Sanskrit

Ashtanga Sangraha · 1.22 1.22.12

1.22.12

ते च रोगाः स्वप्रधाना भवन्त्यन्यपरिवारा वा क्रमाद् अननुबन्धानुबन्धाख्याः

तत्राद्याः स्वतन्त्राः स्पष्टाकृतयो यथास्वं समुत्थानोपशयाश्च

इतरे तु तद्विपरीताः

तद्वच्च दोषा अपि

तत्रान्यपरिवारा व्याधयो द्विविधाः पुरोगामिनोऽनुगामिनश्च

तेष्वाद्याः पूर्वरूपसंज्ञा उपद्रवास्त्वितरे

तान्यथायथमेव वक्ष्यमाणान् उपलक्षयेत्

प्रधानप्रशमे प्रशमो भवति तेषाम्

अनुपशाम्यतो वा पश्चात्तानुपक्रमेत्

त्वरितं वा बलवन्तम् उपद्रवं प्रधानाविरोधेन

स हि पीडाकरतरो भवति व्याधिपरिक्लिष्टदेहत्वात्प्रमेहपिडिकादिवत्

तथान्यः प्रधान एव रोगोऽन्यस्य हेतुर्भवति यथा ज्वरो रक्तपित्तस्य रक्तपित्तं वा ज्वरस्य

तौ श्वासस्य प्लीहा जठरस्य

तच्छ्वयथोः

अर्शांसि गुल्मोदरातिसारग्रहणीनाम्

प्रतिश्यायः कासज्वरयोः

तौ क्षयस्य क्षयः शोषस्य

एकश्चापचारो निमित्तमेकस्य व्याधेः बहूनां च तथा बहवः

तद्वदेकं लिङ्गम्

एवमेव प्रशमेऽभ्युपायस्तथा स एवान्यस्य प्रकोपे

तस्मात्तानवहितः सम्यगागमादिभिः परीक्षेत

Transliteration

te ca rogāḥ svapradhānā bhavantyanyaparivārā vā kramād ananubandhānubandhākhyāḥ

tatrādyāḥ svatantrāḥ spaṣṭākṛtayo yathāsvaṃ samutthānopaśayāśca

itare tu tadviparītāḥ

tadvacca doṣā api

tatrānyaparivārā vyādhayo dvividhāḥ purogāmino'nugāminaśca

teṣvādyāḥ pūrvarūpasaṃjñā upadravāstvitare

tānyathāyathameva vakṣyamāṇān upalakṣayet

pradhānapraśame praśamo bhavati teṣām

anupaśāmyato vā paścāttānupakramet

tvaritaṃ vā balavantam upadravaṃ pradhānāvirodhena

sa hi pīḍākarataro bhavati vyādhiparikliṣṭadehatvātpramehapiḍikādivat

tathānyaḥ pradhāna eva rogo'nyasya heturbhavati yathā jvaro raktapittasya raktapittaṃ vā jvarasya

tau śvāsasya plīhā jaṭharasya

tacchvayathoḥ

arśāṃsi gulmodarātisāragrahaṇīnām

pratiśyāyaḥ kāsajvarayoḥ

tau kṣayasya kṣayaḥ śoṣasya

ekaścāpacāro nimittamekasya vyādheḥ bahūnāṃ ca tathā bahavaḥ

tadvadekaṃ liṅgam

evameva praśame'bhyupāyastathā sa evānyasya prakope

tasmāttānavahitaḥ samyagāgamādibhiḥ parīkṣeta

By System Admin

Translation

Draft in progress