30 shlokas
- 1
प्रायश्चित्तानि वक्ष्यामो नानार्थानि पृथक्पृथक्
तेषु तेषु च दोषेषु गरीयांसि लघूनि च
prāyaścittāni vakṣyāmo nānārthāni pṛthakpṛthak
teṣu teṣu ca doṣeṣu garīyāṃsi laghūni ca
- 2
यद्य् अत्र हि भवेद्युक्तं तद्धि तत्रैव निर्दिशेत्
भूयो भूयो गरीयःसु लघुष्व् अल्पीयसस्तथा
yady atra hi bhavedyuktaṃ taddhi tatraiva nirdiśet
bhūyo bhūyo garīyaḥsu laghuṣv alpīyasastathā
- 3
विधिना शास्त्रदृष्टेन प्राणायामान्समाचरेत्
यद् उपस्थकृतं पापं पद्भ्यां वा यत्कृतं भवेत्
बाहुभ्यां मनसा वाचा श्रोत्रत्वग्घ्राणचक्षुषा
vidhinā śāstradṛṣṭena prāṇāyāmānsamācaret
yad upasthakṛtaṃ pāpaṃ padbhyāṃ vā yatkṛtaṃ bhavet
bāhubhyāṃ manasā vācā śrotratvagghrāṇacakṣuṣā
- 4
अपि वा चक्षुःश्रोत्रत्वग्घ्राणमनोव्यतिक्रमेषु त्रिभिः प्राणायामैः शुध्यति
api vā cakṣuḥśrotratvagghrāṇamanovyatikrameṣu tribhiḥ prāṇāyāmaiḥ śudhyati
- 5
शूद्रान्नस्त्रीगमनभोजनेषु केवलेषु पृथक्पृथक्सप्ताहं सप्त सप्त प्राणायामान्धारयेत्
śūdrānnastrīgamanabhojaneṣu kevaleṣu pṛthakpṛthaksaptāhaṃ sapta sapta prāṇāyāmāndhārayet
- 6
अभक्ष्याभोज्यापेयानाद्यप्राशनेषु तथापण्यविक्रयेषु मधुमांसघृततैलक्षारलवणावरान्नवर्जेषु यच्चान्यद् अप्य् एवं युक्तं द्वादशाहं द्वादश द्वादश प्राणायामान्धारयेत्
abhakṣyābhojyāpeyānādyaprāśaneṣu tathāpaṇyavikrayeṣu madhumāṃsaghṛtatailakṣāralavaṇāvarānnavarjeṣu yaccānyad apy evaṃ yuktaṃ dvādaśāhaṃ dvādaśa dvādaśa prāṇāyāmāndhārayet
- 7
पातकपतनीयोपपातकवर्जेषु यच्चान्यद् अप्य् एवं युक्तम् अर्धमासं द्वादश द्वादश प्राणायामान्धारयेत्
pātakapatanīyopapātakavarjeṣu yaccānyad apy evaṃ yuktam ardhamāsaṃ dvādaśa dvādaśa prāṇāyāmāndhārayet
- 8
पातकपतनीयवर्जेषु यच्चान्यद् अप्य् एवं युक्तं द्वादश द्वादशाहान्द्वादश द्वादश प्राणायामान्धारयेत्
pātakapatanīyavarjeṣu yaccānyad apy evaṃ yuktaṃ dvādaśa dvādaśāhāndvādaśa dvādaśa prāṇāyāmāndhārayet
- 9
पातकवर्जेषु यच्चान्यद् अप्य् एवं युक्तं द्वादशार्धमासान्द्वादश द्वादश प्राणायामान्धारयेत्
pātakavarjeṣu yaccānyad apy evaṃ yuktaṃ dvādaśārdhamāsāndvādaśa dvādaśa prāṇāyāmāndhārayet
- 10
अथ पातकेषु संवत्सरं द्वादश द्वादश प्राणायामान्धारयेत्
atha pātakeṣu saṃvatsaraṃ dvādaśa dvādaśa prāṇāyāmāndhārayet
- 11
दद्याद्गुणवते कन्यां नग्निकां ब्रह्मचारिणे
अपि वा गुणहीनाय नोपरुन्ध्याद्रजस्वलाम्
dadyādguṇavate kanyāṃ nagnikāṃ brahmacāriṇe
api vā guṇahīnāya noparundhyādrajasvalām
- 12
त्रीणि वर्षाण्य् ऋतुमतीं यः कन्यां न प्रयच्छति
स तुल्यं भ्रूणहत्यायै दोषम् ऋच्छत्य् असंशयम्
trīṇi varṣāṇy ṛtumatīṃ yaḥ kanyāṃ na prayacchati
sa tulyaṃ bhrūṇahatyāyai doṣam ṛcchaty asaṃśayam
- 13
न याचते चेद् एवं स्याद्याचते चेत्पृथक्पृथक्
एकैकस्मिन्न् ऋतौ दोषं पातकं मनुर् अब्रवीत्
na yācate ced evaṃ syādyācate cetpṛthakpṛthak
ekaikasminn ṛtau doṣaṃ pātakaṃ manur abravīt
- 14
त्रीणि वर्षाण्य् ऋतुमती काङ्क्षेत पितृशासनम्
ततश्चतुर्थे वर्षे तु विन्देत सदृशं पतिम्
अविद्यमाने सदृशे गुणहीनम् अपि श्रयेत्
trīṇi varṣāṇy ṛtumatī kāṅkṣeta pitṛśāsanam
tataścaturthe varṣe tu vindeta sadṛśaṃ patim
avidyamāne sadṛśe guṇahīnam api śrayet
- 15
बलाच्चेत्प्रहृता कन्या मन्त्रैर्यदि न संस्कृता
अन्यस्मै विधिवद्देया यथा कन्या तथैव सा
balāccetprahṛtā kanyā mantrairyadi na saṃskṛtā
