7 shlokas
- 1
व्याख्यातं च कामसूत्रं
तत्रोक्तैस्तु विधिभिर् अभिप्रेतम् अर्थम् अनधिगच्छन् औपनिषदिकम् आचरेत्
रूपं गुणो वयस्त्याग इति सुभगंकरणम्
तगरकुष्ठतालीसपत्रकानुलेपनं सुभगंकरणम्
एतैर् एव सुपिष्टैर्वर्तिम् आलिप्याक्षतैलेन नरकपाले साधितम् अञ्जनं च
पुनर्नवासहदेवीसारिवाकुरण्टोत्पलपत्रैश्च सिद्धं तैलम् अभ्यञ्जनम्
तद्युक्ता एव स्रजश्च
पद्मोत्पलनागकेसराणां शोषितानां चूर्णं मधुघृताभ्याम् अवलिह्य सुभगो भवति
तान्येव तगरतालीसतमालपत्रयुक्तान्य् अनुलेपनम्
मयूरस्याक्षितरक्षोर्वा सुवर्णेनालिप्य दक्षिणहस्तेन धारयेद् इति सुभगंकरणम्
तथा बादरं मणिं शङ्खमणिं च तेषां चाथर्वणान्योगान्गमयेत्
विद्यातन्त्राच्च विद्यायोगात्प्राप्तयौवनां परिचारिकां स्वामी संवत्सरमात्रम् अन्यतो धारयेत्
ततो धारितां बालां मत्वा लालसीभूतेषु गम्येषु यो ऽस्याः संहर्षेण बहु दद्यात्तस्मै विसृजेद् इति सौभाग्यवर्धनम्
गणिका प्राप्तयौवनां स्वां दुहितरं तस्या विज्ञानशीलरूपानुरूप्येण तान् अभिनिमन्त्र्य सारेण यो ऽस्यै इदम् इदं च दद्यात्स पाणिं गृह्णीयाद् इति संसाध्य रक्षयेद् इति
सा च मातुरविदिता नाम नागरिकपुत्रैर्धनिभिर् अत्यर्थं प्रीयेत
तेषां कलाग्रहणे गन्धर्वशालायां भिक्षुकीभवने तत्र तत्र च संदर्शनयोगाः
तेषां यथोक्तदायिनां माता पाणिं ग्राहयेत्
तत्तावद् अर्थम् अलभमाना तु स्वेनाप्येकदेशेन दुहित्रे एतद्दत्तम् अनेनेति ख्यापयेत्
vyākhyātaṃ ca kāmasūtraṃ
tatroktaistu vidhibhir abhipretam artham anadhigacchan aupaniṣadikam ācaret
rūpaṃ guṇo vayastyāga iti subhagaṃkaraṇam
tagarakuṣṭhatālīsapatrakānulepanaṃ subhagaṃkaraṇam
etair eva supiṣṭairvartim ālipyākṣatailena narakapāle sādhitam añjanaṃ ca
punarnavāsahadevīsārivākuraṇṭotpalapatraiśca siddhaṃ tailam abhyañjanam
tadyuktā eva srajaśca
padmotpalanāgakesarāṇāṃ śoṣitānāṃ cūrṇaṃ madhughṛtābhyām avalihya subhago bhavati
tānyeva tagaratālīsatamālapatrayuktāny anulepanam
mayūrasyākṣitarakṣorvā suvarṇenālipya dakṣiṇahastena dhārayed iti subhagaṃkaraṇam
tathā bādaraṃ maṇiṃ śaṅkhamaṇiṃ ca teṣāṃ cātharvaṇānyogāngamayet
vidyātantrācca vidyāyogātprāptayauvanāṃ paricārikāṃ svāmī saṃvatsaramātram anyato dhārayet
tato dhāritāṃ bālāṃ matvā lālasībhūteṣu gamyeṣu yo 'syāḥ saṃharṣeṇa bahu dadyāttasmai visṛjed iti saubhāgyavardhanam
gaṇikā prāptayauvanāṃ svāṃ duhitaraṃ tasyā vijñānaśīlarūpānurūpyeṇa tān abhinimantrya sāreṇa yo 'syai idam idaṃ ca dadyātsa pāṇiṃ gṛhṇīyād iti saṃsādhya rakṣayed iti
sā ca māturaviditā nāma nāgarikaputrairdhanibhir atyarthaṃ prīyeta
teṣāṃ kalāgrahaṇe gandharvaśālāyāṃ bhikṣukībhavane tatra tatra ca saṃdarśanayogāḥ
