श्लोकः 17.16
मनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः ।
भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ॥
लिप्यन्तरणम्
manaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ |
bhāvasaṃśuddhirityetattapo mānasamucyate ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
मनःप्रसादः सौम्यत्वं मौनम् आत्मविनिग्रहः भावसंशुद्धिः इति एतत् मानसं तपः उच्यते।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
मानसं तपः, मनसः प्रसादः, सौम्यत्वं, मौनं, आत्मविनिग्रहः, भावस्य संशुद्धिः च। एतत् अन्तरतमं तपः। शारीरं वाचिकं च बहिः दृश्येते, मानसं तु साधकः एव जानाति। मौनम् इति वाचः निरोधः, अथवा अन्तःप्रलापस्य शान्तिः इति द्विधा व्याख्यायते। त्रिविधं तपः समग्रं व्यक्तित्वं शोधयति।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08