanaḥ
vaiśaṃpāyanaḥ
keśavo yadi manyeta tatkartavyam asaṃśayam
vāsudevena saṃmantrya pāṇḍavāḥ samupāviśan
abhiṣekasya saṃbhārānkṣattar ānaya māciram
abhiṣiktaṃ kariṣyāmi adyaiva kurunandanam
brāhmaṇā naigamaśreṣṭhāḥ śreṇimukhyāśca sarvaśaḥ
āhūyantāṃ prakṛtayo bāndhavāśca viśeṣataḥ
puṇyāhaṃ vācyatāṃ tāta gosahasraṃ tu dīyatām
grāmamukhyāśca viprebhyo dīyantāṃ sahadakṣiṇāḥ
aṅgade mukuṭaṃ kṣattarhastābharaṇam eva ca
muktāvalīṃ ca hāraṃ ca niṣkādīnkuṇḍalāni ca
kaṭibandhaṃ ca sūtraṃ ca tathodaranibandhanam
aṣṭottarasahasraṃ ca brāhmaṇādhiṣṭhitā gajāḥ
jāhnavīsalilaṃ śīghram ānayantāṃ purohitāḥ
abhiṣekodakaklinnaṃ sarvābharaṇabhūṣitam
aupavāhyoparigataṃ divyacāmaravījitam
suvarṇamaṇicitreṇa śvetacchatreṇa śobhitam
jayeti dvijavākyena stūyamānaṃ nṛpaistathā
dṛṣṭvā kuntīsutaṃ śreṣṭham ājamīḍhaṃ yudhiṣṭhiram
prītāḥ prītena manasā praśaṃsantu pure janāḥ
pāṇḍoḥ kṛtopakārasya rājyaṃ dattvā mamaiva ca
pratikriyā kṛtam idaṃ bhaviṣyati na saṃśayaḥ
bhīṣmo droṇaḥ kṛpaḥ kṣattā sādhu sādhvityabhāṣata
yuktam etanmahārāja kauravāṇāṃ yaśaskaram
śīghram adyaiva rājendra yathoktaṃ kartum arhasi
ityevam uktvā vārṣṇeyastvarayāmāsa taṃ tadā
yathoktaṃ dhṛtarāṣṭreṇa kārayāmāsa kaurava
tasminkṣaṇe mahārāja kṛṣṇadvaipāyanastadā
āgamya kurubhiḥ sarvaiḥ pūjitaḥ sasuhṛdgaṇaiḥ
mūrdhāvasiktaiḥ sahito brāhmaṇairvedapāragaiḥ
kārayāmāsa vidhivatkeśavānumate tadā
kṛpo droṇaśca bhīṣmaśca dhaumyaśca vyāsakeśavau
bāhlīkaḥ somadattaśca cāturvedyapuraskṛtāḥ
abhiṣekaṃ tadā cakrurbhadrapīṭhe susaṃyatam
jitvā tu pṛthivīṃ kṛtsnāṃ vaśe kṛtvā nararṣabhān
rājasūyādibhiryajñaiḥ kratubhirbhūridakṣiṇaiḥ
snātvā hyavabhṛthasnānaṃ modantāṃ bāndhavaiḥ saha
evam uktvā tu te sarve āśīrbhiḥ pratyapūjayan
mūrdhābhiṣiktaḥ kauravyaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ
jayeti saṃstuto rājā pradadau dhanam akṣayam
sarvamūrdhāvasiktaiśca pūjitaḥ kurunandanaḥ
aupavāhyam athāruhya divyacchatreṇa śobhitaḥ
rājñām anugato rājā mahendra iva daivataiḥ
tataḥ pradakṣiṇīkṛtya nagaraṃ nāgasāhvayam
praviveśa tadā rājā nāgaraiḥ pūjito bhṛśam
mūrdhāvasiktaṃ pāṇḍusutam abhyanandanta pāṇḍavāḥ
gāndhāriputrāḥ śocantaḥ sarve te saha bāndhavaiḥ
jñātvā śokaṃ tu putrāṇāṃ dhṛtarāṣṭro 'bravīnnṛpam
samakṣaṃ vāsudevasya kurūṇāṃ ca samakṣataḥ
abhiṣekaṃ tvayā prāptaṃ duṣprāpam akṛtātmabhiḥ
gaccha tvam adyaiva nṛpa kṛtakṛtyo 'si kaurava
āyuḥ purūravā rājannahuṣaśca yayātinā
tatraiva nivasanti sma khāṇḍavākhye nṛpottama
rājadhānī tu sarveṣāṃ pauravāṇāṃ mahābhuja
vināśitaṃ munigaṇairlobhānmunisutasya tu
tasmāttvaṃ khāṇḍavaprasthaṃ puraṃ rāṣṭraṃ ca vardhaya
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāśca kṛtaniścayāḥ
tvadbhaktyā jantavaścānye bhajantyeva puraṃ śubham
puraṃ rāṣṭraṃ samṛddhaṃ vai dhanadhānyaiḥ samāvṛtam
tasmādgacchasva kaunteya bhrātṛbhiḥ sahito 'nagha
rathairnāgairhayaiścāpi sahitāstu padātibhiḥ
By System Admin
Translation
Draft in progress