teṣāṃ yathoktadāyināṃ mātā pāṇiṃ grāhayet
tattāvad artham alabhamānā tu svenāpyekadeśena duhitre etaddattam aneneti khyāpayet
- 2
प्रच्छन्नं वा तैः संयोज्य स्वयम् अजानती भूत्वा ततो विदितेष्व् एवं धर्मस्थेषु निवेदयेत्
सख्यैव तु दास्या वा मोचितकन्याभावाम् उपगृहीतकामसूत्राम् आभ्यासिकेषु योगेषु प्रतिष्ठितां प्रतिष्ठिते वयसि सौभाग्ये च दुहितरम् अवसृजन्ति गणिका इति प्राप्योपचाराः
पाणिग्रहश्च संवत्सरम् अव्यभिचार्यस्ततो यथा कामिनी स्यात्
ऊर्ध्वम् अपि संवत्सरात्परिणीतेन निमन्त्र्यमाणा लाभम् अप्युत्सृज्य तां रात्रिं तस्यागच्छेद् इति वेश्यायाः पाणिग्रहणविधिः सौभाग्यवर्धनं च
एतेन रङ्गोपजीविनां कन्या व्याख्याताः
तस्मै तु तां दद्युर्य एषां तूर्यविशिष्टम् उपकुर्यात्
इति सुभगंकरणम्
pracchannaṃ vā taiḥ saṃyojya svayam ajānatī bhūtvā tato viditeṣv evaṃ dharmastheṣu nivedayet
sakhyaiva tu dāsyā vā mocitakanyābhāvām upagṛhītakāmasūtrām ābhyāsikeṣu yogeṣu pratiṣṭhitāṃ pratiṣṭhite vayasi saubhāgye ca duhitaram avasṛjanti gaṇikā iti prāpyopacārāḥ
pāṇigrahaśca saṃvatsaram avyabhicāryastato yathā kāminī syāt
ūrdhvam api saṃvatsarātpariṇītena nimantryamāṇā lābham apyutsṛjya tāṃ rātriṃ tasyāgacched iti veśyāyāḥ pāṇigrahaṇavidhiḥ saubhāgyavardhanaṃ ca
etena raṅgopajīvināṃ kanyā vyākhyātāḥ
tasmai tu tāṃ dadyurya eṣāṃ tūryaviśiṣṭam upakuryāt
iti subhagaṃkaraṇam
- 3
धत्तूरकमरिचपिप्पलीचूर्णैर्मधुमिश्रैर्लिप्तलिङ्गस्य प्रयोगो वशीकरणम्
वातोद्भान्तपत्रं मृतकनिर्माल्यं मयूरास्थिचूर्णावचूर्णं वशीकरणम्
स्वयंमृताया मण्डलकारिकायाश्चूर्णं मधुसंयुक्तं सहामलकैः स्नानं वशीकरणम्
वज्रस्नुहीगण्डकानि खण्डशः कृतानि मनःशिलागन्धपाषाणचूर्णेनाभ्यज्य सप्तकृत्वः शोषितानि चूर्णयित्वा मधुना लिप्तलिङ्गस्य संप्रयोगो वशीकरणम्
एतेनैव रात्रौ धूमं कृत्वा तद्धूमतिरस्कृतं सौवर्णं चन्द्रमसं दर्शयति
एतैर् एव चूर्णितैर्वानरपुरीषमिश्रितैर्यां कन्याम् अवकिरेत्सान्यस्मै न दीयते
वचागण्डकानि सहकारतैललिप्तानि शिंशपावृक्षस्कन्धम् उत्कीर्य निदध्यात्
षड्भिर्मासैर् अपनीतानि देवकान्तम् अनुलेपनं वशीकरणं चेत्याचक्षते
तथा खदिरसारजानि शकलानि तनूनि यं वृक्षम् उत्कीर्य निदध्यात्तत्पुष्पगन्धानि भवन्ति
गन्धर्वकान्तम् अनुलेपनं वशीकरणं चेत्याचक्षते प्रियंगवस्तगरमिश्राः सहकारतैलदिग्धा नागकेसरवृक्षम् उत्कीर्य षण्मासनिहिता नागकान्तम् अनुलेपनं वशीकरणम् इत्याचक्षते
उष्ट्रस्यास्थि भृङ्गराजरसेन भावितं दग्धम् अञ्जनम् उष्ट्रास्थ्य् अञ्जनिकायां निहितम् उष्ट्रास्थिशलाकयैव स्रोतोञ्जनसहितं पुण्यं चक्षुष्यं वशीकरणं चेत्याचक्षते
एतेन श्येनभासमयूरास्थिमयान्यञ्जनानि व्याख्यातानि
dhattūrakamaricapippalīcūrṇairmadhumiśrairliptaliṅgasya prayogo vaśīkaraṇam
vātodbhāntapatraṃ mṛtakanirmālyaṃ mayūrāsthicūrṇāvacūrṇaṃ vaśīkaraṇam
svayaṃmṛtāyā maṇḍalakārikāyāścūrṇaṃ madhusaṃyuktaṃ sahāmalakaiḥ snānaṃ vaśīkaraṇam
vajrasnuhīgaṇḍakāni khaṇḍaśaḥ kṛtāni manaḥśilāgandhapāṣāṇacūrṇenābhyajya saptakṛtvaḥ śoṣitāni cūrṇayitvā madhunā liptaliṅgasya saṃprayogo vaśīkaraṇam
etenaiva rātrau dhūmaṃ kṛtvā taddhūmatiraskṛtaṃ sauvarṇaṃ candramasaṃ darśayati
etair eva cūrṇitairvānarapurīṣamiśritairyāṃ kanyām avakiretsānyasmai na dīyate
vacāgaṇḍakāni sahakāratailaliptāni śiṃśapāvṛkṣaskandham utkīrya nidadhyāt
ṣaḍbhirmāsair apanītāni devakāntam anulepanaṃ vaśīkaraṇaṃ cetyācakṣate
tathā khadirasārajāni śakalāni tanūni yaṃ vṛkṣam utkīrya nidadhyāttatpuṣpagandhāni bhavanti
gandharvakāntam anulepanaṃ vaśīkaraṇaṃ cetyācakṣate priyaṃgavastagaramiśrāḥ sahakāratailadigdhā nāgakesaravṛkṣam utkīrya ṣaṇmāsanihitā nāgakāntam anulepanaṃ vaśīkaraṇam ityācakṣate
uṣṭrasyāsthi bhṛṅgarājarasena bhāvitaṃ dagdham añjanam uṣṭrāsthy añjanikāyāṃ nihitam uṣṭrāsthiśalākayaiva srotoñjanasahitaṃ puṇyaṃ cakṣuṣyaṃ vaśīkaraṇaṃ cetyācakṣate
etena śyenabhāsamayūrāsthimayānyañjanāni vyākhyātāni
- 4
उच्चटाकन्दश्च यष्टीमधुकं च सशर्करेण पयसा पीत्वा वृषो भवति
मेषबस्तमुष्कसिद्धस्य पयसः सशर्करस्य पानं वृषत्वयोगः
तथा विदार्याः क्षीरिकायाः स्वयंगुप्तायाश्च क्षीरेण पानम्
तथा पियालबीजानां मोरटाक्षीरविदार्योश्च क्षीरेणैव
शृङ्गाटककसेरुमधूकानि क्षीरकाकोल्या सह पिष्टानि सशर्करेण पयसा घृतेन मन्दाग्निनोत्करिकां पक्त्वा यावदर्थं भक्षितवान् अनन्ताः स्त्रियो गच्छतीत्य् आचक्षते
माषकमलिनीं पयसा धौताम् उष्णेन घृतेन मृदूकृत्योद्धृतां वृद्धवत्सायाः गोः पयः सिद्धं पायसं मधुसर्पिर्भ्याम् अशित्वानन्ताः स्त्रियो गच्छतीत्य् आचक्षते
विदारी स्वयंगुप्ता शर्करामधुसर्पिर्भ्यां गोधूमचूर्णेन पोलिकां कृत्वा यावदर्थं भक्षितवान् अनन्ताः स्त्रियो गच्छतीत्य् आचक्षते
चटकाण्डरसभावितैस्तण्डुलैः पायसं सिद्धं मधुसर्पिर्भ्यां प्लावितं यावदर्थम् इति समानं पूर्वेण
चटकाण्डरसभावितान् अपगतत्वचस्तिलान्शृङ्गाटककसेरुकस्वयंगुप्ताफलानि गोधूममाषचूर्णैः सशर्करेण पयसा सर्पिषा च पक्वं पायसं यावदर्थं प्राशितम् इति समानं पूर्वेण
सर्पिषो मधुनः शर्कराया मधुकस्य च द्वे द्वे पले मधुरसायाः कर्षः प्रस्थं पयस इति षडङ्गम् अमृतं मेध्यं वृष्यम् आयुष्यं युक्तरसम् इत्य् आचक्षते
शतावरीश्वदंष्ट्रागुडकषाये पिप्पलीमधुकल्के गोक्षीरच्छागघृते पक्वे तस्य पुष्पारम्भेणान्वहं प्राशनं मेध्यं वृष्यम् आयुष्यं युक्तरसम् इत्य् आचक्षते
