श्रीमद्भगवद्गीता · अध्यायः 3
श्लोकः 3.42
इन्द्रियाणि पराण्याहुरिन्द्रियेभ्यः परं मनः ।
मनसस्तु परा बुद्धिर्यो बुद्धेः परतस्तु सः ॥
लिप्यन्तरणम्
indriyāṇi parāṇyāhurindriyebhyaḥ paraṃ manaḥ |
manasastu parā buddhiryo buddheḥ paratastu saḥ ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
इन्द्रियाणि पराणि आहुः, इन्द्रियेभ्यः मनः परम्, मनसः तु बुद्धिः परा, यः तु बुद्धेः परतः सः।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
इन्द्रियाणि शरीरात् श्रेष्ठानि सूक्ष्माणि च, इन्द्रियेभ्यः मनः, मनसः बुद्धिः, बुद्धेः अपि परः आत्मा। अयं क्रमः कठोपनिषदि अपि दृश्यते। सः इति आत्मा इति बहवः, केचित् कामं निर्दिशन्ति। आत्मा सर्वेभ्यः परः, अतः तस्य बलेन कामः जेतुं शक्यः।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08