anyasmai vidhivaddeyā yathā kanyā tathaiva sā
- 16
निसृष्टायां हुते वापि यस्यै भर्ता म्रियेत सः
सा चेद् अक्षतयोनिः स्याद्गतप्रत्यागता सती
पौनर्भवेन विधिना पुनःसंस्कारम् अर्हति
nisṛṣṭāyāṃ hute vāpi yasyai bhartā mriyeta saḥ
sā ced akṣatayoniḥ syādgatapratyāgatā satī
paunarbhavena vidhinā punaḥsaṃskāram arhati
- 17
त्रीणि वर्षाण्य् ऋतुमतीं यो भार्यां नाधिगच्छति
स तुल्यं भ्रूणहत्यायै दोषम् ऋच्छत्य् असंशयम्
trīṇi varṣāṇy ṛtumatīṃ yo bhāryāṃ nādhigacchati
sa tulyaṃ bhrūṇahatyāyai doṣam ṛcchaty asaṃśayam
- 18
ऋतुस्नातां तु यो भार्यां संनिधौ नोपगच्छति
पितरस्तस्य तं मासं तस्मिन्रजसि शेरते
ṛtusnātāṃ tu yo bhāryāṃ saṃnidhau nopagacchati
pitarastasya taṃ māsaṃ tasminrajasi śerate
- 19
ऋतौ नोपैति यो भार्याम् अनृतौ यश्च गच्छति
तुल्यम् आहुस्तयोर्दोषम् अयोनौ यश्च सिञ्चति
ṛtau nopaiti yo bhāryām anṛtau yaśca gacchati
tulyam āhustayordoṣam ayonau yaśca siñcati
- 20
भर्तुः प्रतिनिवेशेन या भार्या स्कन्दयेद् ऋतुम्
तां ग्राममध्ये विख्याप्य भ्रूणघ्नीं निर्धमेद्गृहात्
bhartuḥ pratiniveśena yā bhāryā skandayed ṛtum
tāṃ grāmamadhye vikhyāpya bhrūṇaghnīṃ nirdhamedgṛhāt
- 21
ऋतुस्नातां न चेद्गच्छेन्नियतां धर्मचारिणीम्
नियमातिक्रमे तस्य प्राणायामशतं स्मृतम्
ṛtusnātāṃ na cedgacchenniyatāṃ dharmacāriṇīm
niyamātikrame tasya prāṇāyāmaśataṃ smṛtam
- 22
प्राणायामान्पवित्राणि व्याहृतीः प्रणवं तथा
पवित्रपाणिर् आसीनो ब्रह्म नैत्यकम् अभ्यसेत्
prāṇāyāmānpavitrāṇi vyāhṛtīḥ praṇavaṃ tathā
pavitrapāṇir āsīno brahma naityakam abhyaset
- 23
आवर्तयेत्सदा युक्तः प्राणायामान्पुनःपुनः
आ केशान्तान्नखाग्राच्च तपस्तप्यत उत्तमम्
āvartayetsadā yuktaḥ prāṇāyāmānpunaḥpunaḥ
ā keśāntānnakhāgrācca tapastapyata uttamam
- 24
निरोधाज्जायते वायुर्वायोर् अग्निश्च जायते
तापेनापो ऽधिजायन्ते ततो ऽन्तः शुध्यते त्रिभिः
nirodhājjāyate vāyurvāyor agniśca jāyate
tāpenāpo 'dhijāyante tato 'ntaḥ śudhyate tribhiḥ
- 25
योगेनावाप्यते ज्ञानं योगो धर्मस्य लक्षणम्
योगमूला गुणाः सर्वे तस्माद्युक्तः सदा भवेत्
yogenāvāpyate jñānaṃ yogo dharmasya lakṣaṇam
yogamūlā guṇāḥ sarve tasmādyuktaḥ sadā bhavet
- 26
प्रणवाद्यास्त्रयो वेदाः प्रणवे पर्यवस्थिताः
प्रणवो व्याहृतयश्चैव नित्यं ब्रह्म सनातनम्
praṇavādyāstrayo vedāḥ praṇave paryavasthitāḥ
praṇavo vyāhṛtayaścaiva nityaṃ brahma sanātanam
- 27
प्रणवे नित्ययुक्तस्य व्याहृतीषु च सप्तसु
त्रिपदायां च गायत्र्यां न भयं विद्यते क्वचित्
praṇave nityayuktasya vyāhṛtīṣu ca saptasu
tripadāyāṃ ca gāyatryāṃ na bhayaṃ vidyate kvacit
- 28
सव्याहृतिकां सप्रणवां गायत्रीं शिरसा सह
त्रिः पठेद् आयतप्राणः प्राणायामः स उच्यते
savyāhṛtikāṃ sapraṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha
triḥ paṭhed āyataprāṇaḥ prāṇāyāmaḥ sa ucyate
- 29
सव्याहृतिकाः सप्रणवाः प्राणायामास्तु षोडश
अपि भ्रूणहनं मासात्पुनन्त्य् अहरहर्धृताः
savyāhṛtikāḥ sapraṇavāḥ prāṇāyāmāstu ṣoḍaśa
api bhrūṇahanaṃ māsātpunanty aharahardhṛtāḥ
- 30
एतदाद्यं तपः श्रेष्ठम् एतद्धर्मस्य लक्षणम्
सर्वदोषोपघातार्थम् एतद् एव विशिष्यते
एतद् एव विशिष्यत इति
etadādyaṃ tapaḥ śreṣṭham etaddharmasya lakṣaṇam
sarvadoṣopaghātārtham etad eva viśiṣyate
etad eva viśiṣyata iti

