संस्कृतम्

आयुधानामहं वज्रं धेनूनामस्मि कामधुक् ।

प्रजनश्चास्मि कन्दर्पः सर्पाणामस्मि वासुकिः ॥

10.28

लिप्यन्तरणम्

āyudhānāmahaṃ vajraṃ dhenūnāmasmi kāmadhuk |

prajanaścāsmi kandarpaḥ sarpāṇāmasmi vāsukiḥ ||

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · @indic-transliteration/sanscript 1.3.3

अन्वयः (गद्यक्रमः)

आयुधानाम् अहं वज्रं, धेनूनां कामधुक् अस्मि, प्रजनः कन्दर्पः च अस्मि, सर्पाणां वासुकिः अस्मि।

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08

व्याख्या

वज्रम् इन्द्रस्य आयुधं, पुराणेषु बलवत्तमम्। कामधुक् कामधेनुः, या याचितं सर्वं ददाति। कन्दर्पः कामदेवः, किन्तु प्रजनः इति विशेषणेन सह, यत्र कामः नवजीवनस्य उत्पत्तये भवति तत्र एव भगवान्। सप्तमाध्याये उक्तः धर्माविरुद्धः कामः अत्र स्मर्तव्यः। सर्पेषु वासुकिः, यः मन्थने रज्जुः अभवत्।

Sanskrit System द्वारा · यान्त्रिकं प्रारूपम् · claude-opus-5-5 · 2026-11-08