संस्कृतम्

भूतग्रामः स एवायं भूत्वा भूत्वा प्रलीयते ।

रात्र्यागमेऽवशः पार्थ प्रभवत्यहरागमे ॥

8.19

लिप्यन्तरणम्

bhūtagrāmaḥ sa evāyaṃ bhūtvā bhūtvā pralīyate |

rātryāgame'vaśaḥ pārtha prabhavatyaharāgame ||

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

अन्वयः (गद्यक्रमः)

हे पार्थ, सः एव अयं भूतग्रामः भूत्वा भूत्वा रात्र्यागमे अवशः प्रलीयते, अहरागमे प्रभवति।

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

व्याख्या

सः एव भूतसमूहः पुनः पुनः उत्पद्य रात्रौ विवशः लीयते, दिने पुनः उत्पद्यते। जीवाः कर्मबद्धाः अतः विवशाः, स्वेच्छया न। अयं संसारचक्रस्य अनन्तः प्रवाहः। मुक्तिं विना अस्मात् चक्रात् निर्गमनं नास्ति। अवशः इति पदं जीवानां परतन्त्रतां सूचयति। भूत्वा भूत्वा इति पुनः पुनः उत्पद्य।

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08