श्लोकः 14.5
सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः ।
निबध्नन्ति महाबाहो देहे देहिनमव्ययम् ॥
लिप्यन्तरणम्
sattvaṃ rajastama iti guṇāḥ prakṛtisambhavāḥ |
nibadhnanti mahābāho dehe dehinamavyayam ||
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3
अन्वयः (गद्यक्रमः)
महाबाहो, सत्त्वं रजः तमः इति प्रकृतिसम्भवाः गुणाः देहे अव्ययं देहिनं निबध्नन्ति।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08
व्याख्या
प्रकृतेः उत्पन्नाः त्रयः गुणाः नाम्ना उच्यन्ते, सत्त्वं प्रकाशः शुद्धिः च, रजः रागः क्रिया च, तमः जाड्यम् अन्धकारः च। ते मिलित्वा स्वयम् अव्ययं देहिनं देहे बध्नन्ति। गुणः इति पदं रज्जुम् अपि सूचयति, अतः बन्धनस्य बिम्बः सुसङ्गतः। आत्मा स्वरूपेण अविकारी, गुणैः तु सः देहबद्धः इव भवति।
Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08