श्लोकः 6.5
उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥
लिप्यन्तरणम्
uddharedātmanātmānaṃ nātmānamavasādayet |
ātmaiva hyātmano bandhurātmaiva ripurātmanaḥ ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
आत्मना आत्मानम् उद्धरेत्, आत्मानं न अवसादयेत्। आत्मा एव हि आत्मनः बन्धुः, आत्मा एव आत्मनः रिपुः।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
स्वेन एव स्वम् उद्धरेत्, स्वं न पातयेत्। मनुष्यः स्वयं एव स्वस्य मित्रं स्वयं एव शत्रुः च। अयं प्रसिद्धः श्लोकः आत्मनिर्भरतां बोधयति। अत्र आत्मा इति पदम् अनेकार्थम्, मनः, बुद्धिः, स्वयम् इति। संयतं मनः मित्रं, असंयतं शत्रुः। स्वोन्नतिः स्वहस्ते एव।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08