Sanskrit

Hitopadesha · Book 2 2.124

2.124

तन्मन्दं मन्दं गच्छामि

ततः सिंहो ऽपि क्षुधापीडितः कोपात्तम् उवाच कुतस्त्वं विलम्ब्य समागतो ऽसि

शशको ऽब्रवीत्देव नाहम् अपराधी

आगच्छन्पथि सिंहान्तरेण बलाद्धृतः

तस्याग्रे पुनर् आगमनाय शपथं कृत्वा स्वामिनं निवेदयितुम् अत्रागतो ऽस्मि

सिंहः सकोपम् आह सत्वरं गत्वा दुरात्मानं दर्शय

क्व स दुरात्मा तिष्ठति

ततः शशकस्तं गृहीत्वा गभीरकूपं दर्शयितुं गतः

तत्रागत्य स्वयम् एव पश्यतु स्वामीत्य् उक्त्वा तस्मिन्कूपजले तस्य सिंहस्यैव प्रतिबिम्बं दर्शितवान्

ततो ऽसौ क्रोधाध्मातो दर्पात्तस्योपर्य् आत्मानं निक्षिप्य पञ्चत्वं गतः

अतो ऽहं ब्रवीमि बुद्धिर्यस्य इत्यादि

वायस्य् आह श्रुतं मया सर्वम्

सम्प्रति यथा कर्तव्यं ब्रूहि

वायसो ऽवदद् अत्रासन्ने सरसि राजपुत्रः प्रत्यहम् आगत्य स्नाति

स्नानसमये मदङ्गाद् अवतारितं तीर्थशिलानिहितं कनकसूत्रं चञ्च्वा विधृत्यानीयास्मिन्कोटरे धारयिष्यसि

अथ कदाचित्स्नातुं जलं प्रविष्टे राजपुत्रे वायस्या तदनुष्ठितम्

अथ कनकसूत्रानुसरणप्रवृत्तै राजपुरुषैस्तत्र तरुकोटरे कृष्णसर्पो दृष्टो व्यापादितश्च

अतो ऽहं ब्रवीम्युपायेन हि यच्छक्यम् इतेन हि यच्छक्यम् इत्यादि

करटको ब्रूते यद्य् एवं तर्हि गच्छ

शिवास्ते सन्तु पन्थानः

ततो दमनकः पिङ्गलकसमीपं गत्वा प्रणम्योवाच देव आत्यन्तिकं किमपि महाभयकारि कार्यं मन्यमानः समागतो ऽस्मि

यतः

आपद्य् उन्मार्गगमने कार्यकालात्ययेषु च

कल्याणवचनं ब्रूयाद् अपृष्टो ऽपि हितो नरः

Transliteration

tanmandaṃ mandaṃ gacchāmi

tataḥ siṃho 'pi kṣudhāpīḍitaḥ kopāttam uvāca kutastvaṃ vilambya samāgato 'si

śaśako 'bravītdeva nāham aparādhī

āgacchanpathi siṃhāntareṇa balāddhṛtaḥ

tasyāgre punar āgamanāya śapathaṃ kṛtvā svāminaṃ nivedayitum atrāgato 'smi

siṃhaḥ sakopam āha satvaraṃ gatvā durātmānaṃ darśaya

kva sa durātmā tiṣṭhati

tataḥ śaśakastaṃ gṛhītvā gabhīrakūpaṃ darśayituṃ gataḥ

tatrāgatya svayam eva paśyatu svāmīty uktvā tasminkūpajale tasya siṃhasyaiva pratibimbaṃ darśitavān

tato 'sau krodhādhmāto darpāttasyopary ātmānaṃ nikṣipya pañcatvaṃ gataḥ

ato 'haṃ bravīmi buddhiryasya ityādi

vāyasy āha śrutaṃ mayā sarvam

samprati yathā kartavyaṃ brūhi

vāyaso 'vadad atrāsanne sarasi rājaputraḥ pratyaham āgatya snāti

snānasamaye madaṅgād avatāritaṃ tīrthaśilānihitaṃ kanakasūtraṃ cañcvā vidhṛtyānīyāsminkoṭare dhārayiṣyasi

atha kadācitsnātuṃ jalaṃ praviṣṭe rājaputre vāyasyā tadanuṣṭhitam

atha kanakasūtrānusaraṇapravṛttai rājapuruṣaistatra tarukoṭare kṛṣṇasarpo dṛṣṭo vyāpāditaśca

ato 'haṃ bravīmyupāyena hi yacchakyam itena hi yacchakyam ityādi

karaṭako brūte yady evaṃ tarhi gaccha

śivāste santu panthānaḥ

tato damanakaḥ piṅgalakasamīpaṃ gatvā praṇamyovāca deva ātyantikaṃ kimapi mahābhayakāri kāryaṃ manyamānaḥ samāgato 'smi

yataḥ

āpady unmārgagamane kāryakālātyayeṣu ca

kalyāṇavacanaṃ brūyād apṛṣṭo 'pi hito naraḥ

By System Admin

Translation

Draft in progress