Sanskrit

Hitopadesha · Book 1 1.200

1.200

इति बहु विलप्य हिरण्यकश्चित्राङ्गलघुपतनकाव् आह यावद् अयं व्याधो वनान्न निःसरति तावन्मन्थरं मोचयितुं यत्नः क्रियताम्

ताव् ऊचतुः सत्वरं यथाकार्यम् उपदिश

हिरण्यको ब्रूते चित्राङ्गो जलसमीपं गत्वा मृतम् इवात्मानं निश्चेष्टं दर्शयतु

काकश्च तस्योपरि स्थित्वा चञ्च्वा किम् अपि विलिखतु

नूनम् अनेन लुब्धकेन मृगमांसार्थिना तत्र कच्छपं परित्यज्य सत्वरं गन्तव्यम्

ततो ऽहं मन्थरस्य बन्धनं छेत्स्यामि

संनिहिते लुब्धके भवद्भ्यां पलायितव्यम्

ततश्चित्राङ्गलघुपतनकाभ्यां शीघ्रं गत्वा तथानुष्ठिते सति स व्याधः परिश्रान्तः पानीयं पीत्वा तरोर् अधस्ताद् उपविष्टः सन्तथाविधं मृगम् अपश्यत्

ततः कच्छपं जलसमीपे निधाय कर्तरिकाम् आदाय प्रहृष्टमना मृगान्तिकं चलितः

अत्रान्तरे हिरण्यकेन आगत्य मन्थरस्य बन्धनं छिन्नम्

छिन्नबन्धनः कूर्मः सत्वरं जलाशयं प्रविष्टः

स च मृग आसन्नं तं व्याधं विलोक्योत्थाय द्रुतं पलायितः

प्रत्यावृत्त्य लुब्धको यावत्तरुतलम् आयाति तावत्कूर्मम् अपश्यन्न् अचिन्तयद् उचितम् एवैतत्

ममासमीक्ष्यकारिणः

यतः

यो ध्रुवाणि परित्यज्य अध्रुवाणि निषेवते

ध्रुवाणि तस्य नश्यन्ति अध्रुवं नष्टम् एव हि

Transliteration

iti bahu vilapya hiraṇyakaścitrāṅgalaghupatanakāv āha yāvad ayaṃ vyādho vanānna niḥsarati tāvanmantharaṃ mocayituṃ yatnaḥ kriyatām

tāv ūcatuḥ satvaraṃ yathākāryam upadiśa

hiraṇyako brūte citrāṅgo jalasamīpaṃ gatvā mṛtam ivātmānaṃ niśceṣṭaṃ darśayatu

kākaśca tasyopari sthitvā cañcvā kim api vilikhatu

nūnam anena lubdhakena mṛgamāṃsārthinā tatra kacchapaṃ parityajya satvaraṃ gantavyam

tato 'haṃ mantharasya bandhanaṃ chetsyāmi

saṃnihite lubdhake bhavadbhyāṃ palāyitavyam

tataścitrāṅgalaghupatanakābhyāṃ śīghraṃ gatvā tathānuṣṭhite sati sa vyādhaḥ pariśrāntaḥ pānīyaṃ pītvā taror adhastād upaviṣṭaḥ santathāvidhaṃ mṛgam apaśyat

tataḥ kacchapaṃ jalasamīpe nidhāya kartarikām ādāya prahṛṣṭamanā mṛgāntikaṃ calitaḥ

atrāntare hiraṇyakena āgatya mantharasya bandhanaṃ chinnam

chinnabandhanaḥ kūrmaḥ satvaraṃ jalāśayaṃ praviṣṭaḥ

sa ca mṛga āsannaṃ taṃ vyādhaṃ vilokyotthāya drutaṃ palāyitaḥ

pratyāvṛttya lubdhako yāvattarutalam āyāti tāvatkūrmam apaśyann acintayad ucitam evaitat

mamāsamīkṣyakāriṇaḥ

yataḥ

yo dhruvāṇi parityajya adhruvāṇi niṣevate

dhruvāṇi tasya naśyanti adhruvaṃ naṣṭam eva hi

By System Admin

Translation

Draft in progress