संस्कृतम्

रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते ।

तथा प्रलीनस्तमसि मूढयोनिषु जायते ॥

14.15

लिप्यन्तरणम्

rajasi pralayaṃ gatvā karmasaṅgiṣu jāyate |

tathā pralīnastamasi mūḍhayoniṣu jāyate ||

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

अन्वयः (गद्यक्रमः)

रजसि प्रलयं गत्वा कर्मसङ्गिषु जायते, तथा तमसि प्रलीनः मूढयोनिषु जायते।

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

व्याख्या

मरणे गुणानां फलस्य वर्णनं समाप्यते। रजसि प्रबले म्रियमाणः कर्मासक्तेषु जनेषु जायते, प्रयत्नमये मानुषजीवने। तमसि म्रियमाणः मूढयोनिषु, यत्र विवेकः अल्पः, यथा पशुषु इति प्रायः व्याख्यायते। अतः पुनर्जन्मनः दिशा गुणैः निर्धार्यते, यं स्वभावं जीवने पोषयति तम् एव अग्रे प्राप्नोति।

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08