Sanskrit

Hitopadesha · Book 2 2.85

2.85

इत्य् आलोच्य तेन ग्रामं गत्वा विश्वासं कृत्वा दधिकर्णनामा बिडालो यत्नेनानीय मांसाहारं दत्त्वा स्वकन्दरे स्थापितः

अनन्तरं तद्भयान्मूषिको ऽपि बिलान्न निःसरति

तेनासौ सिंहो ऽक्षतकेसरः सुखं स्वपिति

मूषिकशब्दं यदा यदा शृणोति तदा तदा मांसाहारदानेन तं बिडालं संवर्धयति

अथैकदा स मूषिकः क्षुधापीडितो बहिः संचरन्बिडालेन प्राप्तो व्यापादितश्च

अनन्तरं स सिंहो यदा कदाचिदपि तस्य मूषिकस्य शब्दं विवरान्न शुश्राव तदोपयोगाभावाद्बिडालस्याप्याहारदाने मन्दादरो बभूव

ततो ऽसाव् आहारविरहाद्दुर्बलो दधिकर्णो ऽवसन्नो बभूव

अतो ऽहं ब्रवीमि निरपेक्षो न कर्तव्यः इत्यादि

ततो दमनककरटकौ संजीवकसमीपं गतौ

तत्र करटकस्तरुतले साटोपम् उपविष्टः

दमनकः संजीवकसमीपं गत्वाब्रवीद् अरे वृषभ एष राज्ञा पिङ्गलकेनारण्यरक्षार्थं नियुक्तः सेनापतिः करटकः समाज्ञापयति सत्वरमागच्छ

नो चेद् अस्मादरण्याद्दूरम् अपसर

अन्यथा ते विरुद्धं फलं भविष्यति

न जाने क्रुद्धः स्वामी किं विधास्यति

आज्ञाभङ्गो नरेन्द्राणां ब्राह्मणानाम् अनादरः

पृथक्शय्या च नारीणाम् अशस्त्रविहितो वधः

Transliteration

ity ālocya tena grāmaṃ gatvā viśvāsaṃ kṛtvā dadhikarṇanāmā biḍālo yatnenānīya māṃsāhāraṃ dattvā svakandare sthāpitaḥ

anantaraṃ tadbhayānmūṣiko 'pi bilānna niḥsarati

tenāsau siṃho 'kṣatakesaraḥ sukhaṃ svapiti

mūṣikaśabdaṃ yadā yadā śṛṇoti tadā tadā māṃsāhāradānena taṃ biḍālaṃ saṃvardhayati

athaikadā sa mūṣikaḥ kṣudhāpīḍito bahiḥ saṃcaranbiḍālena prāpto vyāpāditaśca

anantaraṃ sa siṃho yadā kadācidapi tasya mūṣikasya śabdaṃ vivarānna śuśrāva tadopayogābhāvādbiḍālasyāpyāhāradāne mandādaro babhūva

tato 'sāv āhāravirahāddurbalo dadhikarṇo 'vasanno babhūva

ato 'haṃ bravīmi nirapekṣo na kartavyaḥ ityādi

tato damanakakaraṭakau saṃjīvakasamīpaṃ gatau

tatra karaṭakastarutale sāṭopam upaviṣṭaḥ

damanakaḥ saṃjīvakasamīpaṃ gatvābravīd are vṛṣabha eṣa rājñā piṅgalakenāraṇyarakṣārthaṃ niyuktaḥ senāpatiḥ karaṭakaḥ samājñāpayati satvaramāgaccha

no ced asmādaraṇyāddūram apasara

anyathā te viruddhaṃ phalaṃ bhaviṣyati

na jāne kruddhaḥ svāmī kiṃ vidhāsyati

ājñābhaṅgo narendrāṇāṃ brāhmaṇānām anādaraḥ

pṛthakśayyā ca nārīṇām aśastravihito vadhaḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress