श्लोकः 8.12
सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च ।
मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम् ॥
लिप्यन्तरणम्
sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca |
mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇamāsthito yogadhāraṇām ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
सर्वद्वाराणि संयम्य, मनः च हृदि निरुध्य, आत्मनः प्राणं मूर्ध्नि आधाय, योगधारणाम् आस्थितः,
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
सर्वाणि इन्द्रियद्वाराणि संयम्य, मनः हृदये निरुध्य, स्वप्राणं मस्तके स्थापयित्वा, योगधारणायां स्थितः। देहत्यागस्य योगप्रक्रिया वर्ण्यते। इन्द्रियनिरोधः, मनसः हृदि स्थापनं, प्राणस्य मूर्ध्नि आरोहणं च त्रयः सोपानाः। वाक्यं परस्मिन् श्लोके पूर्यते। इयं प्रक्रिया अभ्यस्तयोगिनां कृते इति बहवः व्याख्यातारः।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08