शतावर्याः श्वदंष्ट्रायाः श्रीपर्णीफलानां च क्षुण्णानां चतुर्गुणे जले पाक आ प्रकृत्यवस्थानात्
श्वदंष्ट्राचूर्णसमन्वितं तत्समम् एव यवचूर्णं प्रातर् उत्थाय द्विपलिकम् अनुदिनं प्राश्नीयान्मेध्यं वृष्यम् आयुष्यं युक्तरसम् इत्य् आचक्षते
uccaṭākandaśca yaṣṭīmadhukaṃ ca saśarkareṇa payasā pītvā vṛṣo bhavati
meṣabastamuṣkasiddhasya payasaḥ saśarkarasya pānaṃ vṛṣatvayogaḥ
tathā vidāryāḥ kṣīrikāyāḥ svayaṃguptāyāśca kṣīreṇa pānam
tathā piyālabījānāṃ moraṭākṣīravidāryośca kṣīreṇaiva
śṛṅgāṭakakaserumadhūkāni kṣīrakākolyā saha piṣṭāni saśarkareṇa payasā ghṛtena mandāgninotkarikāṃ paktvā yāvadarthaṃ bhakṣitavān anantāḥ striyo gacchatīty ācakṣate
māṣakamalinīṃ payasā dhautām uṣṇena ghṛtena mṛdūkṛtyoddhṛtāṃ vṛddhavatsāyāḥ goḥ payaḥ siddhaṃ pāyasaṃ madhusarpirbhyām aśitvānantāḥ striyo gacchatīty ācakṣate
vidārī svayaṃguptā śarkarāmadhusarpirbhyāṃ godhūmacūrṇena polikāṃ kṛtvā yāvadarthaṃ bhakṣitavān anantāḥ striyo gacchatīty ācakṣate
caṭakāṇḍarasabhāvitaistaṇḍulaiḥ pāyasaṃ siddhaṃ madhusarpirbhyāṃ plāvitaṃ yāvadartham iti samānaṃ pūrveṇa
caṭakāṇḍarasabhāvitān apagatatvacastilānśṛṅgāṭakakaserukasvayaṃguptāphalāni godhūmamāṣacūrṇaiḥ saśarkareṇa payasā sarpiṣā ca pakvaṃ pāyasaṃ yāvadarthaṃ prāśitam iti samānaṃ pūrveṇa
sarpiṣo madhunaḥ śarkarāyā madhukasya ca dve dve pale madhurasāyāḥ karṣaḥ prasthaṃ payasa iti ṣaḍaṅgam amṛtaṃ medhyaṃ vṛṣyam āyuṣyaṃ yuktarasam ity ācakṣate
śatāvarīśvadaṃṣṭrāguḍakaṣāye pippalīmadhukalke gokṣīracchāgaghṛte pakve tasya puṣpārambheṇānvahaṃ prāśanaṃ medhyaṃ vṛṣyam āyuṣyaṃ yuktarasam ity ācakṣate
śatāvaryāḥ śvadaṃṣṭrāyāḥ śrīparṇīphalānāṃ ca kṣuṇṇānāṃ caturguṇe jale pāka ā prakṛtyavasthānāt
śvadaṃṣṭrācūrṇasamanvitaṃ tatsamam eva yavacūrṇaṃ prātar utthāya dvipalikam anudinaṃ prāśnīyānmedhyaṃ vṛṣyam āyuṣyaṃ yuktarasam ity ācakṣate
- 5
आयुर्वेदाच्च वेदाच्च विद्यातन्त्रेभ्य एव च
आप्तेभ्यश्चावबोद्धव्या योगा ये प्रीतिकारकाः
āyurvedācca vedācca vidyātantrebhya eva ca
āptebhyaścāvaboddhavyā yogā ye prītikārakāḥ
- 6
न प्रयुञ्जीत संदिग्धान्न शरीरात्ययावहान्
न जीवघातसम्बद्धान्नाशुचिद्रव्यसंयुतान्
na prayuñjīta saṃdigdhānna śarīrātyayāvahān
na jīvaghātasambaddhānnāśucidravyasaṃyutān
- 7
तथा युक्तान्प्रयुञ्जीत शिष्टैर् अपि न निन्दितान्
ब्राह्मणैश्च सुहृद्भिश्च मङ्गलैर् अभिनन्दितान्
tathā yuktānprayuñjīta śiṣṭair api na ninditān
brāhmaṇaiśca suhṛdbhiśca maṅgalair abhinanditān

