संस्कृतम्

यत्तु कामेप्सुना कर्म साहङ्कारेण वा पुनः ।

क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥

18.24

लिप्यन्तरणम्

yattu kāmepsunā karma sāhaṅkāreṇa vā punaḥ |

kriyate bahulāyāsaṃ tadrājasamudāhṛtam ||

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

अन्वयः (गद्यक्रमः)

यत् तु कर्म कामेप्सुना साहङ्कारेण वा पुनः बहुलायासं क्रियते, तत् राजसम् उदाहृतम्।

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

व्याख्या

राजसं कर्म कामपूर्तिम् इच्छता अहङ्कारेण वा क्रियते, महता आयासेन च। श्रममात्रं गुणः न इति अनेन दर्श्यते। कामेन अहङ्कारेण च प्रेरितं कर्म प्रायः क्लेशकरं, यतः कर्ता सर्वं स्वभारं मन्यते। सात्त्विकः अपि श्रमं करोति, किन्तु तस्य श्रमः भाररूपः न, स्वाभाविकः इव।

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08